وزير نفت: علاقه منديم بخشي از پول نفت را به «يوان» بگيريم

کد خبر: ۶۷۷۹۷

تاریخ: ۰۶ تير ۱۳۹۱ - ۰۹:۲۴

شرق: نفت ايران، پنج روز ديگر بروكسل را «داغ» مي كند. حال اقتصاد اروپا خوب نيست. «يورو» روي تيغ بحران ايستاده است. حالاقرار است سران اروپا در مقرشان بنشينند و درباره نخريدن نفت ايران و بيمه نكردن نفتكش ها به تصميم نهايي برسند. اگر از شش ماه پيش صادرات حدود 600هزار بشكه اي نفت ايران به اروپا كاهش يافته اما قطع كامل رابطه نفتي اروپا با تهران تصميم ساده اي براي اتحاديه نيست. امروز هر ليتر بنزين در اروپا، حدود 40/1 يورو است و گراني اش را مي توان از زبان مردم شهر شنيد. شركت نفتي «اني» ايتاليا طلبش را با ايران تسويه نكرده و هنوز چراغ برخي پالايشگاه ها، با نفت ايران روشن تر است. قطع خريد نفت از ايران حتي اگر تمهيد آزاد سازي ذخاير انرژي آژانس بين المللي انرژِي، افزايش توليد برخي توليدكنندگان و كاهش قيمت نفت را به خود الصاق كرده باشد براي اروپايي ها هزينه بردار است.

چهار روز پيش، 48سالش تمام شد. رستم قاسمي دومين وزير نفت دولت دهم است. طولاني شدن اجلاس صد و شصت و يكم اوپك، او را يك شب بيشتر در وين نگه داشت. صبح جمعه بعد از اوپك، ميهمان اتاقش مي شوم، اتاقي كه در منتهااليه راهرو سمت چپ طبقه دهم هتل «اينتركنتينانتال» در موعد اوپك، به طور سنتي در اختيار وزراي نفت ايران است. ميز پليس اتريش در مدخل بيروني اتاق وزير گذاشته شده تا تدبير حفاظت كامل باشد. رستم قاسمي ساده صحبت مي كند، پس اجازه مي خواهم تا گفت وگو را صريح پيش ببرم. او نيز بستر مصاحبه اي چالشي را فراهم مي كند. افكار عمومي كه محرم باشند شرايط هم تدبير مي شود، حتي اگر دوره حساس و دشوار باشد. گفت وگوي اختصاصي «شرق» با وزير نفت از ماجراهاي اوپك و چرايي انتخاب غلامحسين نوذري به عنوان نامزد ايراني براي دبيركلي اوپك آغاز شد و تا روابط نفتي ايران و چين پيش رفت. به هند رسيد و در مورد گرفتن پول نفت ايران به «يوان» و «روپيه» ادامه يافت. آيا دريافت بخشي از پول نفت به يوان به نفع ايران است؟! درباره واكنش ايران به اقدام نفتي عربستان سوال كردم و پاسخ هاي آقاي وزير را در مورد ميزان توليد، صادرات و ذخيره سازي نفت دريافت كردم. آيا «نفت ايران» مي تواند بستري براي تعامل با كشورهاي اروپايي و آمريكا باشد يا همچنان محل نزاع است؟ گفت وگوي «شرق» با وزير نفت را بخوانيد. فعلانفت ايران، بروكسل را «داغ» كرده است:

آقاي وزير، مي خواهم مصاحبه را با نگاهي تازه به اجلاس صد و شصت و يكم اوپك و ماجراي انتخاب نافرجام دبيركل اين سازمان آغاز كنم. در تاريخ 52ساله اوپك، نمايندگان عربستان و ايران تنها يك بار دبيركل اوپك شده اند. مخالفت اين دو كشور با كانديداي يكديگر، باعث شده است تا نمايندگان كشورهاي كوچك تر اغلب دبيرخانه اوپك را اداره كنند. نكته مهم اينجاست كه شما اين بار وزير نفت ايران را وارد رقابت دبيركلي اوپك كرده ايد؛ رقابتي كه در آن شانس آقاي نوذري همانند كانديداي عربستاني زياد نيست. حالاسوالم اين است كه فكر نمي كنيد وقتي آقاي نوذري، به عنوان وزير سابق نفت ايران، از اوپك راي منفي مي گيرد به جايگاه وزارت نفت يكي از موسسان و توليد كنندگان بزرگ اوپك در عرصه بين المللي خدشه وارد مي شود؟
يكي از موضوعات بسيار مهمي كه براي تصدي دبيركلي اوپك مطرح است داشتن كاراكتر وزارتي و شخصيت كاري موثر است. دبيركلي اوپك، سمت بسيار مهمي است. جايگاهي بين المللي است كه مي تواند بازار نفت دنيا را تحت تاثير قرار دهد. معمولاهم دبيركل هاي گذشته اوپك از وزراي نفت بوده اند.

اما همواره وزير نفت كشورهاي كوچك تر اوپك يا وزرايي كه احتمال دبيركل شدنشان زياد بود، كانديدا شده اند نه وزير نفت كشور بزرگي مثل ايران كه به خاطر مخالفت عربستان و نزديكان اين كشور شانس كمي براي احراز سمت دبيركلي اوپك دارد.
سالم البدري، دبيركل فعلي اوپك قبلاوزير نفت كشورش بود. دبيركل هاي قبلي هم از كشورهاي ديگر مثل الجزاير، وزير بوده اند. كانديداي فعلي عراقي دبيركلي اوپك هم قبلا، سابقه وزارت در صنعت نفت عراق را دارد. وزير نفت فعلي اكوادور هم در حال حاضر كانديداي دبيركلي اوپك شده است.

وزارت نفت ايران با اين وسعت و سابقه 104ساله اش، با وزارت نفت اكوادور قابل قياس نيست!
به هر حال ما فكر مي كنيم پست دبيركلي اوپك جايگاه بسيار مهمي است و كسي كه قبلااداره وزارتخانه اي مثل نفت را بر عهده داشته باشد، مي تواند در دنيا مطرح باشد. بنابراين از نظر سوابق كاري و رزومه، نمي توانند روي كانديداي ايران بحثي داشته باشند.

آقاي قاسمي، جنابعالي قبل از سفر به وين براي شركت در سمينار و اجلاس اوپك به چين رفتيد. مايلم درباره اين سفر و تفاهماتي كه با مسوولان چيني داشتيد، سوال كنم. آيا با چيني ها تفاهمي كرده ايد كه بعد از اعمال تحريم نفتي اتحاديه اروپايي، اين كشور نفت بيشتري از ايران بخرد؟
ما درباره فروش نفت بحثي نداشتيم. در اين سفر همراه آقاي رييس جمهور بوديم و در كنفرانس شانگهاي شركت كرديم. همين طور در ملاقات دو جانبه اي كه رييس جمهور با هيات هاي كشورهاي مختلف داشت، حضور داشتيم. بحثمان با چيني ها در اين سفر خيلي جدي نبود.

يعني در اين شرايط حساس، هيچ بحث جدي اي با چيني ها نداشتيد؟
با چيني ها، اين بار بحث جدي نداشتيم.

پس چرا سفرتان طولاني شد و ديرتر از ساير وزرا به سمينار اوپك رسيديد؟
به هر حال اجلاس شانگهاي بود. معمولاچند روز طول مي كشد.

آقاي وزير، در حال حاضر چين چند درصد از پول نفت ايران را به «يوان» پرداخت مي کند؟
چين پول نفت ما را به «يوان» نمي دهد بلكه تمام پول ما به دلار پرداخت مي شود.

يعني چين تمام پول نفت ايران را به دلار مي دهد؟!
بله، هيچ پولي فعلابا «يوان» پرداخت نمي شود. البته ما علاقه منديم كه بخشي از پول نفت با «يوان» پرداخت شود ولي فعلابا دلار پرداخت مي شود. چون اگر به «يوان» پرداخت شود به نفع ماست.

چرا پول نفت صادراتي به چين با يوان (واحد پول چين) پرداخت شود، به نفع ماست؟
براي اينكه قدرت پولي «يوان» روز به روز بالاتر مي رود.
با توجه به كاهش ارزش يورو، ارزش دلار هم بالاتر مي رود. ضمن اينكه دلار، ارز پايه معاملات جهاني نفت است.
ارزش «يوان» نسبت به دلار بالاتر مي رود و اين به نفع ماست.

با توجه به تحريم هاي بانكي، دلارهاي دريافتي از چين را چگونه به كشور منتقل مي كنيد؟
پولمان را منتقل مي كنيم. كشورها حق دارند با هم كار كنند.

اما برخي منابع اعلام كرده اند كه بخشي از پول نفت صادراتي ايران را چيني ها به «يوان» مي دهند.
تا الان هيچ پولي از چيني ها با «يوان» دريافت نكرده ايم. ما به دنبال اين هستيم كه بخشي از پولمان را به «يوان» در چين بگيريم كه هنوز مورد توافق قرار نگرفته است.
نكته ديگري كه مطرح است اينكه، مي گويند بخشي از پول نفت ايران در بانك هاي چين به «يوان» نگه داشته شده و چيني ها از اين پشتوانه پولي براي مبادله با ايران، گشايش اعتبار و بيمه ها استفاده مي كنند. نظر شما در اين باره چيست؟
اينها مربوط به بانك مركزي است. بنده خيلي اطلاع ندارم. چون نفت وقتي فروش مي رود پولش به حساب بانك مركزي واريز مي شود.

اگر اطلاع نداريد چطور مي گوييد پول نفت صادراتي ايران به چين با دلار پرداخت مي شود؟
چون اين مساله يكي از موضوعات ما با بانك مركزي بوده است، مطمئن هستم كه پول نفت به دلار پرداخت مي شود.

آن وقت از بانك مركزي نپرسيده ايد كه چقدر از پول نفت ايران در چين مانده است؟
تا آنجا كه بنده اطلاع دارم نبايد پولي مانده باشد. پول فروش نفت، براي كشور است و در كشور مصرف مي شود.

پس اينكه مي فرماييد از نحوه تبادلات پولي با چين اطلاع نداريد، چه مي شود؟
بانك مركزي سرمايه هاي زيادي در دنيا دارد. ممكن است در چين يا در كشورهاي مختلف هم داشته باشد. همه بانك هاي مركزي دنيا در كشورهاي زيادي سرمايه دارند. آنها سرمايه هاي بانك مركزي هستند.

بنابراين ممكن است بخشي از اين سرمايه بانك مركزي به صورت «يوان» در بانك هاي چيني باشد.
بنده اطلاع ندارم. مطلع نيستم.

بالاخره اين پول، بخشي از پول نفت ايران است. وزير نفت بايد از آن مطلع باشد.
پول نفت فروخته شده، مصرف جاري كشور است. با سرمايه هاي بانك مركزي فرق دارد. سرمايه هاي بانك مركزي ممكن است در اروپا و كشورهاي ديگر هم باشد. بنده مطلع نيستم.

آقاي وزير، يكي از پالايشگاه هاي چين در سال 89 تعهد كرد تا 10 ميليارد دلار در صنعت پالايشگاهي ايران سرمايه گذاري كند و در قبال آن سه امتياز گرفت. از جمله اينكه دوره طولاني تري براي پرداخت پول نفت گرفت و ميعانات گازي را چند دلار ارزان تر خريد. اين پالايشگاه 10ميليارد دلار سرمايه گذاري اش را انجام نداد اما امتيازاتش را گرفت.
اصلاچنين چيزي نيست. ما نفت را به قيمت روز مي فروشيم. حداقل از روزي كه من آمدم چنين چيزي وجود ندارد.

سوالم درباره ارزان فروشي نفت نبود. درخصوص فروش ارزان تر ميعانات گازي سوال كردم.
البته مقدار زيادي ميعانات نمي فروشيم. ميعانات گازي را هم مطمئنا با قيمت روز مي فروشيم.

چرا در اوايل سال 2012، چين براي يك دوره واردات نفتش را از ايران كم كرد، بعد شما به پكن رفتيد و چين دوباره خريدش را بالابرد. چرا اين اتفاق افتاد؟
مشكلات حقوقي بود كه برطرف شد.

فقط مشكلات حقوقي بود آقاي وزير؟!
بله، مشكلات حقوقي بود.

در آن دوره منابع خبري اعلام كرده بودند چيني ها واردات نفت از ايران را به خاطر بالابودن قيمت نفت و شرايط آن پايين آورده اند؟
قيمت نفت در آسيا و اروپا دو قيمت متفاوت است. ما الان نفت مان را براساس قيمت بازار آسيا به چيني ها مي فروشيم.

آيا چيني ها نمي خواستند نفت ايران را با شرايط بهتر و حتي قيمت پايين تري بخرند؟
قيمت نفت چيزي نيست كه كسي به دنبال تخفيفش باشد. چون قيمت نفت مشخصا اعلام مي شود و همه هم از آن پيروي مي كنند.
اين درست است. اما اگر مقدار زيادي از پول نفت به جاي 30 روز، 90 روزه پرداخت شود به نظرم اتفاق مهمي است.
حالاممكن است در مورد برخي كشورها بر اساس توافقات، تاخيري در دريافت پول نفت مان داشته باشيم ولي اين يك مورد طبيعي است. هميشه هم بوده و ارتباطي به شرايط فعلي ندارد.

جنابعالي روابط نفتي ايران و چين را چگونه تحليل مي كنيد؟ فكر مي كنيد اگر تحريم هاي اول جولاي اتحاديه اروپا اعمال شود چين به عنوان يكي از مصرف كنندگان بزرگ نفت چگونه مي تواند به ايران كمك كند؟
چين معمولاروابط خوبي با ايران دارد. فكر نمي كنم تحت تاثير تحريم ها قرار گيرد.

آيا چيني ها به شما قولي داده اند كه نفت بيشتري از ايران بخرند؟
ما در اين سفر (اجلاسيه شانگهاي) اصلامذاكره اي براي فروش نفت با چيني ها نداشتيم.

چطور مي شود جنابعالي در شرايطي به اين مهمي با چيني ها كه بازار بزرگي براي نفت خام دنيا به شمار مي روند مذاكره اي براي فروش بيشتر انجام نداده باشيد؟
چيني ها بر اساس مقداري كه قبلاتوافق كرديم نفت مي خرند و اين مساله الان خيلي جزو موضوعات جدي ما نيست.

يعني در شرايط فعلي، حضور جدي تر داشتن در بازار بزرگ نفت چين موضوع جدي شما نيست؟!
چيني ها براساس توافقي كه داريم نفتشان را مي برند. آنها بايد متقاضي نفت بيشتري باشند كه نفت بفروشيم.

جنابعالي مذاكره نكرديد كه چين متقاضي نفت بيشتري از ايران باشد؟
خير، معمولاخريدار نفت مي آيد و مذاكره مي كند.

الان چيني ها روزانه چقدر نفت از ايران مي برند.
همان مقداري كه قبلامي بردند.

آقاي وزير آيا نمي خواهيد آمار فروش نفت ايران به چين را بگوييد؟
اين آمار گفتني نيست. كدام وزير اين آمار را مي گويد.

از موضوع چين بگذريم و به كشور هند برسيم. سوالم اين است كه آيا هند خريد نفت از ايران را كم كرده است؟
هندي ها مقداري خريد نفت از ايران را كم كرده اند ولي آنها هم دارند نفتشان را مي برند.

سفير ايران در هند رسما اعلام كرد كه ايران و هند توافق كرده اند تا 45 درصد پول نفت ايران به روپيه پرداخت شود. الان اين طور معامله مي كنيد؟
قرار است اين اتفاق بيفتد. در اين مورد هم تا امروز ما هيچ پولي از هندي ها به روپيه دريافت نكرده ايم.

يعني الان همه پول نفت صادراتي به هند را به دلار مي گيريد؟
بله، قطعا تا امروز به دلار گرفته ايم.

ولي در همين مصاحبه گفتيد كه بانك مركزي درگير دريافت پول از كشورهاست و شما از آن اطلاعي نداريد.
عرض كردم آن پول سرمايه هاي بانك مركزي است. نمي دانم بانك مركزي الان در هند هم سرمايه دارد يا خير. آن پول ها سرمايه هاي بانك مركزي است و من به عنوان وزير نفت دقيقا اطلاع ندارم كه سرمايه هاي بانك مركزي كجا و در چه كشوري نگهداري مي شود. ولي درباره فروش نفت بايد بگويم كه پول فروش نفت به هند را تحقيقا تا همين امروز هم با دلار دريافت كرده ايم.

اما خود هندي ها گفته اند كه 45درصد پول نفت ايران را به روپيه پرداخت مي كنيم. براي همين هم قانوني تصويب كرده اند كه پول نفت ايران از ماليات معاف شود.
بله، آن قانون اخيرا تصويب شده است. بر اساس قوانين هند، براي هر پول خارجي، ماليات سنگيني در نظر گرفته مي شود. ما هم طبيعتا با اين مساله موافق نبوديم. هندي ها اين قانون را تصويب كردند تا پول نفت ايران از ماليات معاف باشد. با اينكه اين قانون اخيرا تصويب شده اما هنوز ما توافقي براي دريافت پول نفت به روپيه نكرده ايم. بررسي مي كنيم اگر ديديم دريافت بخشي از پول نفت به روپيه به نفع ماست حتما اين كار را مي كنيم. نظير چين كه الان به نفع ماست. ولي در مورد روپيه بايد بررسي شود كه اگر منافع ايران تامين مي شود، اين كار انجام شود.

يعني جنابعالي اين مساله كه 45درصد پول نفت ايران به روپيه پرداخت مي شود را تكذيب مي كنيد؟
بله. تا امروز بله.

پس چرا تجار هندي به ايران آمدند و بازرگانان ايراني به هند سفر كردند؟
عرض كردم ما تا به امروز هنوز با هندي ها توافقي براي پرداخت پول نفت مان به روپيه نداريم. قطعا اين را مي گويم.

ايران به هر حال مي تواند با هندي ها دادوستد كالاداشته باشد اما كيفيت بسياري از محصولات هندي نسبت به مشابه هايش پايين است. قبول داريد ممكن است تهاتر نفت با كالاي هندي در سطح وسيع خيلي به نفع كشور نباشد؟
ما تا با امروز با هندي ها هيچ تهاتري انجام نداده ايم.

ولي چند ماه پيش شما در مصاحبه اي از تهاتر نفت با كالاسخن گفتيد.
موافق تهاتر هستيم اما با هند تا به حال تهاتري انجام نشده است. دليلش هم تاكنون دريافت ماليات بر روپيه ايران بود كه ما موافق نبوديم. اخيرا اين قانون را هندي ها تصويب كرده اند كه ما از ماليات معاف باشيم. الان در حال مذاكره هستند تا اگر كالاي مورد انتظار و مناسب كشور بر اساس نيازهايمان در هند باشد تهاتر انجام شود. چون ممكن است هندي ها كالاهايي داشته باشند اما مورد نياز كشور نباشد. اگر كالاهايي به تشخيص وزارتخانه صنعت، معدن و تجارت، مورد احتياج كشور باشد، به نظرم تهاتر نفت با آن كالاهيچ مشكلي ندارد و ما مي توانيم راحت تهاتر كنيم.

ايران با چه كشورهايي در حال حاضر تهاتر انجام مي دهد؟
آنچه كه در مجموعه نفت صورت مي گيرد هنوز خيلي تهاتر جدي نشده است.

با كشور چين هم الان تهاتر نفت در برابر كالانداريد؟
با چين هم هنوز تهاتر قطعي نشده است. هنوز هم از پول نفت تهاتري صورت نگرفته است. اما به دنبالش هستيم كه اين اتفاق بيفتد.

به دنبال تهاتر با چه كشورهايي هستيد؟
با چين و با بعضي از كشورهايي كه مي توانند نياز كالاهاي اساسي ما را تامين كنند.

مثل چه كشورهايي؟
مثلاچين يا كره. كره هم مي تواند بعضي از نيازمندي هاي مهم ما را تامين كند. بعضي از كشورهاي ديگر هم هستند.

آژانس بين المللي انرژي در آخرين گزارش خود اعلام كرده كه صادرات نفت ايران با كاهش 40درصدي به حدود 5/1 ميليون بشكه در روز رسيده است. نظر شما درباره اين آمار چيست؟
اين آمار آنهاست. صادرات ما فعلاخيلي كاهش پيدا نكرده است.

آقاي قاسمي، برخي منابع از ذخيره سازي حدود 30ميليون بشكه اي نفت خام ايران روي كشتي ها خبر داده اند. برخي هم رقم ذخيره سازي نفت روي آب ايران را حدود 50ميليون بشكه تخمين زده اند. ايران چقدر نفت روي آب دارد؟
ما امروز نفت خيلي زيادي روي آب نداريم. با كشتي هاي خودمان نفت حمل مي كنيم. شركت ملي نفتكش ايران هم با توان و قدرتي كه دارد مسووليت حمل نفت به بسياري از كشورها را بر عهده دارد.

اجازه بفرماييد بحث مان را درباره سياست عربستان در بازار نفت در شرايط فعلي پيش ببريم. اگر عربستان بخواهد توليد نفتش را افزايش دهد و با اعمال تحريم نفتي، توليداتش را جايگزين نفت خام ايران در بازارها كند، واكنش ايران چه خواهد بود؟
اساسنامه اوپك كشورها را براي ميزان توليد نفت خام آزاد گذاشته است. اجباري در اوپك وجود ندارد. اما عربستان قول داده است كه اين كار را نكند.

اگر عربستان به قولش عمل نكرد، چه؟ خاطرم هست در اجلاس دسامبر هم كه شما با وزير نفت عربستان مذاكره كرده بوديد ايشان قول داده بود كه با افزايش توليد نفت بازارهاي ايران را تحت تاثير قرار ندهد اما به قولش عمل نكرد.
ما به عربستاني ها گفتيم اين كار را انجام ندهيد آنها هم گفتند كه اين كار را انجام نمي دهند.

شما با آقاي النعيمي مستقيما درباره عدم افزايش توليد نفت عربستان براي جايگزيني در بازارهاي ايران صحبت كرديد؟
با آقاي النعيمي صحبت كرديم. البته بحث با ايشان بيشتر در موضوعات بازار و قيمت نفت بود.

مايلم نظر شما را درباره تعامل با كشورهاي نفت خيز همسايه بدانم؟
جمهوري اسلامي با همه كشورها تعامل دارد.

فكر مي كنيد نفت مي تواند بستري مناسب براي ايجاد تعامل و نزديكي ايران با ديگر كشورها باشد؟
نفت مي تواند نقش خوبي براي ايجاد تعامل ايفا كند.

اگر بخواهم به تحريم نفتي اتحاديه اروپا بپردازم، اين طور خواهم پرسيد كه اگر از اول جولاي، مبادلات نفتي و بيمه كشتي ها از طرف اروپا قطع شود برنامه شما چه خواهد بود؟
اميدواريم اروپايي ها عاقلي كنند و اين اتفاق نيفتد. اما اگر ما از فرصت تحريم استفاده كنيم حتما منافع جمهوري اسلامي تامين خواهد شد. تحريم هم فرصت است هم تهديد. از فرصت آن استفاده مي كنيم.

ممكن است از شما بخواهم در مورد فرصت تحريم بيشتر توضيح دهيد؟ ممكن است درك درستي در اين باره وجود نداشته باشد. وقتي امكان سرمايه گذاري، جابه جايي پول، انتقال تكنولوژي، بيمه نفتكش ها سخت مي شود، فرصت چطور تفسير مي شود.
فرصت يعني اينكه ايران قبل از اعمال تحريم ها، بنزين و برخي فرآورده ها را وارد مي كرد. امروز ما صادر كننده فرآورده هاي نفتي هستيم. اصلاهم وارد نمي كنيم.

اما پيش از برگزاري نمايشگاه امسال نفت تهران، واردات بنزين سوپر توسط يكي از مقامات نفتي تاييد شد.
ما در پايان سال گذشته و در سال جاري به هيچ عنوان بنزين وارد نكرده ايم. ما قبل از تحريم، حدود 10ميليارددلار فرآورده وارد كشور مي كرديم. امروز بيش از 10ميليارددلار فرآورده صادر مي كنيم. اين يعني فرصت. شايد اگر آن امكانات در اختيارمان بود، امروز سراغ اين نمي رفتيم كه نفت خام مان را تبديل به فرآورده كنيم. اين يعني يك فرصت. تا دو سال پيش، توليد گاز ايران حدود 400ميليون مترمكعب در روز بود، امروز توليد گاز ايران به 650 ميليون مترمكعب در روز رسيده است و به زودي به حدود يك ميليارد مترمكعب در روز خواهد رسيد. ما تا ديروز وارد كننده عمده تجهيزات صنعت نفت بوديم، امروز به ما نمي دهند و خودمان مي سازيم. اينها استفاده از فرصت است.