آیا پاییز برای جسم و روان ما آسیب‌زاست؟/ نحوه سازگاری با مزاج فصل‌خزان

کمتر کسی است که فصل پاییز را دوست نداشته باشد، اما این را هم نباید نادیده گرفت به دلیل تغییر خصوصیات آب‌وهوایی و دمایی شروع فصل پاییز برای برخی از افراد دلگیرکننده و همراه با بروز برخی مشکلات و بیماری‌های جسمی و روحی است. متخصصان طب سنتی بر این عقیده‌اند که مصرف غذاهای تولیدکننده خلط سودا در این فصل می‌توانند برای جسم و روان ما آسیب‌زا و تشدیدکننده مشکلات باشند، اما این خلط سودا چیست و چه کنیم که در این فصل سالم بمانیم؟

کد خبر: ۷۰۱۱۶۷

تاریخ: ۰۹ آبان ۱۴۰۱ - ۱۵:۳۶

جام جم : کمتر کسی است که فصل پاییز را دوست نداشته باشد، اما این را هم نباید نادیده گرفت به دلیل تغییر خصوصیات آب‌وهوایی و دمایی شروع فصل پاییز برای برخی از افراد دلگیرکننده و همراه با بروز برخی مشکلات و بیماری‌های جسمی و روحی است. متخصصان طب سنتی بر این عقیده‌اند که مصرف غذاهای تولیدکننده خلط سودا در این فصل می‌توانند برای جسم و روان ما آسیب‌زا و تشدیدکننده مشکلات باشند، اما این خلط سودا چیست و چه کنیم که در این فصل سالم بمانیم؟ برای یافتن پاسخ این پرسش‌ها با دکتر سیدمهدی میرغضنفری، متخصص فیزیولوژی گفتگو کرده‌ایم.

مزاج فصل پاییز، سرد و خشک است. در واقع در این فصل، از حرارت هوا کاسته و رطوبت هم مانند زمستان زیاد نیست. کلا در دو زمان از سال، تغییر آب‌وهوا بسیار زیاد است. آخر تابستان و اول پاییز که هوای گرم به هوای سرد تبدیل می‌شود و آخر زمستان و اول بهار که هوای سرد به هوای گرم تبدیل می‌شود. در این زمان‌ها به‌دلیل تغییر خصوصیات آب‌وهوایی و دمایی، احتمال بروز برخی مشکلات و بیماری‌های جسمی و روحی مانند آلرژی‌ها و مشکلات گوارشی، مفصلی، تنفسی، افسردگی یا سرخوشی و... وجود دارد.

بادهای بیماری‌زا

دکتر سیدمهدی میرغضنفری توضیح می‌دهد: «ازنکاتی که در بسیاری از منابع طب سنتی به آن تاکید شده این‌که در معرض بادهای پاییزی قرار نگیرید. از آنجا که هوای پاییز رو به خنکی می‌رود و افراد از فصل تابستان عادت به پوشیدن لباس‌های کم دارند، به دنبال قرارگرفتن در معرض بادهای پاییزی، دچار سرماخوردگی، سینوزیت، عفونت‌های سیستم تنفسی و... می‌شوند.»

وی می‌افزاید: «در فصل پاییز، میانه روز، هوا گرم و اول و آخر روز، هوا خنک است؛ بنابراین باید به نوع لباس توجه و از لباس‌های گرم برای ساعات خنک استفاده شود. باید افراد توجه داشته باشند که در مکان‌های سرد توقف نداشته و زیرانداز و رواندازشان کافی باشد.»

خلط سودا چیست؟

دکتر میرغضنفری در پاسخ به جام‌جم درخصوص خلط‌سودا، تصریح می‌کند: «با توجه به این‌که فصل پاییز سرد و خشک است، باید از مصرف غذاهایی که سردی و خشکی زیاد دارند و افزایش‌دهنده خلط سودا هستند، پرهیز کرد. ماهیت خلط سودا سرد و خشک است و افزایش آن در بدن به‌خصوص در فصل پاییز می‌تواند سبب بروز مشکلاتی در افراد شود؛ بنابراین برعکس فصل تابستان باید در پاییز از غذاهایی استفاده کرد که رو به گرمی و تری داشته و به اصطلاح خون‌ساز باشند تا سردی و خشکی هوا را جبران کنند.»

علائم خلط سودا

به‌گفته این متخصص فیزیولوژی، تمایل رنگ پوست به سمت تیرگی، چروکیدگی، بی‌طراوتی و مات شدن، ایجاد لک‌های قهوه‌ای روی پوست، گرفتگی عضلات به‌خصوص عضله پشت ساق پا یا انگشتان که ممکن است درخواب رخ دهد، فکر و خیال‌های زیاد، کیفیت بد خواب، دیدن خواب‌های آشفته، تیره‌تر شدن رنگ ترشحات بدن مانند عرق یا ادرار به‌دلیل دفع سودای اضافی از بدن، ایجاد اشتهای کاذب، غلظت و تیرگی خون، افزایش موهای زائد، لاغر شدن و افزایش مشکلات روحی و روانی شامل ناامیدی، گوشه‌گیری، انزوا، بددلی، شکاکیت و بدگمانی از علائم افزایش خلط سودا در بدن هستند.

غذاهای سودازا کدامند؟

دکتر میرغضنفری درخصوص نوع غذاهایی که باید در فصل پاییز از مصرف‌شان پرهیز شود، می‌گوید: «تمام غذاهای مانده، غذاهای کنسروی و فست‌فودها مانند سوسیس و کالباس، غذاهای زودپز شده، گوشت‌هایی که به مدت طولانی در فریزر مانده‌اند، گوشت گاو و گوشت حیوانات مسن، ماهی‌های شور یا دودی، انواع سس‌ها و غذاها و مواد حاوی افزودنی به تولید خلط سودا در بدن منجر می‌شوند.» وی تأکید می‌کند: «بعضی از تنقلات مانند چیپس‌ها و پاستیل‌ها، مصرف زیاد قهوه و چای پررنگ، گیاهانی مانند بادمجان، کلم، گل‌کلم، قارچ، گوجه‌فرنگی، لوبیا سبز، ذرت، عدس، میوه‌های ترش و در کل مصرف ترشی‌جات و سرکه، مصرف زیاد یخ، آب یخ، ماست، دوغ ترش، پنیر شور و مانده و کشک، خلط سودا تولید می‌کنند.»

راه دفع سودا چیست؟

اشخاص سوداوی (سرد و خشک) یا با غلبه سودا، باید از غذاهای با طبع گرم‌وتر بیشتر استفاده کنند و به تدریج عادات غلط غذایی خود را اصلاح کنند. دکتر میرغضنفری توضیح می‌دهد: «غذاهایی مانند آبگوشت، کباب، گوشت گوسفندی، گوشت شتر، کبک و بلدرچین، دل، تخم‌مرغ آبپز یا گاهی نیمرو، گندم و بلغور گندم، آش و حلیم، نخود و لوبیا، نان‌سنگگ با مختصری کره یا روغن حیوانی، مواد شیرین مانند شیره خرما و انگور، نبات، عسل، مرباهای خانگی، میوه‌های شیرین، کشمش، به، سیب، خربزه، انجیر و توت تازه، توت خشک، سبزیجاتی مانند ریحان و ترخون، تنقلاتی مانند بادام و بادام زمینی، فندق، فرنی بادام، حریره بادام و افزودنی‌هایی مانند هل، دارچین و زنجبیل، باعث گرم شدن و افزایش رطوبت بدن افراد شده و این خوراکی‌ها می‌توانند به مرور سودای زیاد بدن را دفع کنند.»

استفاده از روغن و بوهای خوش

به گفته این متخصص فیزیولوژی استفاده از روغن‌ها و استشمام بوهای خوش در پاییز بسیار توصیه شده است. دکتر میرغضنفری تأکید می‌کند: «چکاندن روغن بادام شیرین در بینی و ماساژ این روغن روی صورت و پیشانی در فصل پاییز به تعدیل مزاج مغز و سر و کاهش مشکلات عصبی همچون افسردگی، بی خوابی، عصبی شدن و... کمک می‌کند. در این فصل، استحمام با آب گرم همراه با روغن مالی در حمام با روغن‌هایی مانند روغن بادام شیرین یا بابونه یا کنجد هم به پیشگیری از بروز خشکی‌های پوست در پاییز کمک می‌کند، زیرا در این فصل بسیاری از افراد به خشکی پوست، خارش، اگزما، خونریزی و ترک پوست دچار می‌شوند.»

وی می‌افزاید: «استفاده از بوهای خوش مانند بوی عنبر، گلاب و گل‌هایی مانند نرگس در ایجاد شادی و کمک به رفع مشکلات روحی و روانی کمک می‌کند.»

حجامت پاییزی

در اواخر تابستان و اوایل پاییز به دلیل تجمع اخلاط زائد ناشی از حرارت تابستان و جلوگیری از تجمع و رسوب آن‌ها در فصل‌های سرد پیش‌رو که زمینه‌ساز آلرژی‌ها و لک‌های پوستی و توده‌های بدنی می‌شود، نسبت به انجام حجامت اصولی و بهداشتی توصیه می‌شود. دکتر میرغضنفری توضیح می‌دهد: «افراد با مزاج گرم وتر به‌خصوص مردان، زنان یائسه، افراد دارای غلظت یا چربی خون یا اسیداوریک بالا، افراد دارای جوش و دمل‌های پوستی صورت و بالاتنه و کسانی که دارای احساس سنگینی و حرارت بالا در سر و بدن هستند، برای حجامت در ابتدای این فصل می‌توانند در مراکز استاندارد و تحت نظر متخصص اقدام کنند.»

به گفته این متخصص فیزیولوژی کودکان زیر دو سال، افراد سالمند، بیماران خاص و دچار کم‌خونی‌های شدید، مزاج‌های سرد یا خشک، افراد خیلی لاغر یا خیلی چاق، افراد دارای ضعف شدید و کمبود فشار نباید حجامت کنند.