معمای رفت و آمد چینی‌ها به پارس جنوبی

کد خبر: ۷۲۴۳۴

تاریخ: ۱۷ مرداد ۱۳۹۱ - ۱۱:۱۰

روزنامه آرمان نوشت:  این روزها وقت و زمان در حوزه نفت اهمیت بسیاری دارد. هم به لحاظ فاز جدید اقتصاد مقاومت و هم به لحاظ وجود بخش‌هایی در حوزه نفت که نیاز به سرمایه‌گذاری برای تعیین وضعیت و موقعیت.

یکی از این بخش‌ها پارس‌جنوبی است. کار و پیمانکاری در پارس‌جنوبی با توجه به مشترک بودن این حوزه اهمیت دارد. از زمان کشف تا بهره‌برداری حوزه پارس‌جنوبی فراز و فرودهای بسیاری به خود دیده است. از روزهایی که حداقل 15 هزار نیروی کار در این حوزه مشغول فعالیت بوده و پیمانکاران برای حضور در پارس‌جنوبی لحظه شماری می‌کردند تا به امروز که بنا به هزار و یک دلیل طبق برآوردها حدود پنج یا شش هزار نیروی کار در عسلویه مشغول به فعالیت است و پیمانکاران داخلی در حال تجهیز کردن نیروهای خود برای حضور هرچه موثرتر در پارس جنوبی هستند.

پس از ترک پیمانکاران اروپایی نخستین کشوری که برای حضور در پارس جنوبی اعلام آمادگی کرد چین بود. در همان زمان اعلام حضور چینی‌ها در پارس جنوبی کارشناسان بسیاری در حوزه نفت و انرژی این نکته را هشدار دادند که چین اندازه کافی تجربه ندارد و بهتر است با توجه به موقعیت، شرایط را طوری تغییر یا راهبری کنند که کشورهای با سابقه‌تر و نه لزوما اروپایی در این بخش حضور پیدا کنند.

حتی صحبت از تغییر شرایط قراردادهای نفتی نیز به میان آمد اما با این همه تغییری رخ نداد و سرانجام چینی‌ها جای اروپایی‌ها را در پارس جنوبی گرفتند با این امید که بتوانند رونق را دوباره به پارس جنوبی بازگردانند. اما آمدن چینی‌ها به پارس جنوبی نیز نتوانست کارساز باشد. بی‌تجربگی چینی‌ها در این حوزه مزید بر وقت‌کشی‌ آنها در پارس جنوبی شد تا توسعه برخی‌ فازهای پارس جنوبی به تاخیر بیفتد.

این تاخیرها حتی با تهدید در فسخ یک طرفه قراردادها توسط وزارت نفت هم خاتمه پیدا نکرد و چینی‌ها همچنان در توسعه فازهای پارس جنوبی تعلل می‌کند. همزمان با تاخیر و شرکت CNPC چین در طرح توسعه فاز 11 پارس جنوبی، این شرکت آسیایی تمامی کارشناسان شاغل در عسلویه را به پکن بازگردانده است. با وجود پیشرفت مطلوب عملیات اجرایی طرح توسعه فازهای 35 ماهه و فازهای موجود پارس‌جنوبی، هنوز وضعیت فاز 11 این میدان مشترک گازی در منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس تعیین تکلیف نشده است. در حال حاضر تاخیر و وقت کشی شرکت CNPC چین در طرح توسعه فاز 11 پارس جنوبی از مرز هزار و 130 روز گذشته و این شرکت آسیایی حتی عملیات تسطیح زمین، فنس‌کشی و تجهیز کارگاه این پروژه پنج میلیارد دلاری را در عسلویه آغاز نکرده است.

در حالی مسئولان وزارت نفت ماهانه از ارائه اولتیماتوم‌های جدید و فسخ احتمالی قرارداد گازی شرکت CNPC چین در طرح توسعه فاز 11 پارس جنوبی خبر می‌دهند اما این اقدامات تاکنون منجر به آغاز عملیات اجرایی این پروژه مشترک گازی نشده است. پیگیری‌ها از وزارت نفت نشان می‌دهد که اخیرا شرکت چینی CNPC 30 نفر از کارشناسان خود را از عسلویه فراخوانده و این افراد به پکن عزیمت کرده‌اند، ضمن آنکه دفتر فعالیت این شرکت چینی هم در تهران به حالت نیمه‌تعطیل درآمده است. تاخیر و عدم پایبندی CNPC چین به قرارداد طرح توسعه فاز 11 پارس جنوبی در حالی تاکنون بیش از 11 میلیارد دلار زیان ناشی از عدم استخراج گاز و تولید محصولات مختلف گازی و میعانات گازی برای اقتصاد کشور به همراه داشته است که این شرکت آسیایی در کشورهای همسایه همچون عراق طرح‌های توسعه نفت و گاز را زودتر از برنامه زمان بندی اجرایی کرده است. سال گذشته وزارت نیرو در اقدامی بعد از آنکه یک شرکت چینی در تامین فاینانس ساخت سد بختیاری به‌عنوان بلندترین سد بتونی دوقوسی جهان تاخیر و وقت کشی کرد، این شرکت آسیایی را از صنعت آب و برق ایران اخراج کرد.

با وجود این، هنوز وضعیت این قرارداد استراتژیک گازی در وزارت نفت تعیین تکلیف نشده است. با وجود این اخیرا تعدادی از پیمانکاران و سازندگان ایرانی شاغل در پارس جنوبی آمادگی خود را برای توسعه فاز 11 پارس جنوبی اعلام کرده‌اند و این پیشنهادها به طور رسمی به وزارت نفت ارسال شده است. قرارداد این فاز مشترک پارس جنوبی خردادماه سال 1388 با کنار گذاشتن شرکت‌هایی همچون توتال فرانسه و پتروناس مالزی، برای شتاب در توسعه این میدان مشترک گازی با قطر به چین به ارزش تقریبی پنج میلیارد دلار واگذار شده بود. البته تاخیر و وقت کشی شرکت‌های چینی تنها مربوط به فاز 11 پارس جنوبی نیست و این شرکت آسیایی در طرح توسعه میدان گازی پارس شمالی، آزادگان جنوبی و یادآوران با تاخیرهای متعددی روبه‌رو هستند.

میدان نفتی آزادگان كه 13 سال از كشف تاریخی آن می‌گذرد همچنان در بند قراردادها و تفاهم‌نامه‌های خارجی گیر افتاده و در حالی كه تنها برداشت اندك آن از سوی متخصصان داخلی انجام شده است، معلوم نیست چرا به این توانمندی اعتماد نمی‌شود و سال‌ها وقت صرف شركت‌های ژاپنی و چینی شده است؟ فاز 11 پارس جنوبی، میدان نفتی پارس شمالی، میدان مشترك نفتی یادآوران، بخش شمالی میدان مشترك آزادگان و نیز بخش جنوبی این میدان به‌عنوان بزرگترین كشف نفتی كشور اكنون در بند قرارداد شركت‌های نفتی بی‌تجربه چینی قرار دارند؛ شركت‌هایی كه با امضای قراردادهای توسعه میدان‌های نفت و گاز ایران بدون استفاده مناسب از فرصتی كه برایشان فراهم شده ظاهرا تنها ارزش سهام‌شان را بالا بردند، بدون هیچ گونه اقدام مفیدی در اجرای قرارداد.

كشف میدان نفتی آزادگان واقع در 80 كیلومترى غرب اهواز در سال 1378 اعلام شد و یکی از بزرگ‌ترین اکتشاف‌های تاریخ 100 ساله صنعت نفت لقب گرفت. براساس مطالعات اولیه نفت درجای آن 33 میلیارد بشكه و نفت خام قابل استحصال آن یك میلیارد و 881 میلیون بشكه برآورد شده بود كه بعد از تكمیل مطالعات، در سال 86 اعلام شد نفت درجای میدان آزادگان به 42 میلیارد افزایش یافته است. فرصت سوزی طرف‌های خارجی در توسعه یك میدان مشترك ایران با عراق در حالی است كه 13 سال از اعلام كشف میدان گذاشته است و در این مدت عراق یا با تحریم‌های بین المللی روبه رو بود یا درگیر اشغالگری امریكا، شاید به همین علت باشد كه خبر بركناری چینی‌ها از این پروژه ملی شنیده می‌شود.

با توجه به این كه تولید 50 هزار بشكه‌ای نفت از میدان آزادگان جنوبی توسط متخصصان داخلی انجام شده است، نه ژاپنی‌ها و چینی‌ها، شاید بهتر باشد این بار نیز در سال تولید ملی و حمایت از كار و سرمایه ایرانی با تكیه بر توان داخلی و ایرانی توسعه مهمترین میدان مشترك نفتی كشور انجام شود كه قطعا اگر فقط منتظر خارجی‌ها برای افزایش تولید از آزادگان باشیم، ممكن است در این میدان هم از رقبای خود عقب بمانیم.