پیش بینی تنش آبی بسیار بالا برای خاورمیانه/ بارش‌های کشور ۲۰ درصد کمتر از نرمال

سحر تاج‌بخش رئیس سازمان هواشناسی با اشاره به پیش‌بینی تنش آبی بسیار بالا برای خاورمیانه و شمال آفریقا از هدررفت بیش از ۹۰ درصد آب در حوزه کشاورزی خبر داد.

کد خبر: ۷۲۴۵۴۱

تاریخ: ۱۱ ارديبهشت ۱۴۰۲ - ۱۰:۳۹

تسنیم: رئیس سازمان هواشناسی با اشاره به پیش‌بینی تنش آبی بسیار بالا برای خاورمیانه و شمال آفریقا از هدررفت بیش از ۹۰ درصد آب در حوزه کشاورزی خبر داد.

سحر تاج‌بخش با بیان این‌که نمی توان نقش آب در سیاستگذاری‌ها را نادیده گرفت،‌ اظهار کرد: نقش تجمیعی آب در برهمکنش بین جو، اقیانوس، خشکی ها و دریاها یکی از اساسی ترین موارد است و تدوین برنامه‌ها و وضع قوانین باید با در نظر گرفتن ملاحظات زیست محیطی از جمله تغییر اقلیم صورت پذیرد و در صورت عدم رعایت این موضوع با پیامدهای ناگوارتری روبرو خواهیم بود.

وی با اشاره به این‌که باور عمومی در بحران آب کشور بر این است که با مدیریت مناسب منابع آبی می توانیم شرایط را از وضع موجود بهتر کنیم،‌افزود: در واقع اجماع بر این است که اگر مسئله آب به صورت حکمرانی مدیریت شود، اثر بخش‌تر خواهد بود نسبت به آنچه که در اختیار دولت یا یک بخشی از دولت باشد، چرا که آب مانند: هوا، خاک و ... بخشی از سرمایه سرزمینی است. بنابراین نقش تمام مردم و سمن‌ها می‌تواند در این حکمرانی تاثیرگذار باشد.

وی با اشاره به موضوع "خصوصی سازی" که رهبر معظم انقلاب بر آن تاکید دارند، صریح نمود: خصوصی سازی می‌تواند در این زمینه اثربحش باشد و ارائه خدمات کارآمد در کنار یک نظام اداری توانمند و یک نظام قضایی پاسخگو و عادل می تواند تمام مشکلات حوزه آب را برطرف کند.

وی حکمرانی آب را حاصل یک تعامل پیچیده بین چهار مولفه: عملکرد، سنت، دولت و رویکرد برای مدیریت در زمینه تخصیص آب و بهره‌وری آن قلمداد کرد. عوامل اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و زیست محیطی از اصلی ترین عوامل ابعاد حکمرانی آب هستند، گفت: تمرکز باید بر مدیریت مصرف آب باشد.

رئیس سازمان هواشناسی از قانون آب در ایران، رشد سریع جمعیت در اواخر دهه 50 و 60، تغییر اقلیم و خشکسالی، بهره‌برداری بی‌رویه از منابع آب، تحریم و مباحث اقتصادی، آبهای مرزی، انتقال بین حوزه‌ای، جایگزین کردن چاه و سد به جای قنات و تغییر الگوی کشت در کشاورزی به عنوان برخی از مهم ترین چالش های آب یاد کرد و افزود: بیش از 90 درصد آب در حوزه کشاورزی از بین می‌رود و طبق بررسی ‌ها میزان بهره‌وری هر هزار واحد آب شاید حدود 35 واحد باشد و این موضوع بیانگر لزوم تغییر الگوی کشاورزی است.

تاجبخش با استناد به گزارش واحد اطلاعات اکونومیست گفت: در بررسی‌های جهانی، منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا دارای بیش‌ترین تنش‌های آبی هستند و پیش‌بینی می‌شود 44 کشور در مناطق مذکور تا سال 2040 با تنش آبی تا سطح "بسیار بالا" یا "بالا" مواجه شود.

به گفته وی،‌ شهرنشینی سریع، رشد جمعیت، تغییرات آب و هوایی و توسعه اقتصادذی بر سیستم های آبی فشار وارد می‌کند.

تاج‌بخش در تشریح آخرین وضعیت اقلیمی کشور گفت: دمای کشور طی پنجاه سال گذشته، در هر دهه 0/4 درجه سانتیگراد افزایش یافته، بارش روند کاهشی داشته و در هر سال حدود 4/8 میلیمتر بر میزان تبخیر و تعرق کشور افزوده شده است.

وی در خصوص وضعیت خشکسالی کشور براساس شاخص SPEI از سال 1372 تا 1401 بیان داشت: خشکسالی‌ها تقریباً روند افزایشی داشته و کشور در دهه های اخیر، بیشتر تحت تاثیر این پدیده خزنده بوده، طی دو سال گذشته خشکسالی پیاپی داشتیم و امسال نیز متاسفانه شرایط کشور خوب نیست و در زمان حاضر میانگین بارش کشور 20 درصد زیر نرمال است.

معاون وزیر راه و شهرسازی با تاکید بر ضرورت "ایجاد زیرساخت‌" مناسب در کشور یادآور شد: بارش‌های حاصل از مانسون در تابستان 1401 متاسفانه به دلیل نبود زیرساخت جمع آوری نشد و در جنوب کشور این آب های شیرین روانه دریا شد و در دیگر مناطق نیز تبخیر شدند. انتظار می‌رود با ایجاد زیرساخت های مکفی از این منابع الهی بهره برداری بهینه را داشته باشیم.

تاج‌بخش، برداشت بی‌رویه از منابع زیرزمینی و حوزه‌های آبریز کشور، خشک شدن دریاچه‌ها، وقوع فرونشت و ... را حاصل مدیریت نامناسب ما و احتمالاً تغییر اقلیم دانست.

تهیه و عملیاتی کردن برنامه توسعه پایدار، تلفیق قوانین حکمرانی سنتی و حکمرانی موثر، مدیریت تقاضا به جای مدیریت عرضه، استفاده از پساب، جابجایی موقعیت جغرافیایی صنایع آب ‌بر، مجهز کردن زمین‌های کشاورزی به سیستم تحت فشار، بازچرخانی مجدد آب، کشت برون مرزی، حفظ جنگلها، ممانعت از بهره‌برداری بی‌رویه خاک، سازگاری با تغییر اقلیم، توسعه تاب آوری و مقابله با پیامدهای تغییر اقلیم از جمله مهم ترین راهکارهای پیشنهادی رئیس سازمان هواشناسی کشور بود.