تغییرات قیمت دلار از ساعتی به ثانیه ای

کد خبر: ۷۲۶۸۹

تاریخ: ۱۹ مرداد ۱۳۹۱ - ۰۶:۴۱

سعید کوشافر : هفته گذشته بود که خبر راه‌اندازی بورس ارز از زبان رئیس‌جمهور شنیده شد؛ خبری که حاکی از آن بود که تا کمتر از یک هفته دیگر، بورس ارز راه‌اندازی می‌شود و سازوکاری که در واقع اطلاق لفظ بورس به آن، هیچ موضوعیتی ندارد و تنها شباهت آن با بورس، انجام معاملاتش در تالار بورس است.

شاید این برای نخستین باری نیست که در کشور با تغییراتی در معانی و مفاهیم و مصادیق اصلی آنها، دست به ابتکاراتی زده می‌شود که بعضا هیچ شباهتی با آنچه خوانده می‌شوند، ندارد؛ بورس ارز یکی از همین ابتکارات جدید است.

بنا بر این گزارش، چیزی از زمان مباحث طولانی پیرامون نرخ ارز و چند نرخی شدن نگذشته که امروز این امر به راه‌اندازی بورس ارز رسیده، یا بهتر است بگوییم آنچه بورس ارز خوانده شده.

اصولا و اساسا بورس تعریف خاصی دارد و بازار بورس، تنها و تنها یک تالار و یا مکان خاص نیست که بتوان با قرار دادن هر گونه داد و ستد و معامله‌ای در این چهارچوب، نام بورس بر آن گذاشت.
اما امروز معمولا و عرفا بازار بورس به مکانی گفته می‌شود که داد و ستد سهام یا کالا در آن انجام می‌گیرد. حال خود شما می‌توانید تعریف سهم و سهام و کالا و تفاوت آن را با گواهی ارز (آن گونه که شمس‌الدین حسینی گفته) درک کنید. در نتیجه آنچه به بورس ارز معروف شده، تنها شباهتی که بازار بورس دارد، انجام معاملاتش در تالار بورس و صدور یک برگه شاید با نام گواهی ارزی برای دریافت ارز است و نه یک مکان برای سرمایه‌گذاری با همه هیجانات و قوانین حاکم بر آن.

از سویی، گفته شده این امر برای ایجاد تعادل در بازار ارز و واقعی کردن نرخ ارز است. اساسا هیچ نظریه اقتصادی در حوزه ارزی و پولی، واقعی شدن نرخ ارز را تابعی از انجام معاملات آن به شکل بورس نمی‌داند. در واقع هیچ اقتصاددانی نیست که یکی از کارویژه‌های بورس یا بازار سهام را واقعی کردن نرخ کالاهای شامل معامله آن بداند. شفافیت در معاملات متفاوت با شفافیت در بهاست.

البته اشاره به واقعی شدن نرخ ارز، کنایه به غیر واقعی بودن نرخ کنونی در بازار موازی است که به نظر چندان درست نمی‌آید. نرخ ارز در کشور، تابعی از عرضه و تقاضا، ارزش پول ملی، سیاست‌های اقتصادی و ذخایر ارزی کشور است؛ بنابراین، اگر نرخ ارز به نظر غیر واقعی است، باید بتوان اثبات کرد که میزان تقاضای کاذب، ارزش بالای پول ملی، ذخایر ارزی قدرتمند و سیاست‌های اقتصادی صحیح و کارآمدی در کشور وجود دارد.

در همین راستا و درحالی که کارشناسان وبرخی مقامامهای دولتی از راه اندازی این بازار که عنوان بورس بر ان گذاشته شده , استقبال کرده اند , تقریبا عمده نمایندگان مجلس ضمن مخالفت با چنین طرحهای مبهمی خواستار روشن شدن جزییات وزوایای این ترفند دولت برای مهار گرانی روز افزون ارز شدند .
***زوایای مبهم بازار ارز
شاید به همین دلیل هم بود که دکتر علی صالح‌آبادی، با اشاره به این‌که راه‌اندازی بازار گواهی‌های ارزی مزایای زیادی دارد، اظهار کرد: یکی از مزایا این است که براساس مکانیزم عرضه و تقاضا در یک بازار شفاف قیمت‌ها کشف می‌شود.
وی با بیان این‌که صادر‌کنندگان می‌توانند ارز خود را در یک بازار قانونمند عرضه کنند، گفت: این‌که صادر‌کنندگان بتوانند ارز را با قیمت بازار به فروش برسانند، مزیت خوبی است و می‌تواند باعث افزایش سود صادر‌کنندگان شود.
رییس سازمان بورس و اوراق بهادار با اشاره به این‌که وارد‌کنندگان که نیاز به ارز دارند خرید خود را در بورس طی مکانیزم شفاف انجام می‌دهند، ادامه داد: بانک مرکزی نیز در صورت لزوم می‌تواند وارد بازار شود و عرضه و تقاضا را متعادل کند و در واقع به عنوان بازارگردان حاضر شود.
صالح‌آبادی درباره‌ی سازو‌کار این بازار افزود: اطلاعات خریداران و فروشندگان ثبت می‌شود و می‌توانند همدیگر را به راحتی پیدا کنند و با توجه به شفافیت موجود در بازار، رانت درآن وجود نخواهد داشت.
وی با اشاره به این‌که صادر‌کنندگان و عرضه‌کنندگان ارز از طریق بانک‌ها و صرافی‌ها به بورس معرفی می‌شوند، گفت: مشخصات خریداران نیز از طریق سازمان توسعه‌ی تجارت به بورس اعلام می‌شود و کد معاملاتی دریافت می‌گیرند.
رییس سازمان بورس و اوراق بهادار با تاکید بر این‌که در این بازار صرفا خریداران و فروشندگان واقعی ارز حضور دارند و جایی برای سفته‌بازان و سوداگران نخواهد بود، تصریح کرد: برنامه‌ این است که به مرور هرچه تقاضای واقعی وجود دارد را به سمت این بازار سوق دهیم لذا فضایی برای سفته‌بازی در آینده باقی نمی‌ماند.
صالح‌آبادی درباره‌ی تاثیر راه‌اندازی این بازار بر نرخ ارز، اظهار کرد: در کنار ارز مرجع نرخ دیگری که در بازار شکل می‌گیرد، نرخ ارز در بورس خواهد بود و نرخ دیگری نباید داشته باشیم، لذا بانک مرکزی در مواقع لزوم می‌تواند وارد شود و بازار را به سمت تعادل حرکت دهد.
به گفته‌ی او، نرخ ارز در این بازار رقابتی خواهد بود و براساس عرضه و تقاضا تعیین می‌شود.

***جای ارز دربورس نیست
درمقابل این اظهارات , رییس کمیسیون اقتصادی مجلس با تاکید براین که دولت با اتخاذ سیاست‌های ارزی مناسب باید ثبات اقتصادی ایجاد کند گفت:جای ارز در بورس نیست چرا که با راه اندازی بورس ارز ثبات اقتصادی زیر سوال می رود ونوسانات هر روز بازار ارز قیمت ها را متزلزل خواهد کرد.
ارسلان فتحی پور ، اظهار داشت: با کاهش و افزایش روزانه تقاضای ارز واردکنندگان مواد اولیه تولید، نمی دانند که چه زمانی کالا واردکنند .
نماینده مردم هوراند،کلیبر،آبش احمد و خدا آفرین در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه تا زمانی که ثبات دربازار ارز وجود نداشته باشد نمی توان اقتصاد پویا داشت دراین باره که ارز انبوه دست دولت و صادرکنندگان است نه مردم گفت: هرگونه تزریق پول به جامعه تورم زاست و دولت باید تمام اولویت ها و برنامه هایش درراستای تقویت تولید باشد وارز 1226 تومانی واردات کالاهای اساسی و مواد اولیه تولید را تامین کنیم.
وی با تاکید بر این که جای ارز دربورس نیست اظهار داشت: باید درشرایط کنونی اقتصادماموریتی حرکت کرد به طور مثال به وزارت جهاد و صنعت و معدن به شرطی یارانه بدهیم که درعرض یک سال یا مدت مشخصی تولید را به میزان هدف برسانند وپس از یکسال به طور کامل یارانه را قطع کنیم.
به اعتقاد رییس کمیسیون اقتصادی مجلس تزریق ارز دربازار بورس نقدینگی و تورم را افزایش داده و تقاضا برای خرید ارز را افزایش می دهد ودرنهایت با افزایش قیمت ارز قیمت کالاهای اساسی افزایش می یابد.
***پیامدهای بورس ارز
درهمین حال یک عضو کمیسیون اقتصادی مجلس درباره راه اندازی بورس ارز گفت: مسئولین اقتصادی کشور باید درجلسه کمیسیون اقتصادی حاضر شوند و درباره جزییات بیشتر این طرح وآثار و پیامدهای آن توضیح دهند .
غلامحسین شیری علی آبادی ، اظهار داشت:طبق تکلیف برنامه پنجم ، قیمت ارز باید شناور مدیریت شده باشد وشرایط کشور به گونه ای نیست که بتوان بازار را بدون سیاست خاصی کنترل کرد.
نماینده مردم هشترود ، چارویماق درمجلس شورای اسلامی ادامه داد:دولت باید بازار ارز را چه دربورس چه درشکل کنونی کنترل و مدیریت کند و قیمت ارز باید شناور مدیریت شده باشد.
وی افزود: نرخ ارز دربورس با نوسانات زیادی روبرو خواهد شد و قطعا تولید و صنعت از این نوسانات متاثر خواهند شدکه به طبع آن بیکاری و قیمت کالاها از این تغییرات تاثیر منفی می پذیرند.
نماینده ناظر در صندوق توسعه ملی در ادامه اظهار داشت: مسئولین اقتصادی کشور باید درجلسه کمیسیون اقتصادی حاضر شوند و درباره جزییات بیشتر این طرح وآثار و پیامدهای آن توضیح دهند .
***تاثیر بورس ارز در آشفتگی بازار
عضو کمیسیون اقتصادی مجلس هم درباره راه اندازی بورس ارزگفت:رویکرد تاسیس بورس ارز با توجه به ابهامات موجود و وضعیت اقتصادی کنونی نوعی دامن زدن به شرایط التهاب آورو آشفتگی بازار ارز است.
ایرج ندیمی ، افزود: با توجه به این که به دنبال تحریم امکان انتقال ارز از طریق سیستم بانکی نداریم، ارز انبوهی برای عرضه نخواهیم داشت وارایه ارز دربورس یا از طریق دولت خواهد بود یا صادرکنندگان ،که با چنین وضعیتی دولت باید توضیح دهد که برای ایجاد این بورس چه هدفی دارد.
نماینده مردم لاهیجان و سیاهکل درمجلس شورای اسلامی اظهار داشت: این طرح مبهم است و درارتباط با راه اندازی بورس ارز اولین و مهم ترین سوالی که داریم این است که این اقدام چه تاثیری براقتصاد دارد؟آیا هدف عرضه محض ارز است ؟یا این که نوعی دور زدن صرافی هاست.
وی ادامه داد: بانک مرکزی مرجع جمع آوری ارز است وباید از اهداف این طرح بگوید و توضیح دهد که آیا با راه اندازی این بورس دنبال درآمد است و می خواهد این درآمد را صرف چه اموری کند وآیا این طرح درکنترل گرانی ها موثر خواهد بود یا خود منشا گرانی خواهد شد؟
***بورس ارز و نوسان درقیمت
بنا بر گزارش قدس انلاین , یک عضو دیگر کمیسیون اقتصادی مجلس گفت:با راه اندازی بورس ارز ، قیمت ارز دربورس هر روز نوسان خواهد داشت و قطعا کسانی که درامر واردات وصادرات مشغول به کار هستند با مشکل مواجه خواهند شد.
سید ناصر موسوی لارگانی اظهار داشت:اگر ارز دربورس عرضه شود و قیمت آن روزانه ویا ساعتی تعیین شود واردکننده دچار سردرگمی می شودو نمی داند که مواد اولیه مورد نیاز تولید را چه زمانی وارد کنند و ارز مورد نیازش را چه زمانی خرید کند.
نماینده مردم فلاورجان درمجلس شورای اسلامی افزود:امسال به نام سال تولید ملی ، حمایت از کارو سرمایه ایرانی نام گذاری شده است که برای تحقق آن باید زمینه حمایت از تولید را فراهم کرد نه این که هر روز مشکل تازه ای را پیش روی صنعتگران و تولید کنندگان گذاشت.
به گفته این عضو کمیسیون اقتصادی مجلس تغییرات شاخص بورس ارزمی تواند برقیمت سایر کالاها تاثیر بگذارد و یا تغییر مولفه های دیگر بر شاخص های بورس موثر باشد که این رویکرد ،رویکرد خوبی نیست.
***مدیریت بازار ارز
عضو کمیسیون انرژی مجلس درباره راه اندازی بازاربورس گفت: با توجه به این که دولت بیشترین مقدار ارز را دراختیار دارد همیشه می تواند باقوت بازار ارز را مدیریت کند .
حسین نجابت ، گفت: دولت با راه اندازی بورس ارز یا می خواهد ابزار کنترلی بازار ارز را از دست خود خارج کند که این عاقلانه نیست و یا می خواهددربورس شرکت کند و به سمت تعیین نرخ شناور ارز برود.
نماینده مردم تهران، ری، شمیرانات و اسلامشهر درمجلس شورای اسلامی درادامه با بیان اینکه از مکانیزم راه اندازی بورس اطلاع ندارم اظهار داشت: مدیریت ارز باید دست دولت باشد و این مدیریت نباید به سادگی لطمه بخورد وباید حفظ کند.