یادداشت‌های علم، یکشنبه ۲۲ تیر ۱۳۴۸: شاه گفت خودت «لله» شهناز بشو / سئوال شاه درمورد خط لوله ایران که نفت اعراب را به روسیه می‌برد

یادداشت‌های اسدالله علم: راجع به شهناز هم در حضور مبارک صحبت شد. عرض کردم دختر شماست و بالأخره نمی توان او را رها ساخت. فرمودند، «بسیار خوب خودت لَله اش باش». مرتبه دوم که در نوشهر شرفیاب شدم، کارهای جاری را عرض کردم، شاهنشاه را قدری کسل یافتم. احوال پرسی کردم، فرمودند، «نه عیبی ندارم». ولی فکر می کنم از عدم جریان صحیح کارها کسل بودند.

کد خبر: ۷۷۱۴۳۰

تاریخ: ۲۹ اسفند ۱۴۰۲ - ۰۰:۱۴

سرویس تاریخ «انتخاب»: اسدالله علم (۱ مرداد ۱۲۹۸ بیرجند – ۲۵ فروردین ۱۳۵۷ نیویورک)، یکی از مهم‌ترین چهره‌های سیاسی دوران محمدرضا شاه، وزیر دربار از ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۶ و نخست‌وزیر ایران از سال ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۲ بود.

«انتخاب» هر شب یادداشت های روزنوشت علم را منتشر می کند.

یکشنبه ۲۲ تیر ۱۳۴۸: از روز پنجشنبه ۴۸/۴/۵ تا امروز که در راه اروپا هستم چیزی ننوشتم. به دو دلیل، زیرا شاهنشاه در شمال تشریف دارند و دوست من هم این جاست. قدری به بطالت گذراندم، گرچه بطالت زندگی سابق بود!

به هرزه بی می و معشوق عمر می‌گذرد/بطالتم بس از امروز کار خواهم کرد

در این مدت دو دفعه در شمال شرفیاب شدم. راجع به علیا حضرت ملکه پهلوی، خیلی در حضور مبارک صحبت کردم. عرض کردم مادر است و مادر را باید احترام کرد. می دانم دوستشان دارید ولی در مقابل يک حرف بی منطق مادر هم، مقاومت صحیح نیست. بالأخره وادار کردم شاهنشاه تلفن بفرمایند. ولی مادر قهر کردند و صحبت نفرمودند. شاهنشاه هم با هلیکوپتر به نوشهر تشریف بردند، که البته غلط است. من هنگام ورودشان در نوشهر بودم، زیرا رفته بودم که مقدمات پذیرایی «مولای عبدالله» را فراهم کنم. وقتی که تشریف آوردند مطلب را عرض کردم، خوششان نیامد.

راجع به شهناز هم در حضور مبارک صحبت شد. عرض کردم دختر شماست و بالأخره نمی توان او را رها ساخت. فرمودند، «بسیار خوب خودت لَله اش باش». مرتبه دوم که در نوشهر شرفیاب شدم، کارهای جاری را عرض کردم، شاهنشاه را قدری کسل یافتم. احوال پرسی کردم، فرمودند، «نه عیبی ندارم». ولی فکر می کنم از عدم جریان صحیح کارها کسل بودند.

چند روزی در لواسان مهمان دکتر (علینقی) کنی زیر چادر بودم، بسیار از هر حیث خوش گذشت، هوا عالی بود و شب ها بسیار سرد، به طوری که زیر پتو بودیم (بیرون چادر)...

امسال هوا عجیب است، اولاً به قدری آب فراوان است که در تمام کوهسار آب جاری است و ثانیاً امروز که ۲۲ تیر است در فرودگاه هوا سرد بود.

از اخبار مهم، بالأخره دکتر اقبال، قرارداد خط لوله نفت خوزستان - ترکیه را امضا کرد. این کار را اگر چهار ماه پیش کرده بود، نرخ بهره (هنوز) بالا نرفته بود و سالی پانزده میلیون دلار اضافه مخارج نمی داشتیم. چنین کنند بزرگان چو کرد باید کار.

طرح لوله نفت (سراسری ایران) که نفت اعراب را به روسیه می برد نیز تحت مطالعه است. شاهنشاه در جواب کاغذ خصوصی که ( پیتر) استرلینگ (مبتکر) این کار به من نوشته بود، مرقوم فرمودند آیا با امضای قرارداد بین شوروی و عراق (برای) اکتشاف و بهره برداری (نفت رمیله) و با اعتباری که شوروی می دهد باز هم روس ها به این خط علاقه مند خواهند ماند؟ از این حيث هم شاهنشاه کسل هستند... خدا عمرش بدهد که دائماً در جوش و خروش است که کشور يک قدمی جلوتر بگذارد، و انصافاً خیلی کار کرده. کارهای کوچک مثل تأمین گوشت مملکت، آسفالت و برق و تلفن، که واقعاً بی اهمیت است ولی در زندگی عمومی و روزمره مردم تأثیر زیاد دارد، همه جا خراب است و (علت آن) فقط بی لیاقتی مأمورین می باشد. حیف و صد حیف.

دیشب امر فرمودند تلگرافی به واشینگتن کردم که چرا آمریکایی ها توجه به هواپیمایی ما نمی کنند؟ تا کی باید معطل بود؟ - منظور تربیت خلبان و استفاده از وسایل یدکی است. با وضعی که در عراق و سودان پیش آمده، این خواب خرگوشی برای چیست؟ فکر می فرمایند در افغانستان هم يک کودتای شبیه سودان دست چپی متظاهر به مذهب بشود. وضع آن جا خوب نیست. (افغان ها) دائماً دانشجو حتی نظامی ها را برای تحصیل به شوروی فرستادند. به چینی ها اجازه دادند نقشه های بزرگ عمران و آبادانی در افغانستان اجرا بکنند. کم کم اساس کار آنها متزلزل می شود. البته رژیم فعلی سلطنتی متزلزل می شود، نه کار افغانستان! از لحاظ ما هم مهم است.

...عالیخانی وزیر اقتصاد، رییس دانشگاه تهران می شود. به جای او انصاری سفیر ما در واشینگتن خواهد آمد. وضع وزیر خارجه را هم متزلزل می بینم. فکر می کنم به واشینگتن برود.

از اخبار مهم خارجی، اعلام مسافرت نیکسون به کشورهای هند، پاکستان، تایلند، کره جنوبی و سپس به رومانی است. وضع رومانی از لحاظ خارج شدن از یوغ روس ها اهمیت به سزایی دارد...

...روس ها پیشنهاد همکاری اقتصادی بین هند و پاکستان و افغانستان و ایران می کنند که البته پاکستانی ها آن را رد کردند، زیرا نمی خواهند با اختلاف کشمیر دست همکاری به هند بدهند. (از طرف دیگر) ... با چین کمونیست رابطه نزديک دارند و این سیاست ملی آنهاست، چون از هند می ترسند. اگر چین نبود، در جنگ بین هند و پاکستان، پاکستانی ها شکست سختی می خورند، زیرا ارتش هند عالم تر از ارتش پاکستان است. دنیای عجیبی است و علم جای شجاعت را گرفته است.

این یادداشت ها را در هواپیما می نویسم، خیلی کسل هستم. در این هواپیما والاحضرت شاهدخت فاطمه و خانم نخست وزیر (هم) هستند.