چرا نبرد استانبول، نبردی برای کل ترکیه است؟

‌ استانبول جایگاه ویژه‌ای در قلب رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه دارد. این شهر نه‌تنها زادگاه او بلکه خاستگاه اصلی زندگی سیاسی او است. در همین شهر بود که او در دهه ۱۹۷۰ میلادی به ریاست شاخه جوانان یک حزب اسلامی در منطقه بی‌اوغلو رسید، جایی که محله کودکی‌اش، قاسم‌پاشا در آن واقع شده که محله‌ای عمدتا کارگری است.

کد خبر: ۷۷۳۲۰۹

تاریخ: ۱۱ فروردين ۱۴۰۳ - ۱۹:۴۰

بی‌بی‌سی: با وجود این آقای امام‌اوغلو تا کنون به روشنی نگفته است که به دنبال مقام ریاست جمهوری است. او به تازگی در مصاحبه‌ای با روزنامه جمهوریت ترکیه در پاسخ به سوالی درباره احتمال نامزدی او در انتخابات ۲۰۲۸ گفت:‌ «من رویاهای بزرگی برای استانبول دارم و جز آنکه به آنها جامه عمل بپوشانم هیچ رویای دیگری در سر ندارم… بی‌معنی است درباره مسئله‌ای اظهار نظر کنیم که قرار است چهار سال دیگر اتفاق بیفتد.»

او می‌گوید طی پنج سالی که شهردار استانبول بوده بیش از هر چیز به گسترش سیستم قطارهای شهری افتخار می‌کند و همین طور به افتتاح فضاهای سبز جدید و بهبود کمک‌های اجتماعی.

او همچنین با ساختن هزاران واحد مسکونی، پروژه‌های توسعه شهرسازی را در این سال‌ها دنبال کرده و وعده داده است که این کار را ادامه خواهد داد.

ترکیه حدود شش سال است که با بحران اقتصادی دست و پنجه نرم می‌کند. در جریان تبلیغات و مبارزات انتخاباتی، وعده‌های مربوط به بهبود وضعیت اقتصادی نقش به‌سزایی در جلب حمایت عمومی داشته است. اما در استانبول نگرانی مهم دیگری هم وجود دارد: ترس از زلزله.

زلزله‌شناس‌ها هشدار داده‌اند که استانبول هر لحظه ممکن است دچار زلزله‌ای ویرانگر شود و گفته‌اند که مقام‌های شهری باید تمام جوانب احتیاط را برای به حداقل رساندن تلفات انسانی و خسارت‌های مالی در نظر بگیرند.

در سال ۲۰۲۳ بیش از ۵۳ هزار نفر در دو زلزله مهیب در جنوب ترکیه جان خود را از دست دادند.

پروژه‌های شهرسازی با طرح‌های مربوط به تخریب ساختمان‌های قدیمی و کلنگی، و ساختن بناهای مقاوم در برابر زلزله به جای آنها،‌ در راس برنامه‌های انتخاباتی حزب عدالت و توسعه قرار دارد.

خانم دمیر آلپ می‌گوید: «مراد کوروم نامی است که با برنامه‌های شهرسازی شناخته می‌شود، اما این ممکن است برای پیروزی او کافی نباشد.»

او می‌افزاید: «مراد کورورم یک فن‌سالار است که از حلقه‌های داخلی حزب عدالت و توسعه می‌آید و تا حد زیادی وابسته به نام و نشان حزبش است تا اسم خودش، در حالی که ماجرا برای آقای امام‌اوغلو فرق می‌کند.»

رجب طیب اردوغان همراه با وزاری اصلی کابینه‌اش فعالانه در مبارزات انتخاباتی شوراها و شهرداری‌ها حضور دارند و در این میان به طور خاص روی استانبول تمرکز کرده‌اند.

او روز ۲۴ مارس در یک تجمع انتخاباتی در استانبول، خطاب به صدها هزار نفر از هوادارانش گفت «استانبول به قدرت واقعی خودش باز خواهد گشت» و از حامیانش خواست تا برای تضمین پیروزی در این شهر «شبانه‌روز فعالیت کنند».

او به جمعیتی که تشویقش می‌کردند گفت:‌ «ما روز ۳۱ مارس دوران جدیدی را آغاز خواهیم کرد. به هر کجای کشور که می‌روم، به همه می‌گویم که با اقوامشان در استانبول تماس بگیرند و از آنها بخواهند که به حزب عدالت و توسعه رای بدهند.»

آقای اردوغان که ۷۱ سال دارد، قبلا گفته بود که این انتخابات، «آخرین انتخابات» او خواهد بود. او اکنون سومین دوره ریاست جمهوری خود را سپری می‌کند و نمی‌تواند در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۲۸ نامزد شود.

اما او هنوز جانشینی برای خود تعیین نکرده است.

آقای آکتاش می‌گوید: «بسیار دشوار است که بتوان روی رهبری احتمالی برای حزب عدالت و توسعه دست گذاشت.»

«اردوغان رهبر بسیار مقتدری است و کاریزمای زیادی دارد. وقتی در نظرسنجی‌ها از هوادارانش می‌پرسیم دوست دارند چه کسی جایگزین او شود، هیچ کس به ذهنشان خطور نمی‌کند. این چالشی جدی برای حزب حاکم است.»

اما منتقدان رئیس جمهور قانع نشده‌اند که این آخرین انتخابات آقای اردوغان است و معتقدند که او ممکن است از پیروزی احتمالی در انتخابات استانبول برای تثبیت بیشتر قدرت خود در سطح ملی و محلی سود ببرد و از چنین موقعیتی برای تغییر قانونی اساسی با هدف ادامه ریاست جمهوری خود برای دور چهارم استفاده کند.

آقای اردوغان در مقایسه با رای‌گیری‌های قبلی، این بار یک امتیاز دیگر هم دارد:‌ این که مخالفان او دیگر متحد نیستند.

نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که رقابت در استانبول شانه‌به‌شانه پیش می‌‌رود.

در یک نظرسنجی تازه که شرکت کوندا در استانبول انجام داده، آقای امام‌اوغلو با ۳۸/۲ درصد در مقابل مراد کوروم از حزب عدالت و توسعه با ۳۲/۲ درصد قرار دارد.

پیروزی آقای امام‌اوغلو در سال ۲۰۱۹ بیش از هر چیز مدیون حمایت ائتلافی از شش حزب ملی‌گرا، سکولار، لیبرال، محافظه‌کار، اسلامی، و به خصوص کردها بود. بخش بزرگی از جمعیت استانبول را کردها تشکیل می‌دهند.

اما ائتلاف مخالفان بعد از شکست در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۳ فروپاشید و احزاب مخالف، از جمله حزب عمدتا کرد «برابری و دموکراسی خلق‌ها» که پایگاه انتخاباتی محکم و وفاداری در استانبول دارد، نامزدهای خودشان را برای رقابت در انتخابات این شهر معرفی کردند.

بعید است که هیچ یک از احزاب دیگر بتوانند رای کافی برای پیروزی در استانبول را به دست بیاورند، اما ممکن است شانس آقای امام‌اوغلو برای پیروزی را کاهش دهند.

با وجود این یک تحول غیرمنتظره که می‌تواند به نفع آقای امام‌اوغلو تمام شود، این است که حزب رفاه نو که در انتخابات ریاست جمهوری از آقای اردوغان حمایت کرده بود، این بار تصمیم گرفته نامزد خودش را برای انتخابات استانبول معرفی کند.

تصمیم آنها برای پشتیبانی نکردن از نامزد آقای اردوغان در استانبول می‌تواند به سود آقای امام‌اوغلو تمام شود.

در استانبول، آقای امام‌اوغلو و آقای کوروم نه‌تنها به هواداران وفادار خود نیاز دارند، بلکه هر دو برای تضمین پیروزی خود، باید رای‌دهندگان احزاب دیگر را هم راضی کنند که به آنها رای بدهند.