یادداشت‌های علم، پنجشنبه ۲۰ شهریور ۱۳۴۸: فرمولی در مورد بحرین که مورد تایید شاه قرار گرفت / شاه درمورد ماجرای جزایر سه گانه چه گفت؟

یادداشت‌های اسدالله علم: امروز بعداز ظهر [گزارش مذاکره با سفیر انگلیس را] عرض کردم فقط فرمودند: نماینده ما که نمی تواند بگوید آن چه اوتانت با توافق نماینده انگلیس پیدا می کند مورد قبول ما خواهد بود. مشروط به این که قبلاً تصویب ما را نخواهد. شاهنشاه را خدا عمر بدهد خیلی دقیق هستند. بعد فرمودند: باز هم راجع به جزایر ابوموسی و تنب غزل ناامیدی می خوانند. من این جا را اگر ندهند با زور خواهم گرفت.

کد خبر: ۷۷۸۱۶۵

تاریخ: ۰۴ ارديبهشت ۱۴۰۳ - ۲۳:۵۷

سرویس تاریخ «انتخاب»: اسدالله علم (۱ مرداد ۱۲۹۸ بیرجند – ۲۵ فروردین ۱۳۵۷ نیویورک)، یکی از مهم‌ترین چهره‌های سیاسی دوران محمدرضا شاه، وزیر دربار از ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۶ و نخست‌وزیر ایران از سال ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۲ بود.

«انتخاب» هر شب یادداشت های روزنوشت علم را منتشر می کند.

پنجشنبه ۲۰ شهریور ۱۳۴۸: صبح مطابق معمول پس از دو سه روز غیبت کارهای زیادی بر سرم ریخته بود. پس از انجام آنها شرفیاب شدم. اول مطلبی که شاهنشاه فرمودند این بود که، سفیر انگلیس از تو وقت نگرفته؟ عرض کردم: چرا. فرمودند: کار فوری دارد...

سفیر انگلیس ظهر دیدنم آمد. باز موضوع بحرین بود. این دفعه فرمولی داشت که سازمان ملل خود با توافق انگلیس راه حلی پیدا کند. البته ما می دانیم که اوتانت روی خوش نشان نخواهد داد. به این جهت فرمول مورد تأیید شاهنشاه قرار گرفت.

امروز بعداز ظهر [گزارش مذاکره با سفیر انگلیس را] عرض کردم فقط فرمودند: نماینده ما که نمی تواند بگوید آن چه اوتانت با توافق نماینده انگلیس پیدا می کند مورد قبول ما خواهد بود. مشروط به این که قبلاً تصویب ما را نخواهد. شاهنشاه را خدا عمر بدهد خیلی دقیق هستند. بعد فرمودند: باز هم راجع به جزایر ابوموسی و تنب غزل ناامیدی می خوانند. من این جا را اگر ندهند با زور خواهم گرفت.

[پیرو این گفت وگوها به دستور شاه تلگراف زیر به امیرخسرو افشار سفیر ایران در لندن که مسئول اصلی مذاکره درباره بحرین و جزیره های تنب و ابوموسی بود و همچنین به مهدی وکیل سفیر ایران در سازمان ملل مخابره می شود].

اوامری که جناب آقای علم وزیر دربار شاهنشاهی ابلاغ نموده اند، برای اطلاع جنابعالی و اقدام لازم درج می گردد.

«در خصوص مسأله بحرین، آخرین مذاکره ای که این جا با سفیر انگلیس شده است، برای اطلاع جنابعالی مخابره می شود. دو نقطه نماینده ما به طور شفاهی به اوتانت خواهد گفت اگر شما فرمولی برای به دست آوردن امیال مردم بحرین پیدا کنید و آن فرمول را اصلاً به ما نگویید و تصویب قبلی ما را نخواهید، به طوریکه هیچ گونه اطلاعات قبلی از آن حاصل نکنیم، ولی فرمول مورد تصویب شخصی شما (اوتانت) باشد، ما با آن موافق خواهیم بود و در شورای امنیت هم به تصمیم شوری اعتراض نخواهیم کرد.» نقطه مراتب به اطلاع جناب آقای دکتر وکیل رسید که اقدام لازم بنمایند فقط خواهشمند است اگر نظری دارید، اعلام فرمایید نقطه راجع به جزایر تنب و ابوموسی شدیدا و قویا کار را دنبال فرمایند، به هیچ وجه نمی توان با فرمول های دفع الوقت موافقت کرد و باید به طور قطع و مسلّم و روشن تمام شود.

خلعتبری (عباس خلعتبری در آن زمان، قائم مقام وزیر خارجه بود)

وزیر مختار آمریکا هم بعد از سفیر انگلیس دیدنم آمد. شرحی راجع به وضع لبنان گفت که یک کشور معتدل است و رو به انهدام می رود. شاهنشاه اظهار مرحمت بفرمایند با آن مجددا رابطه سیاسی برقرار کنند. (ما رابطه خود را بعد از تحویل ندادن بختیار با آن قطع کردیم و منظور از کشور معتدل هم در قبال تندروهای عربی است). برنامه تشریف فرمایی به آمریکا را هم گفت. این مطلب را هم بعد از ظهر عرض کردم. فرمودند: باید جبران از طرف لبنان بشود و تنها جبران آن هم تحویل بختیار است. (گو این که الان در عراق می باشد). عصری... سفیر [انگلیس] را مجددا احضار و اوامر شاهنشاه را ابلاغ نمودم. سفیر انگلیس گفت: در خصوص تنب و ابوموسی ما غزل ناامیدی نمی خوانیم. گزارش صحیح عرض نشده...