خاطرات رئیس کل بانک مرکزی قبل از انقلاب؛ قسمت دوازدهم؛

افزایش مصرف برق در سال‌های پایانی حکومت پهلوی به چه علت بود؟ /ماجرای خاموشی‌های برق تهران در تابستان ۵۴ تا ۵۶/سازمان برنامه و بودجه یک سازمان بسیار ضعیف بود/عدم تعادل بین تولید و مصرف به واسطه‌ی بالا رفتن درآمد مردم به وجود آمد

این اتفاق در تابستان ۱۳۵۶ خیلی بیشتر و ادامه دار شد. ما وقتی شروع کردیم هزینه را در کشور انجام دهیم و دولت شروع به خرج کردن کرد؛ تقاضا در کشور بالا رفت. در عین حالیکه تقاضا بلافاصله با پرداخت‌ها به صورت مزد و حقوق بالا می‌رفت، زیربنا‌های اقتصادی کشور به سرعت جلو نرفته بود. ایجاد یک کارخانه‌ی برق ممکن بود ۵ سال طول بکشد. یک کارگر اگر یک کولر می‌خرید یا وسائل برقی جدیدی را مردم تهیه می‌کردند و یا کالا‌های پرمصرف، میزان مصرف برق را افزایش داده بود.

کد خبر: ۸۴۵۴۵۷

تاریخ: ۲۹ دی ۱۴۰۳ - ۱۵:۰۰

سرویس تاریخ «انتخاب»:محمد یگانه،یکی از چهره‌های مطرح اقتصادی قبل از انقلاب بود.حضور او در زمان افزایش درآمد‌های نفتی و توسعه نامتوازن کشور در کنار تضاد با سازمان برنامه،باعث شکل گیری تجربه و خاطرات جالبی شده است . «انتخاب» در چند قسمت، بخش هفتم و هشتم مصاحبه‌ی محمد یگانه با تاریخ شفاهی هاروارد در گفتگو با ضیا صدیقی را منتشر می‌کند:

س-آقای یگانه علت خاموشی برق تهران در تابستان ۱۳۵۴ چه بود؟ در تابستان ۱۳۵۵ هم ادامه پیدا کرد.
ج-این اتفاق در تابستان ۱۳۵۶ خیلی بیشتر و ادامه دار شد. ما وقتی شروع کردیم هزینه را در کشور انجام دهیم و دولت شروع به خرج کردن کرد؛ تقاضا در کشور بالا رفت. در عین حالیکه تقاضا بلافاصله با پرداخت‌ها به صورت مزد و حقوق بالا می‌رفت، زیربنا‌های اقتصادی کشور به سرعت جلو نرفته بود. ایجاد یک کارخانه‌ی برق ممکن بود ۵ سال طول بکشد. یک کارگر اگر یک کولر می‌خرید یا وسائل برقی جدیدی را مردم تهیه می‌کردند و یا کالا‌های پرمصرف، میزان مصرف برق را افزایش داده بود. بالا رفتن رفاه باعث افزایش تقاضا برق شده بود، اما تولید برق نمی‌توانست به همان میزان بالا برود. عدم تعادل بین تولید و مصرف به واسطه‌ی بالا رفتن درآمد مردم به وجود آمد.
باید اشاره کنم که در سال ۱۳۵۳ وقتی که به شمال ایران در رامسر رفتیم و در حضور شاهنشاه به مدت ۳ روز برای تجدید برنامه عمرانی کشور از طرف سازمان برنامه گفت‌و‌گو کردیم، طرح‌های سازمان برنامه برای افزایش هزینه مورد قبول قرار گرفت. برخی از تنگنا‌هایی که در اقتصاد داشتیم هم مورد بررسی قرار گرفت، اما به آن‌ها توجهی نمی‌شد. من از آقای علم، وزیر دربار اجازه گرفتم که در روز آخر حضور در رامسر به عنوان رئیس بانک مرکزی به شاه گفتم که مسیر فعلی ممکن است برای ما گرفتاری ایجاد کند. من به شاه گفتم بالا بردن سطح هزینه به این مقدار گرفتاری‌هایی برای کشور به وجود می‌آورد و تنگنا‌های زیربنایی جدی است. شاه در جلسه عمومی این موضوع را مطرح کردند و دستورات اکیدی دادند که باید زیربنا‌ها را توسعه داد، اما عملا سازمان برنامه یک دستگاه بسیار ضعیفی بود که نمی‌توانست چنین تلفیقی را برنامه ریزی کند، در نتیجه گرفتاری‌هایی برای کمبود برق و آب و خانه به وجود آمد.