متن گفتگوی جالب فریدون جیرانی در حلقه معترضین "من مادر هستم"

کد خبر: ۸۵۶۹۷

تاریخ: ۱۰ آذر ۱۳۹۱ - ۱۷:۲۵

در حالی که شب افتتاحیه فیلم من مادر هستم با استقبال مردم و به آرامی در حال سپری شدن بود و مردم برای تماشای فیلم وارد سالن شده بودند، فریدون جیرانی (کارگردان فیلم) با تعدادی از معترضین به فیلمش روبرو شد و با آنها درباره فیلم من مادر هستم به بحث نشست. معترضینی که اعلام کردند از گروه انصار حزب الله نیستند و چند دانشجوی معترض به فیلم فریدون جیرانی هستند. و خبرنگاران و دوربین‌ کافه سینما آن جا بود. دیالوگ به دیالوگ این گفت و گوی جذاب را به صورت گزارش متنی در ادامه بخوانید و ویدیوی دیدنی کافه سینما از این بحث را ببینید. یک گفتگوی بسیار جذاب و خواندنی که بسیاری از بحث‌های اخیر درباره‌ی سینمای ایران را می‌شود در آن پی گرفت:

فریدون جیرانی در مقابل اعتراض معترضین به مضمون فیلم: زندگی شبه مدرن و شبه فرهنگی با نفسانیات انسان سر و کار دارد. این زندگی دارد کم کم بخشی از جامعه ما را به خودش آلوده می کند. این فیلم دارد این مسئله را می گوید.

یکی از معترضان: این اولین فیلمه؟ ده ساله حداقل در این مملکت از این فیلم ها دارد ساخته می شود.

فریدون جیرانی: هیچ فیلمی مثل این فیلم نیست. هیچ فیلمی مثل این فیلم به این صراحت نقد نکرده و پایش هم می ایستم.

یکی از معترضان: به این صراحت، تابلوی به این زشتی را کشیده.

یکی از معترضان: ببینید ما تا فردا صبح هم صحبت کنیم شما می خواهید نظرات خودتان را بدهید.

فریدون جیرانی: خب نظرت را بگو ببینم.

یکی از معترضان: حکم ما و شما قرآن، کلام و الله است و بیان حضرت امام یا حضرت آقا مفسر روز آنها هست. در کلام حضرت امام یک ملاک سنجی هست. می گوید هر فعلی از شما سر زد اگر دشمن شاد کن بود پس در سیستم آنهاست و برای آنهاست. اگر به مذاق شما خوش آمد و دشمن ازش بدش آمد می شود کار خوب. الآن بینی بین الله شما پای این فیلم می ایستید؟ اینها که بیرون مرز‌ند، اینها که معاندند، اینها که چشم ندارند سعادت مندی این نظام را ببینند از این فیلم خوشجال می شوند؟ آیا خرس طلایی و ابوظبی می گیرد یا نه؟

فریدون جیرانی: این فیلم نه فستیوال می رود نه جایی می رود.

یکی از معترضان: حالا شما فرض کن برود چه اتفاقی می افتد؟ هفته دیگر نقدهای اروپایی و آمریکایی در می آید.

فریدون جیرانی: این فیلم مورد انتقاد شدید روشنفکران قرار خواهد گرفت بابت همین موضع گیری اش. از الآن که من اینجا هستم شما تمام نقدها را خواهید خواند. من قبلا این فیلم را نمایش دادم و همه آنها این فیلم را کوبیدند. فکر نکن فیلم مورد پسند جشنواره و روشنفکران قرار گرفته. چون این فیلم می زند. یک فیلم هایی هستند که  برای خوش آمد هستند اما این فیلم نه.

یکی از معترضان: شما بگو نتیجه اخلاقی این فیلم چی هست آخرش؟

فریدون جیرانی: این فیلم می گوید یک خانواده اگر مشروب کم تر بخورد، اینقدر روابط بی بند و بار نداشته باشد این اتفاق برایش نمی افتد.

یکی از معترضان: اگر نقد انجام بشود خیلی از کسانی که این فیلم را ببینند از آن بدشان می آید.

یکی از معترضان: چند درصد مملکت ما زنا می کنند؟ چند درصد مملکت ما مشروب می خورند و قتل انجام می دهند؟

فریدون جیرانی: شما به آمار وزارت بهداشت درباره درصد مصرف مشروبات الکلی در ایران دقت کردید؟

یکی از معترضان: مشکل ما الآن چیه؟ مشکل ما اینهاست؟

فریدون جیرانی: مشکل شما اینها نیست.

یکی از معترضان: جوان ما الآن ازدواجش گیر است، اشتغالش گیر است، پیشرفت علمی اش دارد ترور می شود. مشکل اینهاست.

یکی از معترضان: شما چند تا زنجیره خانواده را در کشور می شناسید که تمام نطفه هایی که بسته می شود همه از زنا بسته می شود.

فریدون جیرانی: آدمی که زنا می کند که اصلا اعدام می شود عزیز من به سزایش می رسد.

یکی از معترضان: کلا زنا که حکمش اعدام نیست. شما یک جمله خواستی نتیجه اخلاقی از این فیلم بگویید و برای ما قابل قبول نبود. شما اپیزودها را کنار هم گذاشتی و یکسری مسایل فحشا، زنای نزدیکان، زنای ضبدری را گفتی و هیچ تراز، هیچ معیار و هیچ نقد صحیحی به این مسئله نداشتی. فقط دعوت کردی خانواده های جردن نشین را که آقا جون دز مصرف مشروبات الکلی ات را کم کن.

یکی از معترضان: شما می گویید مصرف مشروبات الکلی را کم کن تا زنت در خانه یکی دیگر پیدا نشود.

یکی از معترضان: این فیلم نسخه ای برای عموم مردم کسی که در کرمان، کسی که در مازندران و شهرستان ها هست، نیست این برای یک گروه خاص است.

یکی از معترضان: شما قبول می کنی خانواده های مومن این فیلم را نبینند؟ خانواده های  اصفهانی نبینند؟ فقط خانواده های جردن نشین ببینند که دز مصرف شان را بیاورند پایین؟

یکی از معترضان: چند درصد جوان های ما مشروب می خورند که مشکل مملکت ما می شود مشروب خوردن.

یکی از معترضان: شما چرا اصل را ول می کنی می روی سراغ فرع؟

فریدون جیرانی: عزیزان من. دز مصرف چیه؟ من می گویم یک خانواده که اعتقاداتی ندارد. معتقد به یک سبک زندگی هست که روابط بی بند و بار درش وجود دارد. و  مردی که ته داستان هست و می گوید ما اشتباه کردیم و تمام خانواده متلاشی می شوند. کدام فیلم اینجوری داریم؟ من فیلم های سینمای ایران را از 1309 تا حالا حفظم.

یکی از معترضان: نگاه شما روح دینی ندارد. توبه و انابه باب دارد، شان دارد، مسایل دارد.

فریدون جیرانی: به من بگو کدام فیلم اینطوری رفته؟

یکی از معترضان: ما می گوییم نقد نکردی شما می گویی کدام نقد مثل مال من بوده؟

یکی از معترضان:این یک بیانیه بوده برای یک خانواده سکولار سرمایه دار. این سبک زندگی، بهایی به ما نمی دهد. مقام معظم رهبری در سفر خراسان 21 سوال مطرح کردند و بحث سبک زندگی ایرانی را به عنوان یک الگوی جدی برای پیشرفت تمدن اسلامی معرفی کردند. کجای فیلم  شما  آن 21 سوال را جواب می دهد؟

فریدون جیرانی: این نقد است آن سبک زندگی است.

یکی از معترضان: فقط نشان دادی.

فریدون جیرانی: نقدش است.

یکی از معترضان: تعریف کن نقد چیست؟

یکی از معترضان: آقای جیرانی نقد یعنی اکثر کسانی که از سالن می آیند بیرون از این فیلم بدشان بیاید.

یکی از معترضان: آقای جیرانی ما صحبت های شما را شنیدیم. ما اقدام حقوقی، قانونی، کیفری و هر کاری از دست مان بر بیاید انجام می دهیم، چون جواب قانع کننده از شما نگرفتیم. نکته این است که در این ده- پانزده سال اخیر پازل هایی از فیلم های مستهجن را شما و همکارانتان ساختید. ذائقه مردم، مثل آن مقنی که در فاضلاب بوده؛ آمده از جلو عطاری رد بشود بیهوش می شود، شده. ذائقه مردم تلخ و لجن آلود شده. سینه ها و قلب های جوان های ما نمی تواند پذیرای نص دین و مسایل اخلاقی بر مبنای اسلام باشد. شما اخلاقی را در فیلمت ترسیم می کنی که این اخلاق، اخلاق حداقلی اروپایی- آمریکایی است که دز مصرف مشروبت را پایین بیاور و لاغیر. و آن بیانیه که پدر آخر فیلم اعلام می کند؛ فقط یک روح کلی از اخلاق انسانی نصفه ونیمه دارد.

فریدون جیرانی: دوستان من قلبم ضعیف است. اجازه بدهید برویم در یک فضای بازتر صحبت را ادامه بدهیم...

(پس از تغییر لوکیشن بحث) یکی از معترضین: ما یک عده جوان تحصیل کرده ایم. فیلم را نشستیم دیدیم 4-5 ساعت با هم بند به بند فیلم را دوباره نوشتیم. ما همه مان با دفترچه یادداشت آمدیم پای پرده سینما.

فریدون جیرانی: من گفتم، فیلمم به شدت اخلاقی است. پایش می ایستم. اگر فیلم های دیگر مشکل داشته پای این فیلم می ایستم که فیلم مشکل داری نیست. این فیلم نه در مورد زناست، نه در مورد خیانت است، نه اشاعه فحشاست. هیچ کدام از این‌ها نیست. و حاضرم آدم های دیگری که فیلم را دیدند، از آن مقاماتی که شما بهشان اعتقاد دارید و بعدا حرف شان را می شنویم...

یکی از معترضان با قطع صحبت جیرانی: ما به هیچ کس اعتقاد نداریم جز آقا، شهدا، امام. تمام شد رفت.

فریدون جیرانی: من نظرات شما را شنیدم. باز هم هر زمانی من فیلمساز نوعی با شما باید بنشینم سر یک استدلالهایی در شرایط امروز بحث کنیم. یا من نظراتم اشکال دارد یا شما نظراتتان یکسویه است. بنابریان می نشینیم با هم بحث می کنیم یا شما می توانید ما را مجاب کنید و ما در مسیر بعدی می توانیم طور دیگری نگاه کنیم و براساس این نگاه کردن و ارتباطی که با شما داریم پیش برویم ...

یکی از معترضان: ان شالله. این پیروزی است برای ما و اسلام و مسلمین.

فریدون جیرانی: من نه روشنفکرم، نه از این اداهای روشنفکری دارم، نه دنبال این کارها بودم، نه دنبال فستیوال خارجی بودم، و نه فیلم برای فستیوال خارجی ساختم. تا حالا هم هیچ جایزه ای از فستیوال های خارجی نگرفتم. از فیلم هایی هم که به فستیوال های خارجی می روند؛ همین جا جلوی دوربین می گویم به شدت بدم می آید و منتقد همه آن فیلم ها هستم. بنابراین آن شکلی نیست که شما فکر کنی با کسی طرفی که دارد جنجال می کند و جو می سازد و دنبال این کارهاست. نه عزیز من. من فریدون جیرانی ام.

یکی از معترضان: کاش فیلم شما مثل این حرف های آخر شما بود که حرف انقلابی بود. و این نیست، چیزی که ما دیدیم این نیست.

فریدون جیرانی: شما بنشینید با هم صحبت کنیم. من نه می خواهم شما را مجاب کنم و می گویم شما با شخصی طرفید که با کل فیلمسازهایی که برای جاهای دیگر فیلم می سازند متفاوت است.

یکی از مردم: من متشکرم هم از معترضین هم از شما آقای جیرانی که با صبر و تحمل با هم صحبت کردید  مولانا می گوید:  ای اسیر این گمان و آن گمان - آخر والعصر را محکم بخوان.

فریدون جیرانی: من بر اساس شناختم حرف می زنم و دوستانمان هم بر اساس تحصیل شان. یا شناخت من دچار مشکل هست یا ایشان به نظر من یکسویه نگاه می کنند. بنابراین ما می توانیم سر این بحث بنشینیم. من تنها کسی ام که در مصاحبه هایم فیلمسازی برای فستیوال های خارجی را کوبیدم و در تلویزیون هم این مسئله را گفتم. فکر نکنید که من آدمی ام که برای اشاعه کاری آمدم. من یک فیلم ساختم امکان دارد صحنه هایی اش درست نباشد، امکان دارد اشکالاتی به‌اش وارد باشد، هیچ فیلمی بدون ضعف نیست اما من از پیام فیلم و پشت فیلم دفاع می کنم.

یکی از معترضان: کاش آخرش پیام تان را ضبط کنید و پخش کنید.

واکنش میرکریمی به حواشی اکران فیلم جیرانی
رضا میرکریمی در پی حواشی این روزهای اکران فیلم «من مادر هستم» فریدون جیرانی یادداشتی را منتشر کرد.

این کارگردان سینمای ایران در این یادداشت که در اختیار ایسنا گذاشته آورده است: «دیشب فیلم جیرانی را در سینما جوان دیدم و نفهمیدم چرا با پخش آن مخالفت می‌شود. باید پذیرفت که در درون هر هشدار اجتماعی، واقعیتی تلخ نهفته است و نمی‌توان از این منظر به لحن بی‌پروا و احیانا تلخ یک فیلم ایراد گرفت.»

کارگردان فیلم سینمایی «یه حبه قند» در بخش پایانی یادداشتش با اشاره به فیلم «من مادر هستم» نوشته است: «از محتوا که بگذریم، به نظرم این فیلم بهترین کار سازنده‌اش است درست مثل فیلم‌های «بی خود و بی جهت» و «پذیرایی ساده» که آن‌ها هم خوش‌ساخت‌ترین آثار فیلمسازانشان هستند».

مشکل فیلم جیرانی چیست؟ برادران معترض بخوانند لطفاً!
کیوان کثیریان در همین رابطه در خبرآنلاین نوشت: اکران فیلم تازه فریدون جیرانی، بار دیگر برخوردهای عجیب و غریبی را از سوی عده ای برانگیخت؛ جمعی با عنوانی آشنا که معلوم نیست دقیقاً چه کسانی هستند اما خود را دلسوزان جدید و جدی عرصه فرهنگ می دانند که امیدوارم باشند.

البته این، در ادامه برخوردهای عجیب و سوال برانگیزی است که حوزه هنری در قبال این فیلم و چند فیلم دیگر در پیش گرفت.

"من مادر هستم" همچون فیلم های دیگر جیرانی متعلق به سینمای قصه گو و تجاری است. سینمایی که تلاش می کند مخاطب عام را هدف بگیرد و در عین حال که اصول اولیه داستانگویی را خوب مراعات می کند، از حداقل استانداردهای کیفی هم پایین نیاید؛ سینمایی که خود جیرانی نام "بدنه" را بر آن گذاشته است.

فیلم گرچه از حفره هایی در فیلمنامه رنج می برد و به گمانم در شخصیت پردازی هم کاستی هایی دارد، اما معتقدم در برخی لحظات کاملا تاثیرگذار است و قصه اش را با کمترین لکنت روایت می کند. این فیلم ممکن است به دوسه دلیل مشخص، فیلم مورد علاقه من نباشد، ولی مهم این است که فیلم، ماموریتی را که برای خودش تعریف کرده درست به انجام می رساند. فیلم جیرانی یک ملودرام خوش ساخت و در مجموع قابل قبول است که از آثار اخیر او در مرتبه بالاتری می ایستد، با بازی های خوب باران کوثری، پانته آ بهرام و فرهاد اصلانی. البته به نظرم در شرایط فعلی نیازی نیست وارد تحلیل فیلم شویم و ساختار آن را بررسی کنیم چرا که ظاهرا ایرادهای دوستان دلسوز انصار حزب الله به فیلم، جملگی مضمونی است.

البته نمی دانم این دوستان، با کجای فیلم و چه چیز آن مشکل دارند؛ با اینکه در مذمت بی اخلاقی است؟ با اینکه روابط بی بند و بار را تقبیح می کند؟ با اینکه پیام اخلاقی می دهد که جزا و کیفر هر گناهی می تواند در همین دنیا اتفاق بیفتد؟ با اینکه انتقام کینه ورزانه شخصی را مستوجب عذاب دنیوی هم می داند؟ با اینکه نازیبایی های روابط غیر مجاز را نشان می دهد و منهدم کننده خانواده می انگارد؟ با اینکه شرب خمر را از مهمترین عوامل بی تعادلی روانی که به جنایت و تجاوز می انجامد قلمداد می کند؟  با اینکه خیانت به رفیق و همسر زشت شمرده می شود؟ یا با اینکه دختری برای دفاع از شرافت خود دست به قتل متجاوز می زند؟

به هرحال دوستان باید بپذیرند که برای تقبیح یک رفتار و یک پدیده در سینما، ناگزیریم بخش هایی از آن را نشان دهیم و یا نشانه هایی از آن را به نمایش بگذاریم تا بیننده بداند دقیقاً فیلم دارد چه چیز را زشت می شمارد! این به نظر بدیهی نمی رسد؟ ضمن آنکه چرا نمی پذیریم فیلم ها و قصه ها لزوما قرار نیست به کل جامعه تعمیم داده شوند و تفسیرهای کلان ازشان دربیاید؟

فیلمی که درباره تجاوز و جنایت یا خیانت ساخته می شود مسلما معنایش آن نیست که می خواهد تمام جامعه ما را درگیر این ماجرا نشان دهد و به این معنا نیست که می خواهد کل ساختارهای اخلاقی جامعه را زیر سوال ببرد. هر فیلم، خودش دایره تاثیر و مخاطب هدف مورد نظرش را مشخص می کند. فیلم "من مادر هستم" جدا از وجه سرگرم سازی اش، رفتار طبقه اجتماعی خاصی را هدف گرفته و در کنار روایت قصه دو خانواده از این طبقه، نقدی هم بر آنها وارد کرده است. همین. اگر فیلم را اینطور ببینیم و خودمان را مجبور و موظف به تاویل های عجیب و غریب نکنیم بهتر نیست؟

در جهان امروز و در قرن بیست و یکم،  تنها راه های اعتراض و انتقاد به پدیده ها به ویژه پدیده های فرهنگی، گفت و گو و بعد هم رجوع به قانون و پایبندی به آن است، نه تجمع درکف خیابان ها. اگر این را بپذیریم، اعتراض به این فیلم و موارد مشابه هم مشمول همین قاعده می شود.