علیرضا مجیدی، تحلیلگر سیاست خارجی در گفت‌و‌گو با «انتخاب»:

ویتکاف چندین نشانه برای ایران فرستاده که این توییت بزرگ‌ترین آن بود / [طرح] مذاکره غیرمستقیم [از سوی ایران] برای این است که می‌خواهند ترامپ را برای توافق موقت بسنجند / اگر وارد مسیر توافق شویم، به همان نسبت احتمال تجاوز نظامی را دفع کرده‌ایم / جریانی در داخل راه‌حل‌های عجیبی می‌دهند؛ می‌گویند حشدالشعبی ۲۵۰۰ آمریکایی را گروگان بگیرد؛ با بلندپروازی فرصت را به طرف مقابل داده‌اند

مجیدی درباره‌ی تصورات جناح تندرو در داخل گفت: یک جریانی در داخل هست که تصور می‌کند ما با یک سری از ابزار‌ها، می‌توانیم بازدارندگی در برابر آمریکا ایجاد کنیم و آمریکا را جنگ و تحریم پشیمان کنیم. این افراد در انتخابات هم از این حرف‌ها می‌زدند. راه حل‌های این افراد هم عجیب است؛ مثلاً طرف گفته بود حشدالشعبی دو هزار و پانصد آمریکایی را در عراق گروگان بگیرد. تجربه نشان داده که بلندپروازی فرصت را در اختیار رقیب می‌گذارد. این دوستان در داخل با بلندپروازی فرصت را به طرف مقابل داده‌اند.

کد خبر: ۸۵۸۹۷۳

تاریخ: ۱۴ فروردين ۱۴۰۴ - ۲۱:۳۰

عباس عراقچی وزیر خارجه ایران روز سه شنبه دوازدهم فروردین طی توییتی نوشته بود: تعامل دیپلماتیک در گذشته کارآیی خود را نشان داده؛ هنوز هم می تواند کارساز باشد. یک روز بعد، استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ در خاورمیانه در واکنش به این توییت نوشت: «عالی». با این حال، ساعتی بعد، ویتکاف توییت خود را حذف کرد.

علیرضا مجیدی، تحلیلگر حوزه خاورمیانه درباره اهمیت حضور ویتکاف در دولت ترامپ به «انتخاب» گفت: ویتکاف یکی از چهره‌های اصلی تیم ترامپ بود. در سخت‌ترین دوران ترامپ و پیش از انتخاب به عنوان کاندیدای نهایی حزب جمهوری‌خواه هم در کنار ترامپ دیده می‌شد. ویتکاف این مسیر را طوری پیش برد که ترامپ بتواند رأی کافی را برای نمایندگی حزبشان به دست آورد.

او افزود:  یک سال قبل، در همین ایام، ترامپ دو چالش بزرگ در مسیر انتخابات داشت؛ اول رقبای حزبی و دوم چالش‌های قانونی که در مسیر کاندیداتوری ترامپ ایجاد شده بود. در آن مرحله، نه تعداد قابل توجهی از صاحبان سرمایه‌های بزرگ (ابرسرمایه‌داران) پشت سر ترامپ آمدند و نه در فضای داخلی سیاسی-حزبی، چهره‌های درجه اولی از او حمایت کردند.

مجیدی ادامه داد: در این وضعیت یکی از کسانی که حضور مؤثری در کنار ترامپ داشت، ویتکاف بود. نقش ویتکاف از نقش ایلان ماسک هم برای ترامپ مؤثر‌تر بود. هم از حیث سد شکنی برای جلب حمایت صاحبان سرمایه هم از حیث شکل‌گیری لابی‌های مؤثر در جهت جلب نظر نخبگان و الیگارشی ایالت‌های مختلف. نهایتاً همین تلاش‌ها راه را برای ورود ترامپ به کاخ سفید باز کرد.

وی درباره‌ی حذف توییت ویتکاف در پاسخ به عراقچی گفت: اتفاقی که برای توییت ویتکاف افتاد یک نشانه‌ی خیلی روشن بود. ویتکاف تاکنون چندین نشانه برای ایران فرستاده که این توییت بزرگ‌ترین آن بود. ما در تهران نمی‌دانیم ویتکاف چقدر می‌تواند نماینده‌ی قدرت در آمریکا باشد. ویتکاف منصب رده بالا و ویژه‌ای ندارد. ویتکاف به دنبال توافق با ایران است و برای آن تلاش می‌کند.

وی در رابطه با توافق مستقیم یا غیرمستقیم میان ایران و آمریکا بیان کرد: مسأله‌ای که ترامپ و کاخ سفید مطرح می‌کرد این بود که دنبال توافق جزئی نیستند. توافق جزئی یعنی ما در ده مورد با هم اختلاف داریم، اما بر سر یک مورد گفت‌و‌گو می‌کنیم. ترامپ دنبال توافق کلی است که تمام مشکلات را حل کند.

او افزود: ترامپ به صورت هم زمان ده پرونده‌ی سیاست خارجی را باز کرده و در این پرونده‌ها نیز شخصاً مسأله‌سازی کرده است. مثلاً موضوع هسته‌ای ایران، اوکراین و... وجود داشت، اما یک سری از پرونده‌ها را مانند خلیج مکزیک و گرینلد و کانادا، خود ترامپ باز کرده است. تجربه‌ی ترامپ در ژاپن و کانادا نشان داد برخلاف وجهه‌ی اولیه‌ای که به دنبال حل مبنایی همه چیز بود، ترامپ می‌تواند مسائل را به صورت جزئی هم حل کند. با این تفاسیر امکان توافق میان ایران و آمریکا فراهم می‌شود. بحث مذاکره‌ی غیرمستقیم نیز برای این است که می‌خواهند ترامپ را برای توافق موقت بسنجند.

او درباره‌ی علت عدم توافق کلی میان ایران و آمریکا اظهار داشت: توافق کلی آسان نیست. اگر توافق کلی شود حداقل باید رفتار‌های ترامپ و دستور‌های اخیر او را بسنجیم. در فرهنگ آمریکایی اگر یک امتیازی را بدهید یا باید در لحظه امتیاز بگیرید یا وعده‌ای دریافت کنید. تجربه‌ی هند و پاکستان نشان می‌دهد که اگر این دو کشور بخواهند مسائلشان را حل کنند باید گام به گام جلو بروند، چون دامنه‌ی اختلافشان زیاد است. حتی در مسائل روزمره هم وقتی شهروندان اختلافاتی با یکدیگر پیدا می‌کنند، تلاش گام به گام برای حل این مشکل نتیجه‌ی بهتری خواهد داشت. آنچه در تهران برای ما یک خطر است، تجاوز نظامی طرف مقابل است. اگر وارد مسیر توافق شویم، به همان نسبت احتمال تجاوز نظامی را دفع کرده‌ایم.

او افزود: با این لشکرکشی که آمریکا کرده، جنگ یمن خیلی مهم شده است. اگر اینها بخواهند در یمن موفق شوند دو فاکتور خیلی مهم است که یکی از آنها نیروی زمینی است. آمریکا در حال حاضر نیروی زمینی لازم در منطقه را ندارد مگر اینکه نظر عربستان را جلب کند تا آنها متحدین یمنی خود را راه بیندازند.این یعنی ما باید مراقبت کنیم که امارات و عربستان وارد نقشه‌ی آمریکا نشوند. در این فرصت باید جلب نظر امارات و عربستان را دنبال کنیم. با این وضعیت عده‌ای حرف از حمله به امارات و عربستان می‌کنند تا آمریکا را تهدید کنند در حالیکه با این حرف‌ها، اعراب را به سمت همکاری با آمریکا تشویق می‌کنند.

او افزود: جریان حاکم بر کاخ سفید اقداماتی در سه ماه اخیر در حوزه‌ی عراق مرتکب شدند که قابل توجه است. فشار شدیدی برای انحلال حشدالشعبی وارد کردند و یک شرکت نفتی بزرگ آمریکایی از میدان القرنه خارج شد تا بغداد را تحت فشار قرار دهد. از آن طرف یکی از برجسته‌ترین چهره‌های نفتی آمریکا نیز مقاله‌ای نوشت و گفت دیگر شما تا نوامبر که انتخابات عراق است، نباید سودانی را به کاخ سفید دعوت کنید و آمریکا نباید بگذارد سودانی مجددا نخست وزیر شود. ۱۹ دی سودانی بعد از پیام ترامپ برای انحلال حشدالشعبی به تهران آمد. او در صفحه‌ی شخصی خود در تلگرام و توییتر، حتی خبر دیدار خود را با رهبری منتشر نکرد. رهبری در آن دیدار تأکید کرده بودند حشدالعشبی باید حفظ شود.

او ادامه داد: الان که عید فطر با آقای پزشکیان صحبت می‌کند، مشخصاً می‌گوید در برابر جاه طلبی‌های ناروا در کنار ایران می‌ایستیم. در این چرخش سودانی، ایران هیچ نقشی نداشت. دستگاه سیاست خارجی ایران از این فرصت کمترین استفاده‌ای نکرد و صرفاً جاه طلبی واشنگتن باعث چرخش سودانی شد.