داروهای دیابت مانند Ozempic و Jardiance ممکن است خطر ابتلا به آلزایمر را کاهش دهند

یک مطالعه جدید به بررسی رابطه بین داروهای خاص دیابت و زوال عقل پرداخته است. در این مطالعه، داده‌های بیش از 92,000 نفر مبتلا به دیابت نوع 2 مورد بررسی قرار گرفت. دانشمندان دریافتند که دو داروی خاص به‌طور قابل توجهی خطر ابتلا به دمانس را در طول زندگی کاهش می‌دهند.

کد خبر: ۸۶۰۱۸۳

تاریخ: ۲۱ فروردين ۱۴۰۴ - ۱۷:۵۴

به گزارش انتخاب و به نقل از مدیکال نیوز تودی؛ مطالعه‌ای جدید که در مجله JAMA Neurology منتشر شده، نشان می‌دهد که افراد مبتلا به دیابت نوع 2 که دو داروی رایج ضد دیابت مصرف می‌کنند، خطر ابتلا به آلزایمر و دمانس‌های مرتبط را کاهش می‌دهند.

داروهایی که در این مطالعه مورد بررسی قرار گرفتند، شامل آگونیست‌های گیرنده پپتید شبیه گلوکاگون-1 (GLP-1RAs) مانند Ozempic و Wegovy و مهارکننده‌های کُو ترانسپورتر سدیم-گلوکز-2 (SGLT2is) مانند Jardiance بودند.

به‌طور خاص، استفاده از GLP-1RA با کاهش 33 درصدی خطر ابتلا به دمانس مرتبط بود، و مصرف SGLT2i با کاهش 43 درصدی خطر ابتلا به این بیماری‌ها ارتباط داشت. با این حال، داروهای دیگر دیابت هیچ ارتباطی با تغییر در خطر ابتلا به دمانس نداشتند.

چگونه دمانس و دیابت به هم مرتبط هستند؟

با افزایش متوسط سن جمعیت، تعداد موارد دمانس نیز در حال افزایش است. علی‌رغم سال‌ها تحقیق گسترده، هنوز درمان قطعی برای آن پیدا نشده است. اگرچه برخی درمان‌ها می‌توانند پیشرفت بیماری را کند کنند، هنوز از یک کشف علمی بزرگ فاصله داریم.

افزون بر این چالش‌ها، اگر دارویی مؤثر یافت شود، ساختن یک پایه‌ی مستند کافی و صرف میلیون‌ها دلار برای تولید آن در بازار زمان‌بر خواهد بود.

برای همین برخی از محققان بر روی داروهای موجود متمرکز شده‌اند. اگر بتوانند دارویی که به‌طور گسترده استفاده می‌شود و به کاهش خطر دمانس کمک می‌کند، شناسایی کنند، راه دستیابی به آن بسیار کوتاه‌تر خواهد بود.

تحقیقات اخیر نشان داده‌اند که دیابت نوع 2 و دمانس ممکن است شباهت‌های فیزیولوژیکی مشترکی داشته باشند، از جمله التهاب و اختلال در سیگنال‌دهی انسولین در مغز. افراد مبتلا به دیابت همچنین خطر بالاتری برای ابتلا به دمانس دارند.

این سوال مطرح می‌شود: اگر دارویی تأثیر دیابت نوع 2 را کاهش دهد، آیا ممکن است خطر ابتلا به دمانس را نیز کاهش دهد؟ محققان حالا به این سوال پرداخته‌اند و شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد داروهای دیابت ممکن است خطر دمانس را کاهش دهند.

با این حال، همان‌طور که نویسندگان مطالعه اخیر توضیح می‌دهند، هنوز به شواهد بیشتری نیاز داریم. برای ایجاد تصویری روشن‌تر، آن‌ها از رویکردی دقیق‌تر و تنظیم مناسب برای عوامل مداخله‌گر استفاده کردند.

داروهایی مانند Ozempic با کاهش 33 درصدی خطر دمانس مرتبط هستند

برای بررسی این موضوع، دانشمندان داده‌های مربوط به 92,160 نفر از ایالات فلوریدا، جورجیا و آلاباما که سن آن‌ها 50 سال یا بیشتر بود و مبتلا به دیابت نوع 2 بودند، جمع‌آوری کردند.

شرکت‌کنندگان تا زمانی که فوت کردند یا دمانس (از جمله آلزایمر، دمانس عروقی، دمانس فرونتوتمپورال و دمانس لووی بدن) تشخیص داده شد، پیگیری شدند.

آن‌ها سه مقایسه اصلی انجام دادند:

1. مقایسه GLP-1RA با سایر داروهای کاهنده قند خون از نوع دوم

2. مقایسه SGLT2i با سایر داروهای کاهنده قند خون از نوع دوم

3. مقایسه GLP-1RA با SGLT2i

دانشمندان نتیجه‌گیری کردند که GLP-1RAs و SGLT2is با کاهش خطر ابتلا به دمانس نسبت به داروهای کاهنده قند خون نوع دوم مرتبط بودند.

“استفاده از GLP-1RA با کاهش 33 درصدی خطر دمانس و استفاده از SGLT2i با کاهش 43 درصدی خطر دمانس نسبت به سایر داروهای کاهنده قند خون مرتبط بود.” نویسندگان می‌نویسند.

دکتر ویلیام کاپ، متخصص در زمینه طول عمر و مدیر عامل Fountain Life که در این مطالعه شرکت نداشته است گفت:

نتایج مرا شگفت‌زده نکرد — اما اعتبار بیشتری به آنچه که ما مشاهده کرده‌ایم اضافه کرد. مغز و بدن به‌طور جداگانه پیر نمی‌شوند. مشکلات متابولیک مانند مقاومت به انسولین با التهاب، استرس اکسیداتیو و تغییرات در جریان خون مرتبط هستند که همه این‌ها بر سلامت مغز تأثیر می‌گذارند.

چگونه این داروها خطر دمانس را کاهش می‌دهند؟

اگرچه دانشمندان هنوز به‌طور قطعی نمی‌دانند که چگونه GLP-1RA و SGLT2i ممکن است خطر دمانس را در افراد مبتلا به دیابت نوع 2 کاهش دهند، نویسندگان برخی مکانیسم‌های ممکن را پیشنهاد می‌دهند.

به عنوان مثال، نشان داده شده است که GLP-1RAs می‌تواند:

• التهاب عصبی را کاهش دهد

• سیگنال‌دهی انسولین در مغز را بهبود بخشد

• رشد سلول‌های عصبی جدید (نورولوژنز) را ترویج دهد

به‌طور مشابه، SGLT2is ممکن است از مغز محافظت کنند با:

• بهبود جریان خون مغزی

• کاهش استرس اکسیداتیو

• تقویت فعالیت میتوکندری

دانشمندان همچنین توضیح می‌دهند که هر دو دارو با بهبود سلامت متابولیک و عروقی مرتبط هستند که ممکن است از عملکرد سالم مغز حمایت کنند.

علاوه بر این، برخی شواهد وجود دارد که نشان می‌دهد این داروها می‌توانند سطح پروتئین‌های آمیلوئید-بتا و تاو را در مغز کاهش دهند — ویژگی‌های اصلی بیماری آلزایمر.

آیا داده‌های کافی برای نتیجه‌گیری‌های قوی داریم؟

این مطالعه که داده‌های مربوط به تقریباً 100,000 نفر را تجزیه و تحلیل کرده است، از چندین مطالعه قبلی پشتیبانی می‌کند. با این حال، مقاله‌ای که در همان روز و در همان مجله منتشر شده است، بخشی از شک و تردید را در مورد نتایج ایجاد می‌کند.

این مقاله که همچنین در JAMA Neurology منتشر شده، یک مرور سیستماتیک و متاآنالیز از 26 آزمایش بالینی است که داده‌های 164,531 شرکت‌کننده را شامل می‌شود.

طبق گفته نویسندگان آن، “درمان کاهنده قند خون با GLP-1RAs، اما نه با SGLT2is، با کاهش معنادار آماری دمانس یا اختلال شناختی مرتبط بود.”

بنابراین، نتایج آن‌ها درباره GLP-1RAs مشابه نتایج مقاله اصلی است، اما تأثیری مشابه برای SGLT2is پیدا نکردند. این ممکن است تا حدی به دلیل مدت زمان کوتاه پیگیری باشد. پیگیری متوسط در متاآنالیز و پیگیری در مطالعه اصلی کمتر از 5 سال بود.

از آن‌جا که دمانس معمولاً سال‌ها طول می‌کشد تا توسعه یابد، این مدت زمان ممکن است کافی نباشد.

آیا این داروها خطر دمانس را در افراد بدون دیابت کاهش می‌دهند؟

سوال بعدی اجتناب‌ناپذیر این است که آیا این داروها خطر دمانس را در افراد بدون دیابت کاهش می‌دهند؟

“اگر سود این داروها از کاهش مقاومت به انسولین یا التهاب باشد، ممکن است این داروها برای افراد بدون دیابت مفید باشند.” دکتر کاپ به MNT گفت، اما با احتیاط اضافه کرد:

فقط به این دلیل که چیزی برای یک گروه مفید است، به این معنی نیست که برای دیگران نیز مفید باشد. و همیشه خطراتی در استفاده طولانی‌مدت وجود دارد.

فعلاً، نتیجه‌گیری قطعی در این زمینه ممکن نیست. ممکن است برای رسیدن به نتایج قطعی نیاز به مطالعات طولانی‌تر داشته باشیم. با این حال، به‌طور فزاینده‌ای ممکن است GLP-1RAs خطر دمانس را برای افراد مبتلا به دیابت نوع 2 کاهش دهد که این یافته‌ای مثبت است.