بهزاد نبوی: به گفت و گو و مذاکره خوشبینم / ترامپ بیشتر اهل معامله است / خیلی بد است که ما فکر کنیم اگر یک چیزی به سود آمریکا بود، حتما به ضرر ماست و اگر چیزی به سود ما بود، حتما به ضرر آمریکاست؛ نه اینطور نیست / خیلی‌ها می‌گویند اگر این مذاکرات همراه با معاملات اقتصادی باشد [می‌توان به موفقیت آن امید داشت] / در دوره دوم ترامپ، احتمال توفیق بیشتر است

رئیس پیشین جبهه اصلاحات با تشریح دستاوردهای دولت چهاردهم، با بیان اینکه طرفدار وفاق ملی هستم، مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا و انعطاف مجموعه نظام در عدم اجرای قانون حجاب را از ثمرات شعار اصلی رئیس‌جمهور یعنی «وفاق» عنوان کرد.

کد خبر: ۸۶۵۷۱۶

تاریخ: ۲۲ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۰۹:۳۵

ایرنا: رئیس پیشین جبهه اصلاحات با تشریح دستاوردهای دولت چهاردهم، با بیان اینکه طرفدار وفاق ملی هستم، مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا و انعطاف مجموعه نظام در عدم اجرای قانون حجاب را از ثمرات شعار اصلی رئیس‌جمهور یعنی «وفاق» عنوان کرد.

بهزاد نبوی را نخستین‌بار ۲۰ دی و زمانی که برای پوشش «همایش وفاق» به کتابخانه ملی رفته بودم، دیدم. همان‌جا از فرصت استفاده کرده و از او قول یک مصاحبه تفصیلی را گرفتم. قرار شد در فرصتی مناسب تماس بگیرم. اواخر فروردین که با ایشان تماس گرفتیم برنامه سفر مشهد داشت، بعد از یکی دو بار رفت و برگشت بالاخره قرار را برای ۱۰ اردیبهشت قطعی کردیم؛ ساعت ۱۰:۳۰ تا ۱۲. باران شدیدی می‌بارید و هرچه درخواست اسنپ می‌دادیم کسی قبول نمی‌کرد! نگران بودیم نکند دیر برسیم و بخشی از زمان را از دست بدهیم. بالاخره با هر دردسری بود و با کمک نقلیه سازمان یکی درخواست‌مان را قبول کرد و راهی شدیم.

در منزل تنها بود، به گرمی از ما استقبال کرد. چیزی که در بدو ورود غیر از چشم انداز برج زیبای محل سکونتش توجه مرا به خود جلب کرد، چیدمان خاص و کلاسیک منزل بود؛ مجموعه‌ای از کمدها، بوفه‌ها، گنجه‌ها، کنسول‌های قدیمی و یک پیانوی زیبا که با سلیقه‌ای هنرمندانه کنار هم چیده شده بود و توجه هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کرد. گلدان‌های کوچک و بزرگ و متعدد فضا و به‌ویژه بالکن منزل را تبدیل به یک باغچه کوچک زیبا کرده بود و صفای خاصی به آپارتمان می بخشید. به آقای نبوی گفتم، منزل بسیار زیبایی دارید، آدم را یاد «کافه نادری» قبل از انقلاب می‌اندازد. گفت که جز آب دادن و تعویض خاک گلدان‌ها هیچ دخالتی در دکوراسیون نداشته‌ ام، اما سن شما هم به کافه نادری قبل از انقلاب قد نمی‌دهد! گفتم: منظورم تصویری است که از آن در فیلم‌ها دیده‌ایم.

تا همکاران فیلم‌بردار زاویه مناسب را پیدا کنند و وسایل‌شان را مستقر کنند گپ و گفتی خودمانی با میزبان داشتیم. سیاستمدار سالخورده شخصا از ما پذیرایی کرد و وقتی با آن قد خمیده با سینی چای وارد سالن شد، همگی احساس شرمندگی کردیم!

محدودیت زمان اجازه نداد به موضوعات بیشتری بپردازیم، آن‌چه در ادامه می‌خوانید مشروح گفت‌وگوی ما با ایشان است:

آقای نبوی از فرصتی که در اختیار ما گذاشتید و پذیرای ما بودید از شما سپاسگزارم، اگر موافق باشید اولین سوال را به عملکرد دولت آقای پزشکیان اختصاص بدهیم؛ با توجه به این‌که حدود ۸ ماه از استقرار دولت چهاردهم می‌گذرد، عملکرد دولت را در این مدت چگونه ارزیابی می‌کنید؟ (البته با لحاظ شرایطی که در این چند ماه هم در عرصه داخلی و هم در عرصه بین‌الملل ایجاد شده است.)

نبوی: من هم از شما بابت فرصتی که به من دادید تشکر می‌کنم؛ در پاسخ به سوال شما در مورد عملکرد دولت در این دوره ۸-۹ ماهه، ببینید اصولاً وضعیت کشور ما به گونه‌ای است که عملکرد دولت به تنهایی نمی‌تواند خیلی مطرح باشد، طبیعی هم هست که نقش دولت و نقش آقای دکتر پزشکیان در این دوره فرق می‌کند، در دوره مرحوم آقای رئیسی یک جور بود، الان جور دیگری است که در واقع می‌شود گفت با توجه به حضور آقای پزشکیان در ریاست جمهوری.

اگر بخواهم به سوال شما پاسخ بدهم اول باید بگویم که عملکرد ایشان در زمینه بهبود وضع معیشت و اقتصاد کشور هنوز رضایت‌بخش نیست! هیچ‌کس نمی‌تواند بگوید خوب است. در همین ۸-۹ ماه حتی آنچه که ما در ظاهر قضیه می‌بینیم -من به شاخص‌های بانک مرکزی کاری ندارم- ولی چون من خرید منزل را خودم انجام می‌دهم، هر بار خرید می‌روم با قیمت‌های جدید مواجه می‌شوم. مثلاً من چون دیابت دارم یک نوع نان تست جو می‌خورم، و آن را از یک جای معتبر می‌خرم، دفعه اول خریدم ۵۵ تومان، ۱۰ روز بعد شد ۷۹، و بعد دفعه سوم ۱۰ روز بعد گرفتم خجالت کشیده بودند ۷۹ هزار تومان را بالا ببرند، این دفعه ورقه‌های نان تست را نازک‌تر کرده بودند، به طوری قبلاً مثلاً هر ورقه بین ۳۵ تا ۴۰ گرم بود، الان شده بود بین ۲۳ تا ۲۸ گرم!

یا مورد دیگر این‌که من لوبیا چیتی را از بازار روز شهرداری کیلویی ۳۵۰ هزار تومان خریدم، ولی بعد دیدم ۵۰۰ هزار تومان شده است! البته دلیلش هم مربوط به عملکرد آقای دکتر پزشکیان و دولتش نیست، مربوط به مسائل دیگری است؛ شما می‌بینید تا مذاکرات شروع می‌شود یک دفعه دلار از ۱۰۵ هزار تومان تا حول و حوش ۸۰ هزار تومان پائین می‌آید، البته هرچیزی که با دلار ۱۰۵ هزار تومان قیمتش بالا رفته دیگر برنمی‌گردد، خوشحال نباشید!

ولی به هر حال عملکرد دولت معلول مسائل متعددی و مهمتر از همه معلول سیاست خارجی است، روی کار آمدن آقای ترامپ در آمریکا، تهدیداتش، و مواردی نظیر این مؤثر است. به طور کلی این اقدامات سبب تشدید تحریم‌ها شده، از صدور نفت ایران بیشتر جلوگیری شده، طبیعی است این‌ها اثرش را خیلی فوری روی اقتصاد و معیشت می‌گذارد.

البته آقای پزشکیان به نظر من آن مواردی را که وعده داده توانسته تا حدود زیادی به آن‌ها نزدیک شود، نه این‌که برسد، توانسته به آن‌ها نزدیک شود. مثلا در بازار امیدواری ایجاد شده و دلار از ۱۰۵ هزار تومان رسیده به حدود ۸۰ هزار تومان خوب است.البته این‌ها خیلی مهم نیست چون با یک سخنرانی ترامپ دلار می‌تواند برود بالا، ولی به هر حال این را خدمت شما عرض کنم که در سیاست خارجی ما توفیق داشتیم. آقای پزشکیان در تبلیغات انتخاباتی روی این مسأله خیلی مانور داده بود که ما نباید با همه دنیا بجنگیم، الان آن اتفاق در حال رخ دادن است.

نمی‌گویم کار پزشکیان است، کار حاکمیت است و عاقلانه هم دارد کار می‌کند و در سیاست‌های خودش تجدیدنظر کرده، خیلی هم خوب است. این تجدیدنظر را نباید هو کرد، نباید گفت که چرا این‌طور گفتی! اینا همه تحریکاتی است برای جلوگیری از بهبود سیاست خارجی کشور. بنابراین حاکمیت در زمینه سیاست خارجی موفقیت‌هایی به دست آورده که باید منتظر بشویم ببینیم نتیجه نهایی چه می‌شود. اگر سیاست خارجی ما به این روال پیش برود، مشکل اقتصادی کشور تا حدود زیادی در گرو حل مشکل تحریم‌ها است، و تحریم‌ها هم در گرو تجدیدنظر در سیاست خارجی است، الان قدم اول در حال برداشته شدن است، امیدوارم که به نتیجه برسد.

آقای مهندس شما به وضعیت اقتصادی کشور اشاره کردید، برخی از تحلیلگران معتقدند وضعیت اقتصادی صرفا مربوط به این دولت نیست و به ادوار گذشته هم برمی‌گردد، نباید این نگاه را داشته باشیم که دولت فعلی در این مدت باید گام‌های خیلی مهمی را برمی‌داشت، شما این تحلیل را قبول دارید؟

نبوی: ببینید من در صحبت‌های قبلی هم گفتم عملکرد اقتصادی و معیشتی خیلی کشور محصول کار این دولت نیست، محصول یک کار طولانی است که داشتیم، و طبیعی است که این تحریم‌ها که مال دیروز و امروز هم نیست، منتها وقتی فردی به نام ترامپ می‌آید و هر روز صحبت می‌کند که یا این ورقه را امضا کنید یا اینکه ترتیب کارتان را می‌دهیم، خوب طبیعی است که بلافاصله روی اقتصاد اثر می‌گذارد.

دولت چهاردهم با شعار وفاق ملی تشکیل شد و آقای پزشکیان دولت وفاق را تشکیل داده، به نظر شما آیا درباره مفهوم وفاق در کشور اشتراک نظری ایجاد شده؟ و آیا این وفاق تاکنون کارکردی هم برای حل مشکلات داشته؟ چون برخی معتقدند که وفاق باید وفاق برای حل مشکلات باشد، تحلیل شما چیست؟

نبوی: اولا همین فرمان سیاست خارجی محصول وفاق است؛ الان سران سه قوه کاملا با هم هماهنگ هستند و خصوصاً در موضوع سیاست خارجی با هماهنگی خیلی خوبی پیش می‌روند. بعضی برخوردهای ظاهری را هم شما توجه نکنید، ولی هماهنگی سران سه قوه معلول همین وفاق ملی است. رای اعتماد اولیه به کابینه آقای پزشکیان هم معلول و محصول همین وفاق ملی است.

بسیاری از تحولات در سیاست داخلی هم معلول همین وفاق ملی است؛ من خیلی طرفدار این شعار وفاق ملی بودم و همیشه هم این را گفته‌ام. بعضی‌ها می‌گفتند این وفاق ملی به معنی وفاق حاکمیت با مردم است، من اینطور نمی‌دیدم، من شعار وفاق دولت را در نوعی ائتلاف طیف‌های مختلف سیاسی موثر در حاکمیت برای حل مشکلات بسیار بزرگ کشور می‌دانستم و می‌دانم. خوشبختانه این ائتلاف ملی تا حدودی شکل گرفته، نمی‌خواهم بگویم همه دارند، در همین شرایط به اهل سنت حمله می‌کنند! در همین شرایط وقتی روابط ما با عربستان در حال بهبودی است، در صدا و سیما مسئولین عربستان را تمسخر می‌کنند! این‌ها شیطنت‌هایی است که می‌شود و همه می‌دانند این‌ها کار چه کسانی است، ولی به طور کلی این وفاق نتیجه داده هم در سیاست داخلی هم در سیاست خارجی.

روابط ما که با بسیاری از کشورهای منطقه بهبود پیدا کرده، معلول همین وفاق است، این‌که از برخوردهای تند و رفتارهایی که می‌شد علیه آن شود جلوگیری شده محصول وفاق است. کلاً شعار وفاق ملی سبب شده که حاکمیت در زمینه سیاست خارجی کارهای اساسی زیادی انجام دهد و این خیلی خوب است. وقتی در سیاست خارجی تجدید نظر می‌کنید به تدریج تحریم‌ها کاهش پیدا می‌کند، تحریم‌ها که کاهش پیدا کرد به تدریج وضع سرمایه‌گذاری خوب می‌شود، این‌ها کار یک شب و دو شب و یک روز و دو روز نیست، کار نسبتا دراز مدتی است، و به همین دلیل من به دولت پیشنهاد کردم تا این مشکلات حل نشده سیستم سهمیه‌بندی اول انقلاب را به طور کامل اجرا کند، حالا ناقص اجرا کردند ولی باید به طور کامل برای ۱۰۰ درصد مردم اجرا کند.

به نظر شما آیا مخالفان وفاق که بعضا تجمعات غیرقانونی هم برگزار می‌کردند، می‌توانند زیر میز وفاق بزنند؟

نبوی: من بعید می‌دانم؛ به دلیل اینکه در مجموع تصمیم گرفته شده که وفاق ملی حاکم بشود، در سیاست داخلی هم همین اتفاق افتاده، بنابراین وفاق خواست حاکمیت است، آن اقلیت کوچک مخالف هم دلش می‌خواهد، ولی زورش نمی‌رسد این وفاق را به هم بزند.

آقای نبوی در صحبت‌هایتان هم ضمن تحلیل عملکرد دولت، و هم در بحث وفاق به سیاست خارجی اشاره کردید، و قاعدتا مهمترین موضوع سیاست خارجی ما این روزها بحث مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکاست. من می‌خواهم نظر خودتان را در مورد چشم انداز مذاکرات و نتیجه‌ای که پیش‌بینی می‌کنید بیان بفرمایید. و نکته دیگر این‌که برخی معتقدند که ترامپ ۲۰۲۴ با ترامپ ۲۰۲۰ متفاوت است و به خاطر همین می‌شود روی توافق احتمالی با او حساب کرد، نظر شما چیست؛ آیا ترامپ را متفاوت با قبل می‌دانید، یا خیر؟ و در کل ارزیابی شما از نتیجه مذاکرات چیست؟

نبوی: ببیند بعضی‌ها به این مذاکرات خیلی بدبین هستند و می‌گویند کلاهبرداری است و به نتیجه نمی‌رسد! من در مورد این‌ها صحبت نمی‌کنم. آن‌چه تا به حال در سه دوره مذاکره‌ای که انجام شده اتفاق افتاده، این بوده که طرفین اظهار رضایت کرده‌اند. این هم که بعد از مذاکرات دور دوم گروه کارشناسی تشکیل شد و حتی من شنیدم که آقای عراقچی گفته ممکن است لازم باشد مذاکرات را دو دور در هفته برگزار کنیم نشان می‌دهد که بحث‌های جدی‌تری در حال مطرح شدن است که به کار کارشناسی نیاز دارد.

حالا این‌که به نتیجه برسد یا نرسد، این را من پیشگو نیستم و نمی‌توانم بفهمم ته دل آقای ترامپ چیست و نهایتاً چه کار می‌خواهد بکند؟ ولی آنچه که اتفاق افتاده از نظر من خوب است، از نظر آقای نتانیاهو هم بد بودنش را بارها اعلام کرده است! نتانیاهو در خارج از کشور ناراحت است، در داخل هم هستند کسانی که مصاحبه‌های زیادی می‌کنند که این مذاکرات فایده ندارد و بایستی جور دیگر رفتار کرد.

من نسبت به این مذاکرات خوشبین هستم، اما نه به این معنی که حتماً به نتیجه مثبت می‌رسد. از نظر من نفس گفت‌وگو و مذاکره و تبادل نظر چه به نتیجه برسد، چه به نتیجه نرسد خوب است، هیچ مشکلی هم برای ما ایجاد نمی‌کند. بنابراین باید منتظر شد و دید که نتیجه چه می‌شود؟ به نظر می‌رسد آقای ترامپ بیشتر اهل معامله است، الان بحث بر سر این است که چگونه می‌شود مذاکرات موفق باشد؟ دو بحث مطرح می‌شود؛ یکی اینکه آمریکائی‌ها توافق احتمالی را ببرند در کنگره آمریکا به تصویب برسد، که اگر این کار را بکنند ما هم باید ببریم در مجلس خودمان به تصویب برسد، طبیعی هم است.

دوم اینکه این مذاکرات همراه با نوعی بده بستان‌های اقتصادی باشد که به سود دو طرف باشد. این خیلی بد است که ما فکر کنیم اگر یک چیزی به سود آمریکا بود، حتما به ضرر ماست و اگر چیزی به سود ما بود، حتما به ضرر آمریکاست! نه اینطور نیست! الان در دنیا الان ۹۹/۹ درصد معاملاتی که انجام می‌گیرد به سود دو طرف است. برد- برد برای دو طرف است. خیلی‌ها می‌گویند که اگر این مذاکرات همراه با معاملات اقتصادی باشد [می‌توان به موفقیت آن امید داشت] شنیدم اتفاقات خوبی در حال رخ دادن است، اما من الان چیزی نمی‌گویم چون اولا اطلاعاتم دقیق نیست، ثانیاً پیش‌گویی کردن الان شاید کار مناسبی نباشد ولی در مجموع در دوره دوم آقای ترامپ به نظر من احتمال توفیق بیشتر است.

آقای نبوی! با توجه به اینکه «دونالد ترامپ» خودش برای مذاکرات پیش‌قدم شده و نامه‌ای هم برای ایران ارسال کرده، چقدر احتمال می‌دهید که رفتار مشابه برجام را در توافق احتمالی که خودش رقم می‌زند، تکرار نکند؟

نبوی: نمی‌دانم. پیش‌گویی نباید کرد، امیدواریم این اتفاق نیفتد. جمهوری اسلامی علاوه بر اینکه با آمریکا مذاکره می‌کند -و هیچ ایرادی هم ندارد و برخلاف نظر مخالفان داخلی، باید مذاکرات را ادامه دهد- در عین حال نباید رابطه با اروپا را فراموش کند. در کنار رابطه با آمریکا باید با اروپا هم جدی مذاکره کند، مثلا در زمینه احیای برجام. با توجه به سیاست‌هایی که آقای ترامپ اتخاذ کرده، بین اروپا و آمریکا اختلافات جدی بروز کرده است. مذاکره با اروپا سبب می‌شود خدایی ناکرده «موش کشی» در کار رخ ندهد، در حالی که این‌ها [ایران و آمریکا] مذاکره می‌کنند، ممکن است، اروپایی‌ها مکانیزم ماشه را فعال کنند. برخی می‌گویند اگر آمریکا نخواهد، اروپایی‌ها نمی‌توانند این کار را بکنند. اما همه این احتمالات را باید پیش‌بینی کرد.

ما زودتر از آمریکا، می‌توانیم با اروپا به تفاهم برسیم. این پیشنهاد بنده است و دیدم آقای عراقچی هم در مصاحبه‌ای گفت حاضرم به لندن، پاریس و برلین بروم. رئیس‌جمهور فرانسه هم برای حل مشکلات فی مابین ابراز تمایل‌ کرده است. از این رو مذاکره با اروپا نباید فراموش شود، نگوییم چون که صد آید نود هم پیش ماست ، یعنی نگوییم حالا با آمریکا گفت‌وگو می‌کنیم، لازم نیست سراغ بقیه برویم.

آقای نبوی به مذاکراه با طرف‌های اروپایی اشاره کردید، به نظر شما دولت با روسیه و چین چه رابطه‌ای باید داشته باشد؟

نبوی: ارتباط با روسیه و چین هم خوب است. برخلاف رادیوهای خارجی که تحلیلگران ایرانی را می‌آورند و مدعی می‌شود که مثلا مقامات ایرانی رفتند از روسیه و چین بپرسند آیا اجازه می‌دهد ما با آمریکا توافق کنیم؟! اتفاقا ارتباط با آنها[روسیه و چین] خوب است. البته ارائه گزارش این رویداد مهم(مذاکرات) را هم به اروپایی‌ها بدهند تا آنها از زبان ما بشنوند آنچه به صلاح است که بشنوند. می‌گویند ممکن است روسیه از توافق ما خشنود نباشد. در صورتی که صرف ارتباط با روسیه و چین برای جلوگیری از تاثیر احتمالی عدم خشنودی می‌تواند مفید باشد.

آقای مهندس! اگر موافق هستید چند سوال هم دررابطه با نحوه ارتباط دولت با احزاب و تشکل های سیاسی مطرح کنیم. در دولت چهاردهم شاهد هستیم رئیس‌جمهور ارتباط خوبی با احزاب برقرار کرده است، مشاور احزاب و تشکل‌ها منصوب شده و شخص رئیس قوه مجریه، دیدارهایی نیز با کشنگران سیاسی با سلایق مختلف داشت. بفرمایید تحلیل شما درباره تعامل و ارتباط دولت با احزاب چیست؟

نبوی: نکته اول آنکه آقای دکتر پزشکیان سابقه حزبی ندارد، فردی که خودش سابقه حزبی ندارد نقش حزب را کمرنگ‌تر از کسی که تمام عمرش حزبی بوده، می‌بیند. نکته دوم اینکه در کشور ما تعداد احزاب به معنی واقعی بسیار کم است. اگر تاریخ را بررسی کنیم متوجه می‌شویم که سابقه احزاب در چین و حتی هند حداقل ۷۰، ۸۰ ساله است. در اروپا و آمریکا ۲۰۰ ،۳۰۰ ساله است. در کشور ما قدیمی‌ترین حزب، موتلفه است که آن هم تا مدتها خیلی جنبه حزبی نداشت و خودشان را هیأت‌های موتلفه می‌نامیدند. یکی از قدیمی ترین احزابی که بعد از انقلاب شکل گرفت، کارگزاران سازندگی است. آنها هم تا مدتی باشگاه مسئولان و مدیران کشور بودند و به تدریج به حزب تبدیل شد.

احزابی هم داشتیم که منحل شدند. به طور مثال حزب جمهوری اسلامی اول انقلاب تشکیل شد و منحل شد. سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی تشکیل، و بعدا منحل شد. بنابراین ما حزب استخوان‌دار قدیمی نداریم.

آقای دکتر پزشکیان در جلسه مجمع عمومی جبهه اصلاحات شرکت کرده بود. این تشکل قبل از انتخابات قصد داشت تصمیم‌گیری کند آقای پزشکیان را به عنوان کاندیدا معرفی کند یا نه. یکی از این تشکل‌ها به پزشکیان گفت چرا سراغ ما نیامدید؟ او گفت از شما چیزی ندیدم! راجع به موضوعی پرسیدم برنامه‌تان چیست؟ گفتند برنامه‌ای نداریم! پزشکیان گفت من با تشکیلاتی که برنامه‌ای در این زمینه ندارد، چه کار دارم؟ صحبت وی تا حدی منطقی بود. ضمن آنکه خودش هم حزبی نیست. مع‌الوصف کارهایی هم شده و احزاب، گروه‌ها و جبهه اصلاحات با آقای پزشکیان ارتباطاتی دارند. اما این ارتباطات کافی است یا ناکافی نمی‌توان الان پیش بینی کرد.

درست است آقای پزشکیان سابقه حزبی ندارد، اما تاکنون در مقام رئیس‌جمهور به احزاب بها داده است، آیا قبول دارید در دوره فعلی رابطه خوب و حسنه‌ای بین دو نهاد دولت و احزاب برقرار شده است؟

نبوی: رابطه بد نیست. خیلی بهتر از گذشته شده است. در دوره قبل حداقل بین احزاب و گروه‌های اصلاح‌طلب و دولت ارتباطی تقریبا وجود نداشت، اما در حال حاضر ارتباطات زیاد است، بسیاری از اعضای احزاب در دولت نقش دارند، این‌ها مهم است و ان شاءالله که کامل‌تر هم شود.

سوال دیگر درباره ارتباط احزاب و دولت این است که نشست‌ها و گعده‌های حزبی‌ها با دولتی‌ها باید خروجی داشته باشد و خروجی آن ارائه برنامه و پیشنهاد از سوی احزاب به دولت برای گره‌گشایی از مشکلات و معظلات است. به نظر جنابعالی که در سیاست ایران موی سفید کرده‌اید، احزاب تا اینجا چقدر توانسته‌اند در ارائه برنامه خودی نشان دهند؟

نبوی: احزاب باید خودشان برنامه داشته باشند تا بتوانند آن را به دولت ارائه دهند، جایی که نظراتی داشتند به دولت گفته‌اند، البته معتقد نیستم همه را در قالب بیانیه و اعلامیه منتشر کنند. می‌توانند نظرات‌شان را خصوصی به دولت بدهند، اگر می‌خواهند بیشتر هم مورد توجه قرار بگیرد، خصوصی ارائه دادن بهتر از بیانیه و اطلاعیه و اعلامیه است.

اگر موافقید کمی بیشتر به سیاست داخلی بپردازیم، مصداقی‌تر بفرمائید چه دستاوردهایی را برای دولت پزشکیان قائل هستید؟

نبوی: برخی از دوستان نقد می‌کنند و می‌گویند دکتر پزشکیان وعده داد، اما کاری نکرد. نظر من این است اولاً دکتر پزشکیان خیلی کم وعده داد. ثانیا تقریبا هر چه در ایام انتخابات گفت، به سمت آن رفت. کسی نمی‌تواند بگوید امروز اگر به جای پزشکیان دولتِ حسن یا حسین بود، حاکمیت در سیاست خارجی این‌قدر پیشرفت داشت.

در مورد سیاست داخلی آقای دکتر پزشکیان در مورد حجاب صحبت کرد؛ مجلس می‌خواست قانون حجاب را به دولت ابلاغ کند که پزشکیان گفت این قانون را نمی‌توانم اجرا کنم. به مرجعی رفت که تصمیم‌گیری کند، هنوز با تصویب مراجع قانونی لایحه حجاب به دولت ابلاغ نشده است. کاری که از عهده او برمی ‌آمد، ممانعت از اجرای این قانون بود که تا این لحظه با موافقت حاکمیت این کار را کرده است.

اگر سران سه قوه و کل حاکمیت موافقت نمی‌کردند، قطعاً پزشکیان نمی‌توانست این کار را انجام دهد. برخی معتقدند پزشکیان باید اعلام کند حجاب، بی حجاب! و بگوید هیچ قانونی در مورد حجاب وجود ندارد و باید همه چیز آزاد باشد! می‌دانیم اگر این اتفاق بیفتد پیامدهای بدی خواهد داشت. همین صورتی که الان عمل می‌شود و انعطافی که حاکمیت در قبال مسئله حجاب نشان می‌دهد به نظرم خیلی خوب است همین را ادامه بدهد. در این صورت بعید است مثلا ایرنا گزارش های عجیب و غریبی هم در این موضوع داشته باشد! ممکن است شبکه‌های تلویزیونی خارجی یا اینستاگرام خبری منتشر کنند، اما منابع موثق قبول دارند که در این باره حاکمیت، و نه فقط دولت، انعطاف خوبی نشان داده است.

یک نکته دیگر این‌که از آقای کروبی هم رفع حصر شد، حتی مأموران خانه او را ترک کردند. شنیده‌ایم در مورد آقای موسوی هم کارهایی در حال انجام است و به احتمال زیاد در آینده نه چندان دور آن مشکل هم حل خواهد شد. این البته یکی از خواسته‌های روشنفکران بود، خواسته توده مردم عمدتا همان اقتصاد و معیشت است که هنوز حل نشده و صحبت کردیم که مسأله چیست و به سادگی قابل حل نیست. شنیده‌ام قوه قضائیه هم در این زمینه خیلی فعال است که نشان می دهد کل حاکمیت در این باره گارد ندارد.

در خصوص FATF و امثال آن هم بالاخره کارهایی انجام می‌شود. برخی می‌گویند پس چه شد؟! مشخص است آقای دکتر پزشکیان به تنهایی نمی‌تواند بر روی FATF و پالرمو کاری کند. باید با هماهنگی نظام این کار انجام شود و این کار در حال انجام است. ان‌شاءالله کارها نتیجه بدهد و همه آنها محصول وفاق ملی است که شعارش توسط آقای پزشکیان داده می‌شود. نیروهای دیگر سیاسی هم آمادگی پیدا کردند، حاکمیت هم در کلان آمادگی پیدا کرده، برای آن‌که دیدگاه‌ها را به هم نزدیک کند و این بسیار خوب و مناسب است.

آقای نبوی یک موضوع اقتصادی را به عنوان آخرین سوال مطرح کنیم، در سال‌های اخیر کشور با مشکل بزرگی به نام ناترازی‌ها در حوزه انرژی، حتی بانک‌ها و صندوق‌های بازنشستگی مواجهیم، پیشنهاد شما برای حل این معضل چیست؟

نبوی: در این مورد اجازه بدهید وارد بحث نشویم، فقط اجمالا یک نکته در مورد بحث‌هایی که درخصوص افزایش قیمت سوخت مطرح می‌شود عرض کنم؛ این امر در کوتاه‌مدت بسیار خطرناک است، مگر این‌که قبلش یک سهمیه‌بندی سراسری کالایی مثل اول جنگ اعمال شود که به طبقات فرودست جامعه فشار وارد نشود.

این که می‌گویند ۷۰ درصد بی‌پول هستند و ۳۰ درصد پول‌دار، باید از آن‌ها بگیریم به این‌ها بدهیم. این‌ها تئوری است، هیچ وقت هم عمل نشده! دولت باید هر کاری می‌کند ۱۰۰ درصدی باشد که آن ۳۰ درصد بهانه نداشته باشد به همه باید یک چیز معین بدهند و بعد شروع کنند به اصلاح قیمت‌ها. زمان شهید رجایی بنزین را به قیمت لیتری ۵ ریال سهمیه دادیم، بنزین آزاد سه یا چهار تومان بود که آن موقع خیلی هم زیاد بود. دولت هم باید این کار را بکند، یعنی برای حل مشکل ناترازی‌ها اول برای همه سهمیه‌بندی اعمال کند، نه برای بخشی از جامعه چه ۷۰ درصد باشد، چه ۳۰ درصد، چه ۶۰ درصد. نه! برای ۱۰۰ درصد باید سهمیه‌بندی شود، بعد از آن شروع به اصلاح قیمت‌ها کند برای مازاد.

آیا شما این موارد را به دولت و آقای پزشکان پیشنهاد دادید؟

نبوی: پیشنهاد دادم و نتیجه شده همان ۷۰ درصد! بعضی‌ها به ظاهر علیه اعیان‌ها حرف می‌زنند، ولی در عمل به ضرر فقرا است! من این پیشنهاد را همه جا می‌گویم بلکه ان‌شاءالله عملی شود.