همه چیز در مورد سندبلاست و دستگاه سندبلاست

کد خبر: ۸۶۷۵۶۷

تاریخ: ۰۱ خرداد ۱۴۰۴ - ۱۶:۳۰

در بسیاری از صنایع، آماده‌سازی سطح پیش از رنگ‌آمیزی، پوشش‌دهی یا جوشکاری، نقش مهمی در کیفیت نهایی محصول دارد. در پروژه‌های کوچک، این کار معمولاً به‌صورت دستی و با استفاده از سنباده انجام می‌شود، اما در مقیاس صنعتی، نیاز به روشی سریع، دقیق و قدرتمند وجود دارد. فرآیند سندبلاست (Sandblasting) یا ساب‌پاشی یکی از مؤثرترین روش‌ها برای تمیزکاری و آماده‌سازی سطوح فلزی و غیر فلزی است.

در این فرآیند، ذرات ساینده با فشار بالا توسط جریان هوا به سطح مورد نظر پرتاب می‌شوند تا لایه‌های زنگ‌زده، رنگ قدیمی، چربی یا آلودگی‌های سطحی را پاک کرده و سطحی زبر، یکنواخت و آماده برای عملیات بعدی ایجاد کنند.

سندبلاست نه‌تنها چسبندگی رنگ و پوشش را افزایش می‌دهد، بلکه در بسیاری از پروژه‌های صنعتی و ساختمانی، پیش‌نیاز دستیابی به استانداردهای کیفی بالا محسوب می‌شود. البته اجرای صحیح این فرآیند بدون استفاده از تجهیزات حرفه‌ای، به‌ویژه یک سیستم هوای فشرده‌ی قدرتمند، و کمپرسور اسکرو سندبلاست ممکن نیست.

فرآیند سندبلاست چگونه انجام می‌شود؟

سندبلاست از نقطه نظر مهندسی و علمی یک فرآیند مکانیکی است که در آن ذرات ساینده با فشار زیاد هوا به سطح اجسام پاشیده می‌شوند تا آلودگی‌ها، زنگ‌زدگی، رنگ‌های قدیمی یا هرگونه ناهمواری سطحی را از بین ببرند. این عملیات به‌ویژه برای آماده‌سازی سطوح پیش از رنگ‌کاری، پوشش‌دهی، آبکاری یا حتی جوشکاری کاربرد گسترده‌ای دارد.

فرآیند سندبلاست چگونه کار می‌کند؟

در سندبلاست، ابتدا ذرات ساینده مانند مسباره، گارنت یا آلومینا درون مخزن دستگاه سندبلاست ریخته می‌شوند. سپس هوای فشرده تولید شده توسط کمپرسور باد صنعتی (معمولا کمپرسور اسکرو) وارد سیستم می‌شود و این ذرات را با سرعت بالا از طریق نازل به سطح مورد نظر پرتاب می‌کند. برخورد ذرات با سطح باعث سایش سطحی کنترل‌شده شده و آن را کاملاً تمیز و زبر می‌کند.

چه موادی به‌عنوان ساینده استفاده می‌شوند؟

انتخاب ساینده مناسب بستگی به نوع سطح و هدف نهایی عملیات دارد. پرکاربردترین مواد ساینده شامل موارد زیر است:

مسباره: مناسب برای رنگ‌زدایی سنگین و زنگ‌زدایی فلزات در صنایع نفت و گاز

گارنت: ساینده طبیعی و قابل بازیافت، ایده‌آل برای کارهای دقیق‌تر

آلومینا (اکسید آلومینیوم): بسیار سخت و مناسب برای سطوح مقاوم

شیشه خرد شده، ساچمه فولادی یا پلاستیکی: بسته به حساسیت سطح مورد استفاده قرار می‌گیرند

انواع روش‌های سندبلاست

سندبلاست خشک: رایج‌ترین روش، مخصوص محیط‌های باز و سطوح فلزی سنگین

سندبلاست تر (Wet Blasting): ترکیب آب و ساینده برای کاهش گردوغبار؛ مناسب برای محیط‌های بسته یا سطوح حساس

نکات ایمنی در سندبلاست

از آنجایی که این فرآیند با فشار بالا و ذرات پرسرعت انجام می‌شود، رعایت نکات ایمنی بسیار ضروری است. برخی از موارد مهم عبارتند از:

استفاده از ماسک تنفسی فیلتردار مخصوص سندبلاست

کلاه و لباس محافظ ضدسایش

تهویه مناسب در محیط‌های بسته

آموزش کامل اپراتور پیش از کار با دستگاه

اجزا دستگاه سندبلاست

برای اجرای فرآیند سندبلاست به شکلی مؤثر، به یک سیستم تخصصی نیاز است که بتواند هم ساینده را به‌درستی مدیریت کند و هم هوای فشرده را با فشار بالا به سطح منتقل نماید. این وظیفه بر عهده دستگاه سندبلاست است. این دستگاه‌ها در مدل‌ها و ظرفیت‌های مختلف عرضه می‌شوند، اما اصول عملکرد آن‌ها تقریباً یکسان است.

اجزای اصلی دستگاه سندبلاست

مخزن مواد ساینده (تانک سندبلاست)
مخزن فلزی و مقاومی که مواد ساینده در آن نگهداری می‌شود. این مخزن باید فشار بالا را تحمل کند و دارای شیر خروجی قابل کنترل باشد.

شلنگ فشار قوی
شلنگ‌هایی مخصوص که مخزن را به نازل پاشش متصل می‌کنند. این شلنگ‌ها باید تحمل فشار بالا و سایش ذرات ساینده را داشته باشند.

نازل پاشش
نازل بخش نهایی دستگاه است که ترکیب هوا و ساینده را با فشار بالا به سطح هدف هدایت می‌کند. نازل‌ها در اشکال و اندازه‌های مختلف تولید می‌شوند و بسته به نوع کار، می‌توان از مدل‌های باریک، مخروطی یا تخت استفاده کرد.

شیر کنترل جریان (Deadman Valve)
یک سیستم ایمنی برای کنترل لحظه‌ای جریان خروجی که به اپراتور اجازه می‌دهد در مواقع ضروری، پاشش را فوراً متوقف کند.

فیلتر رطوبت‌گیر و رگلاتور هوا
رطوبت موجود در هوای فشرده می‌تواند به مواد ساینده و خود دستگاه آسیب برساند. بنابراین وجود فیلتر و تنظیم‌کننده فشار هوا برای عملکرد بهینه و طول عمر دستگاه ضروری است.

کلاه ایمنی سندبلاست و سیستم تهویه هوا
برای اپراتور دستگاه، استفاده از کلاه سندبلاست مجهز به سیستم تهویه داخلی ضروری است تا از استنشاق ذرات معلق و آسیب به چشم و صورت جلوگیری شود.

انواع دستگاه سندبلاست از نظر کاربرد

متحرک (پرتابل): مناسب برای پروژه‌های فضای باز یا تعمیرات موضعی

ثابت (کابین سندبلاست): برای قطعات کوچک‌تر، با محیط بسته جهت کنترل بهتر گردوغبار

اتاق سندبلاست (سالن): برای قطعات صنعتی بزرگ یا حجم کاری بالا

کمپرسور اسکرو و تجهیزات هوای فشرده؛ قلب تپنده‌ی فرآیند سندبلاست

هرچقدر دستگاه سندبلاست پیشرفته و ساینده‌ی انتخاب‌شده باکیفیت باشد، بدون یک سیستم هوای فشرده‌ی قدرتمند، عملاً کارایی مطلوب حاصل نمی‌شود. در همین‌جاست که کمپرسور اسکرو (Screw Compressor) وارد عمل می‌شود.

کمپرسور باد سندبلاست و تجهیزات هوای فشرده

در فرآیند سندبلاست، ما نیاز به تولید هوای فشرده با فشار و دبی بالا و مداوم داریم. کمپرسورهای پیستونی برای استفاده مداوم و صنعتی مناسب نیستند، چرا که افت فشار، استهلاک بالا و نوسان جریان هوا دارند. بهترین کمپرسور باد برای فرایند سندبلاست کمپرسور اسکرو است زیرا:

تولید هوای یکنواخت و بدون نوسان فشار را تضمین می‌کند

برای کارکرد ۲۴ ساعته طراحی شده و طول عمر بالایی دارد

دارای مصرف انرژی بهینه نسبت به حجم هوای تولیدی است

در مدل‌های تسمه‌ای، کوپل مستقیم، اینورتر دار و دو مرحله‌ای قابل انتخاب است

دبی هوای مورد نیاز برای سندبلاست چقدر است؟

بسته به نوع نازل و ساینده، دستگاه سندبلاست معمولاً به کمپرسوری با دبی بین ۳۰۰ تا ۹۰۰ لیتر بر دقیقه (معادل حدود ۱۰ تا ۳۰ فوت مکعب در دقیقه – CFM) و فشار کاری ۶ تا ۸ بار نیاز دارد. این مقادیر برای دستگاه‌های صنعتی بزرگ‌تر می‌تواند به‌مراتب بیشتر باشد.

تجهیزات مکمل هوای فشرده در سندبلاست

برای دستیابی به عملکرد بهینه و افزایش عمر دستگاه‌ها، وجود تجهیزات جانبی نیز الزامی است:

درایر (رطوبت‌گیر هوا): برای حذف رطوبت از هوای فشرده و جلوگیری از چسبیدن ساینده‌ها

فیلترهای خطی (Line Filters): برای حذف ذرات روغن و گردوغبار از مسیر هوا

مخزن هوای فشرده: کمک به پایداری فشار و جلوگیری از شوک‌های فشاری در سیستم

تابلو کنترل و اینورتر (در کمپرسورهای دور متغیر): جهت تنظیم دقیق مصرف انرژی و کنترل بهتر جریان هوا