دبیر انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا در استان اصفهان: هر کیلوگرم طلا، به طور مستقیم برای چهار نفر اشتغال ایجاد می‌کند/ طلاسازی در ایران هنوز به عنوان یک صنعت لوکس و غیرضروری تلقی می‌شود، اما واقعیت، خلاف این است

صادرات ماشین آلات تولید مصنوعات طلا از ایران به ۲۰ کشور جهان درحالی انجام می‌گیرد که این بخش با قرار‌گیری در دوره تحریم ها با موانعی روبه‌رو است اما با بومی سازی آن اکنون به جایی رسیده که کشوری مثل ایتالیا هم خریدار تجهیزات طلاسازی ایران شده است.

کد خبر: ۸۶۸۲۳۸

تاریخ: ۰۵ خرداد ۱۴۰۴ - ۱۶:۲۷

دنیای اقتصاد: صادرات ماشین آلات تولید مصنوعات طلا از ایران به ۲۰ کشور جهان درحالی انجام می‌گیرد که این بخش با قرار‌گیری در دوره تحریم ها با موانعی روبه‌رو است اما با بومی سازی آن اکنون به جایی رسیده که کشوری مثل ایتالیا هم خریدار تجهیزات طلاسازی ایران شده است.

در این میان اصفهان که از سوی اهالی اقتصاد، قطب طلای کشور نام گرفته، در تولید دستگاه های طلاسازی هم در سطح منطقه سرآمد دیگر کشورها و به عنوان صادرکننده برتر شناخته می‌شود.

طبق آماری که از انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلای اصفهان در دسترس است ۳۷ تولیدکننده ماشین آلات تولید طلا در استان اصفهان مشغول به فعالیت هستند که محصولات خود را به کشورهای منطقه و حتی به صاحبان برند در این حوزه صادر می‌کنند. به طوری که بنا به گفته رئیس انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا و جواهر اصفهان حدود ۸۰‌درصد از تولید تجهیزات و ماشین آلات طلاسازی کشور در اصفهان انجام می‌گیرد. همچنین این استان، سهم ۹۰ درصدی از صادرات ماشین آلات و تجهیزات طلاسازی کشور را به خود اختصاص داده است.

چنین ادعا می‌شود که دستگاه های ایرانی از لحاظ کیفی با اروپایی ها هم برابری می‌کند. مگر تفاوت های ناچیزی که مرتبط با ادوات فنی و دانش روز است و اگر دستیابی به این امکانات میسر بود، طلاسازی و تجهیزات مربوطه در ایران، نسبت به دیگر رقبا در رده های بسیار بالاتری قرار می گرفت. قطعا در وهله نخست خدمات دهی و راه اندازی اولیه و مساله دیگر قیمت مناسب تر دستگاه ایرانی نسبت به مشابه خارجی از ویژگی های قابل توجهی است که خرید تجهیزات ساخت داخل را به صرفه تر و برای خریداران خارجی جذاب تر می‌کند.

باوجود قابلیت ها و توانمندی های مناسب در بخش ماشین آلات طلاسازی اما فعالیت در این عرصه از تولید تا صادرات با مشکلاتی هم روبه‌روست که مهم‌ترین آن به شرایط تحریمی کشور بازمی‌گردد.

از نگاه فعالان، عمده مشکلات، مرتبط با قطعاتی است که تامین آنها وابسته به خارج از کشور است یا کلا در دسترس نیست.

در حالی که برای برخی از دستگاه های تولید داخل، نمونه خارجی یافت نمی‌شود؛ اما شرایط بازار به گونه ای شده که انگیزه را از فعالان گرفته و ادامه مسیر را برای عده ای ناممکن ساخته است.

طلایی‌مینایی با اشاره به ساخت برترین تجهیزات طلا‌سازی در اصفهان می گوید: تکنولوژی یکسری از قطعات، بسیار پیشرفته است و هنوز در داخل موجود نیست.

رئیس انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا و جواهر اصفهان تاکید می‌کند: عمده ترین چالش برای فعالان این بخش، مشکلات گمرکی قطعات مورد نیازی است که در داخل تولید نمی‌شود و ناچار به واردات آن هستیم. به گفته این مسوول مشتریان دستگاه های طلاسازی اصفهان غالبا، کشورهایی مانند عراق، افغانستان، پاکستان و آسیای میانه هستند. از کشورهای اروپایی هم مشتریانی داریم؛ حتی ایتالیا که خود تولیدکننده بهترین ماشین آلات است خریدار تجهیزات طلاسازی اصفهان است.

وی اظهار می‌کند: با توجه به سودآوری بالای صادرات طلا و تجهیزات آن اگر موانع و مشکلات حل شود این کالا دوباره به دوران طلایی خود باز خواهد گشت.

فرهاد بهادر، دبیر انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا، جواهر، نقره و سنگ های قیمتی استان اصفهان می‌گوید: اصفهان، علاوه بر جایگاه تاریخی خود به عنوان پایتخت طلای ایران، امروزه یکی از مراکز مهم صنعتی در زمینه تولید ماشین آلات و تجهیزات تخصصی طلاسازی محسوب می‌شود. این استان میزبان شرکت‌های پیشرو و دانش بنیانی است که برخی از آنها توانسته اند محصولات خود را به بازارهای پیشرفته بین‌المللی ازجمله کشورهای اروپایی صادر کنند و این موفقیت، نتیجه ای از ترکیب سه عامل مهم پیشینه هنری غنی، بهره گیری از نوآوری های فنی و تعهد ملی به پیشرفت است.

این فعال اقتصادی در پاسخ به اینکه پیشینه ساخت تجهیزات طلا به چه زمان بازمی‌گردد می گوید: هنر طلاسازی در اصفهان ریشه ای کهن دارد و از دوران باستان تا صفویه به عنوان یک میراث ارزشمند توسعه یافته است.

وی ادامه می‌دهد: در بازار بزرگ اصفهان، این هنر به یک صنعت تبدیل شد و زرگری شکل گرفت. هم زمان با شکوفایی هنر زرگری، ابزارها و تکنیک های ساخت نیز تکامل یافتند و این پیوند تاریخی میان هنر و فناوری، امروز بخش جدایی ناپذیر صنعت طلای اصفهان است. بهادر تصریح می‌کند: درواقع، تجربه قرن ها نشان داده است که صنعت طلا و تولید تجهیزات آن ارتباط تنگاتنگی دارند؛ هر جا طلاسازی رونق یابد، نیاز به ماشین آلات پیشرفته نیز احساس می‌شود. او در ارتباط با خودکفایی در تولید این نوع از تجهیزات اظهار می‌کند: اگر خودکفایی را صرفا به تولید تجهیزات سنتی محدود کنیم، می‌توان گفت ایران در این بخش به خودکفایی رسیده است. بااین حال، در بعد فناوری همچنان در مسیر توسعه قرار دارد.

بهادر تاکید می‌کند: برخی ماشین آلات طلاسازی تولیدشده در اصفهان توانایی رقابت با محصولات کشورهای پیشرفته ای همچون ایتالیا، آلمان و ترکیه را دارند، اما نگرش سنتی به فرآیندهای تولید و مقاومت در برابر فناوری های نوین مانند هوش مصنوعی و خودکارسازی (اتوماسیون) پیشرفته توسط برخی طلاسازان سنتی باعث شده است که در برخی بخش ها ازنظر کیفیت و به روزرسانی تجهیزات عقب بمانیم. این در حالی است که شرکت‌های دانش بنیان اصفهان ظرفیت جهش به سمت انقلاب صنعتی چهارم را دارند.

وی بیان می‌کند: متاسفانه، طلاسازی و تجهیزات مرتبط در ایران هنوز  به عنوان یک صنعت لوکس و غیرضروری تلقی می‌شود، اما واقعیت، خلاف این تصور را نشان می‌دهد.

او توضیح می‌دهد: برآوردها نشان می‌دهد که هر کیلوگرم طلا به طور مستقیم برای چهار نفر اشتغال ایجاد می‌کند و زنجیره ای از مشاغل وابسته را نیز فعال می سازد. علاوه بر این، این صنعت با مصرف اندک آب و میزان ناچیز آلایندگی (به لطف پیشرفت های فناورانه)، به ویژه در استان کم آبی مانند اصفهان، یک نمونه موفق از توسعه پایدار محسوب می‌شود.

بهادر در ادامه می گوید: کاهش تعداد کارگاه های تولیدی طلا در اصفهان از حدود ۲هزار به ۶۰۰ کارگاه، نه تنها بیانگر افت تعداد تولیدکنندگان است، بلکه نشان دهنده فرسایش زنجیره ارزش این صنعت است. این روند، مستقیما بر تقاضا برای تجهیزات و ماشین آلات طلاسازی اثر گذاشته و باعث ایجاد چرخه معیوب رکود تولید – کاهش نوآوری شده است. درصورتی که اصفهان ظرفیت تبدیل شدن به قطب طراحی و صادرات ماشین آلات طلاسازی در خاورمیانه را دارد، مشروط بر اینکه سیاستگذاری ها اصلاح شوند.

وی تاکید می‌کند: برای خروج از این شرایط، سه تحول اساسی موردنیاز است: نخست، فناوری که شامل ایجاد مراکز تحقیق و توسعه مشترک بین دانشگاه های معتبر و شرکت‌های تولیدی برای توسعه نرم افزاری و سخت افزاری است. پس ازآن تعریف مجدد صنعت طلا به عنوان یک صنعت استراتژیک و ارائه مشوق هایی مانند معافیت های مالیاتی به شرکت‌های مبتنی بر فناوری و درنهایت هم بهره گیری از ظرفیت های دیپلماسی اقتصادی برای بازاریابی تجهیزات در بازارهای هدف با تقاضای بالا که از ضروریات است.

ماشین آلات تخصصی طلا و جواهر از آن بخش های متاثر از تحریمی بوده که در کنار صنعت طلا، نقره و فلزات گرانبها در فهرست تحریم ها قرار گرفت؛ اما اکنون با تلاش و همیاری متخصصان داخلی و مجموعه های بزرگ صنعتی، توان ساخت ماشین آلات مدرن در این صنعت فراهم شده است. تا جایی که با تولید غالب قطعات و لوازم و ماشین های طلاسازی در داخل، فاصله ما با کشورهای دیگر در زمینه تولید این تجهیزات بسیار، ناچیز اما همچنان ضعف هایی وجود دارد که رفع آن نیازمند همکاری هم زمان دولت، بخش خصوصی و جامعه علمی است. چنانچه امروز تصمیم های هوشمندانه ای اتخاذ شود، اصفهان و به تبع آن ایران نه تنها جایگاه تاریخی خود را بازخواهد یافت، بلکه به عنوان پیشگام تحول فناوری در صنعت طلای منطقه نیز شناخته خواهد شد.