آیا بالا رفتن از پله‌ها می‌تواند برای مغزتان مفید باشد؟

با افزایش دانش ما درباره‌ی ارتباط میان ذهن و بدن، قدرت تأثیر فعالیت بدنی بر فرآیندهای شناختی ذهن به‌تدریج روشن‌تر می‌شود. در این میان، بالا رفتن از پله‌ها نیز جایگاه قابل توجهی پیدا کرده و به‌نظر می‌رسد که حرف‌هایی برای گفتن دارد. در ادامه بخوانید چرا!

کد خبر: ۸۷۰۴۷۴

تاریخ: ۱۹ خرداد ۱۴۰۴ - ۱۳:۲۰

به‌گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ ما همه می‌دانیم که بالا رفتن از پله‌ها تمرینی عالی برای تقویت سیستم قلبی‌عروقی و عضلات پاهاست. این فعالیت اغلب به‌عنوان یک راهکار سریع برای انجام ورزش در زمان کم یا زمانی که امکان رفتن به باشگاه وجود ندارد، مورد ستایش قرار می‌گیرد.
اما اگر این فعالیت ظاهراً ساده، چیزی فراتر از تقویت قلب و فرم‌دادن به عضلات باسن برایتان داشته باشد، چه؟

دکتر بومش تیاگی، متخصص طب عمومی توضیح داد که همین عمل بالا و پایین رفتن از پله‌ها می‌تواند یک سلاح پنهان برای سلامت مغز باشد. در ادامه، هر آنچه او با ما در میان گذاشت را خواهید خواند.

تمرینی ساده با تأثیر بزرگ بر مغز

دکتر تیاگی اظهار داشت:
«برای سال‌ها، فعالیت‌هایی که به‌عنوان تقویت‌کننده‌های مغز معرفی می‌شدند، بیشتر بر وظایف ذهنی چالش‌برانگیز تمرکز داشتند؛ مثل حل جدول، یادگیری یک زبان جدید یا نواختن یک ساز موسیقی. این‌ها بدون تردید مفیدند، اما با گسترش آگاهی درباره‌ی هم‌افزایی ذهن و بدن، تأثیر فعالیت بدنی بر عملکرد شناختی نیز بیشتر آشکار شده است. در این زمینه، بالا رفتن از پله‌ها به‌طرز قانع‌کننده‌ای وارد صحنه شده است.»

افزایش گردش خون و تولید سلول‌های مغزی جدید

یکی از سازوکارهای اصلی که از طریق آن، فعالیت بدنی برای مغز مفید است، افزایش گردش خون است. هنگامی که از پله‌ها بالا می‌رویم، ضربان قلب افزایش می‌یابد و خونِ غنی از اکسیژن بیشتری به مغز می‌رسد. این افزایش جریان خون برای رساندن مواد مغذی حیاتی و دفع مواد زائد از مغز اهمیت دارد و باعث بهینه‌سازی عملکرد سلول‌های مغزی می‌شود.

بهبود گردش خون همچنین به نوروجنسیس یا تولید سلول‌های مغزی جدید کمک می‌کند، به‌ویژه در مناطقی مانند هیپوکامپ که برای یادگیری و حافظه حیاتی است.

قلب سالم، مغز سالم

علاوه بر تأثیرات آنی بر جریان خون، بالا رفتن مرتب از پله‌ها به‌عنوان یک فعالیت بدنی با شدت متوسط، تأثیر مثبتی بر سلامت عمومی قلب دارد. قلب و مغز به‌شدت به هم وابسته‌اند.
فشار خون بالا و دیابت — که اغلب با سبک زندگی کم‌تحرک پدید می‌آیند — می‌توانند در طول زمان عملکرد مغز را دچار اختلال کنند.

با حفظ سلامت سیستم قلبی‌عروقی، بالا رفتن از پله‌ها به‌طور غیرمستقیم از مغز در برابر این آثار منفی محافظت کرده و حتی ممکن است خطر ابتلا به افت شناختی و بیماری‌های تحلیل‌برنده‌ی عصبی مانند آلزایمر را کاهش دهد.

تحریک ترشح عوامل تغذیه‌ای مغز

بالا رفتن از پله‌ها نه‌تنها جریان خون را افزایش می‌دهد، بلکه به تولید و آزادسازی مولکول‌های بیولوژیکی مفید برای مغز کمک می‌کند. این مولکول‌ها شامل عوامل نوروتروفیک مشتق از مغز مانند BDNF (Brain-Derived Neurotrophic Factor) هستند که به نمو، بقا و عملکرد سالم ریزساختارهای عصبی کمک می‌کنند.

مطالعات نشان داده‌اند فعالیت بدنی منظم می‌تواند سطح این عوامل را تا حد قابل‌توجهی افزایش دهد و در نتیجه کیفیت ارتباطات سلول‌های عصبی بهبود یابد.

تأثیر مثبت بر سلامت روان

ورزش سبک مانند پله‌نوردی می‌تواند به کاهش استرس و اضطراب کمک کند. هنگام افزایش ضربان قلب و آزاد شدن اندورفین‌ها (هورمون‌های شادی‌آور)، احساس کلی بهتر، تمرکز بیشتر و روحیه مثبت‌تری به‌وجود می‌آید. این اثرات به‌ویژه در دفعات منظم و کوتاه‌مدت، مثلاً چند نوبت پله‌نوردی در طول روز، قابل مشاهده‌اند.

چگونه پله‌نوردی را در برنامه‌ی روزانه بگنجانیم؟

اگر قصد دارید از این تمرین ساده بیشترین سود را ببرید، این نکات را مدنظر داشته باشید:

1. شروع تدریجی: اگر تا کنون ورزش مداوم نداشته‌اید، با تعداد پله یا طبقه کمتر شروع کنید.

2. تکرار میان‌روزی: چند نوبت کوتاه (مثلاً ۲ تا ۳ بار در روز، هر بار ۵ دقیقه) تأثیرات زیادی دارد.

3. تنظیم شدت: نفس‌نفس زدن متعادل نشانه‌ی شدت مناسب است؛ اگر بسیار آسان باشد، اثربخشی کاهش می‌یابد.

4. ایمنی در اولویت: پوشیدن کفش مناسب، مراقبت از پله‌های لغزنده و تمرکز روی تعادل ضروری‌ست.

نکته نهایی

شاید هیچ تمرین ورزشی ساده‌تر از بالا رفتن از پله‌ها نباشد؛ اما شواهد فزاینده‌ای نشان می‌دهد این فعالیت در همین حد ساده، می‌تواند جریان خون مغزی را بالا ببرد، سلول‌های عصبی جدید بسازد، سلامت قلب را حفظ و روحیه را تقویت کند.

اگر به‌دنبال یک روش آسان و در دسترس برای ارتقای سلامت ذهن و جسم هستید، پله‌نوردی انتخابی هوشمندانه و اثربخش است.