چرا انتخاب سازه مناسب برای پنل خورشیدی حیاتی است؟

کد خبر: ۸۷۳۰۳۳

تاریخ: ۱۰ تير ۱۴۰۴ - ۱۴:۰۰

کشور ایران با برخورداری از میانگین بیش از ۳۰۰ روز آفتابی در سال، پتانسیل عظیمی برای تولید برق خورشیدی دارد. بهره‌گیری حداکثری از این پتانسیل نیازمند نصب صحیح و اصولی تجهیزات، به‌ویژه سازه‌های نگهدارنده پنل‌ها، است. در سال‌های اخیر با گسترش استفاده از انرژی خورشیدی، توجه به کیفیت نصب و تجهیزات جانبی سیستم‌های فتوولتائیک بیش از پیش شده است. یکی از این تجهیزات اساسی استراکچر پنل خورشیدی است که نقش اسکلت نگه‌دارنده پنل‌ها را ایفا می‌کند. کارشناسان حوزه انرژی تأکید دارند انتخاب سازه (استراکچر) مناسب برای پنل‌های خورشیدی نقش حیاتی در کارایی و ایمنی این سیستم‌ها دارد و می‌تواند بر عملکرد، ایمنی و عمر مفید نیروگاه خورشیدی تأثیر چشمگیری بگذارد. اما چرا این انتخاب تا این حد مهم است؟ در این گزارش آموزشی به دلایل اهمیت انتخاب سازه صحیح می‌پردازیم و سپس اجزا و تجهیزات مختلف یک پایه یا سازه خورشیدی را معرفی می‌کنیم. هدف این مطلب راهنمایی عموم افرادی است که قصد راه‌اندازی سامانه خورشیدی دارند و می‌خواهند با اجزای پایه پنل خورشیدی و اصول انتخاب آن آشنا شوند.

اهمیت انتخاب سازه مناسب برای پنل خورشیدی

یک سیستم خورشیدی تنها از پنل و تجهیزات الکتریکی تشکیل نشده است؛ بلکه سازه خورشیدی به عنوان پایه و تکیه‌گاه پنل‌ها نقش کلیدی در موفقیت پروژه دارد. در ادامه به مهم‌ترین دلایل حیاتی بودن انتخاب درست استراکچر پنل خورشیدی اشاره می‌کنیم:

·   تأمین زاویه و جهت بهینه: استراکچر مناسب پنل خورشیدی کمک می‌کند تا پنل‌ها در زاویه صحیح و جهت مناسبی نسبت به خورشید نصب شوند. زاویه نصب باید متناسب با عرض جغرافیایی و شرایط آب‌وهوایی محل باشد تا حداکثر تابش را دریافت کند. یک پایه خورشیدی مهندسی‌شده این امکان را می‌دهد که پنل‌ها با شیب ایده‌آل ثابت شوند و در نتیجه راندمان تولید برق افزایش یابد. اگر سازه نتواند زاویه مطلوب را فراهم کند یا در طول زمان زاویه خود را از دست بدهد، بخش قابل توجهی از انرژی خورشیدی هدر خواهد رفت.

·   مقاومت در برابر باد و شرایط محیطی: یکی از وظایف اصلی استراکچر، مهار محکم پنل‌ها در برابر نیروهای محیطی نظیر باد، باران، برف و زلزله است. انتخاب سازه‌ای که از نظر استحکام و جنس مواد کیفیت بالایی داشته باشد، برای ایمنی سیستم الزامی است. برای مثال، طبق استانداردهای ساتبا سازه‌های خورشیدی باید متناسب با سرعت باد محل نصب طراحی شوند و از فولاد گالوانیزه گرم یا آلومینیوم مقاوم در برابر زنگ‌زدگی ساخته شوند. سازه ضعیف یا نامناسب ممکن است در بادهای شدید دچار خمیدگی یا شکستگی شود که خطر جانی و مالی به همراه دارد. بنابراین سازه مناسب با طراحی مهندسی، پنل‌ها را حتی در طوفان و شرایط بد جوی پایدار نگه می‌دارد.

·   دوام و عمر مفید بلندمدت: یک پایه استاندارد و باکیفیت، از مواد ضدزنگ و بادوام ساخته می‌شود تا عمر مفید سامانه را تضمین کند. پنل‌های خورشیدی معمولاً طول عمری بیش از ۲۰ سال دارند؛ اما اگر سازه نگهدارنده آنها طی چند سال فرسوده یا زنگ‌زده شود، عملکرد کل سیستم به خطر می‌افتد. سازه باید در برابر رطوبت، خوردگی و تابش آفتاب مقاوم باشد. استفاده از فولاد گالوانیزه گرم، آلومینیوم آنودایز شده و اتصالات استیل ضدزنگ (مانند پیچ و بست‌های استنلس‌استیل ۳۰۴) از ویژگی‌های یک سازه بادوام است. به این ترتیب انتخاب سازه مناسب باعث می‌شود سرمایه‌گذاری شما در نیروگاه خورشیدی در درازمدت حفظ شود.

·   نگهداری و سرویس آسان‌تر: طراحی صحیح استراکچر می‌تواند انجام تعمیرات و نگهداری‌های دوره‌ای را تسهیل کند. برای مثال، فاصله کافی بین ردیف‌های پنل و ارتفاع مناسب از سطح بام یا زمین باید لحاظ شود تا امکان دسترسی جهت تمیز کردن سطح پنل‌ها و بازبینی اتصالات فراهم باشد. سازه‌های استاندارد طوری طراحی می‌شوند که نصب آنها بدون نیاز به جوشکاری یا ماشین‌آلات سنگین انجام گیرد و فضای کافی برای سرویس‌های آینده در نظر گرفته شود. در نتیجه، با انتخاب یک سازه مناسب، در بلندمدت هزینه‌های نگهداری کاهش یافته و بهره‌وری سیستم افزایش می‌یابد.

·   افزایش بازده و عملکرد سیستم: تمام موارد فوق در نهایت به بهبود عملکرد کلی نیروگاه خورشیدی منجر می‌شوند. یک سازه خورشیدی مناسب، علاوه بر حفظ ایمنی و پایداری، به پنل‌ها امکان می‌دهد با حداکثر ظرفیت خود کار کنند. نصب محکم و پایدار پنل‌ها به کاهش لرزش و تکان‌های اضافی کمک می‌کند که می‌تواند بر راندمان پنل تأثیر منفی بگذارد. همچنین وجود فاصله استاندارد میان پنل و سطح زیرین (مثلاً سقف)، به جریان هوا و خنک شدن پنل‌ها کمک کرده و از گرم‌شدن بیش از حد که موجب افت راندمان است جلوگیری می‌کند. بدین ترتیب خروجی انرژی سیستم در طول زمان در بهترین حالت باقی می‌ماند. به بیان دیگر، یک سازه استاندارد تضمین می‌کند که بیشترین انرژی و صرفهٔ اقتصادی را از سیستم خورشیدی خود به‌دست آورید.

با توجه به نکات فوق، روشن است که چرا انتخاب درست سازه خورشیدی اهمیت دارد. اکنون پرسش این است که یک سازه خورشیدی از چه بخش‌ها و تجهیزاتی تشکیل شده است؟ در ادامه، اصلی‌ترین اجزای استراکچر پنل خورشیدی و نقش هر کدام را بررسی می‌کنیم.

اجزای اصلی استراکچر و پایه پنل خورشیدی

سازه‌های خورشیدی ممکن است بسته به محل نصب و نوع پروژه طراحی متفاوتی داشته باشند، اما چند جزء اساسی در همه آنها مشترک است. آشنایی با این اجزا به شما کمک می‌کند درک بهتری از عملکرد استراکچر داشته باشید و هنگام خرید تجهیزات، انتخاب درستی انجام دهید.

پروفیل‌های ساپورت سی‌چنل (C-Channel)

یکی از اجزای اصلی هر استراکچر پنل خورشیدی پروفیل‌های فلزی هستند که چارچوب اصلی سازه را تشکیل می‌دهند. پروفیل‌های نوع سی‌چنل (با مقطع C شکل) به طور گسترده در سازه‌های خورشیدی استفاده می‌شوند. این پروفیل‌ها در ابعاد استانداردی مانند 41×41 میلی‌متر یا 41×21 میلی‌متر (معروف به 4141 و 4121) تولید شده و معمولاً از فولاد گالوانیزه ساخته می‌شوند تا استحکام مکانیکی بالا و مقاومت در برابر زنگ‌زدگی داشته باشند. سوراخ‌ها و شیارهای تعبیه‌شده روی بدنه این پروفیل‌ها نصب اتصالات و پیچ‌ها را آسان می‌کند. برای مثال پروفیل 41×41 (4141) برای چارچوب‌های اصلی بسیار مناسب است، در حالی که پروفیل سبک‌تر 41×21 میلی‌متر (4121) برای پروژه‌های کوچک‌تر یا بخش‌های فرعی به کار می‌رود. این پروفیل‌ها مدولار بوده و می‌توان آنها را به طول‌های دلخواه برش داد یا با کمک انواع بست‌ها و اتصالات آلومینیومی میان پروفیل (مثل نبشی‌ها و صفحات) به یکدیگر وصل کرد تا سازه‌ای با ابعاد مورد نیاز ایجاد شود. کیفیت و ضخامت پروفیل ساپورت بسیار مهم است؛ زیرا تمام وزن پنل‌ها و نیروهای وارده (باد، برف) توسط این تیرهای اصلی تحمل می‌شود.

پایه‌ها و ستون‌های نگهدارنده

در سازه‌های زمینی یا مرتفع، پایه‌ها یا ستون‌هایی برای بالا نگه داشتن پنل‌ها و ایجاد زاویه مطلوب به کار می‌روند. این پایه‌ها معمولاً از جنس فولاد گالوانیزه ساخته شده و در قسمت پایین به فونداسیون (مثلاً بلوک بتنی یا صفحه پایه) مهار می‌شوند. تعداد و فاصله پایه‌ها بر اساس چینش پنل‌ها و شرایط باد منطقه طراحی می‌گردد. سرستون‌ها بخش بالایی پایه‌ها هستند که ریل‌های افقی (پروفیل‌های حامل پنل) به آنها وصل می‌شوند. اتصال ریل به سرستون از طریق پروفیل آلومینیوم کلمپ سر ستون پنل خورشیدی صورت می‌گیرد. این کلمپ آلومینیومی ریل حامل پنل را به بالای ستون محکم کرده و اجازه حرکت یا لغزش به آن نمی‌دهد. بدین ترتیب، ستون عمودی و تیر افقی توسط کلمپ سرستون به شکل یکپارچه به هم متصل می‌شوند و چارچوب سازه شکل می‌گیرد.

ریل‌ها و بست‌های نگهدارنده پنل

ریل‌ها قطعات افقی هستند که پنل‌های خورشیدی روی آنها قرار گرفته و تثبیت می‌شوند. بسیاری از سیستم‌ها از همان پروفیل‌های سی‌چنل به عنوان ریل استفاده می‌کنند. اما آنچه پنل را روی ریل ثابت نگه می‌دارد کلمپ پنل خورشیدی است. کلمپ‌ها قطعات فلزی (اغلب آلومینیومی) هستند که به عنوان گیره عمل کرده و فریم پنل خورشیدی را به ریل پیچ می‌کنند. کلمپ‌ها شامل دو نوع اصلی هستند:

·   کلمپ میانی: جهت اتصال بین دو پنل مجاور به کار می‌رود. هر کلمپ میانی در بین دو پنل قرار گرفته و لبه‌های مجاور دو پنل را روی ریل مهار می‌کند. این قطعه در اندازه‌های مختلف متناسب با ضخامت فریم پنل‌ها تولید می‌شود. کلمپ میانی استاندارد به نصب سریع و مطمئن پنل‌ها کمک کرده و از شل شدن یا جابجا شدن آنها در طول زمان جلوگیری می‌کند. به علاوه، جنس آلومینیومی سبک آن فشار اضافی به سازه وارد نمی‌سازد و در برابر زنگ‌زدگی نیز مقاوم است.

·   کلمپ انتهایی: برای مهار کردن لبه‌های انتهایی آرایه پنل‌ها استفاده می‌شود. در انتهای هر ردیف پنل از کلمپ انتهایی استفاده می‌گردد تا پنل آخر هم محکم به ریل متصل شود و تحت نیروی باد جابجا نگردد. کلمپ انتهایی معمولاً شکل L مانندی دارد؛ یک سمت آن به ریل پیچ شده و سمت دیگر لبه فریم آخرین پنل را نگه می‌دارد. ارتفاع این کلمپ‌ها متناسب با ضخامت پنل انتخاب می‌شود (مثلاً ۳۰، ۴۰ یا ۵۰ میلی‌متر). استفاده از کلمپ‌های میانی و انتهایی استاندارد باعث می‌شود نیازی به سوراخ‌کاری فریم پنل یا پیچ‌بست‌های متفرقه نباشد و پنل‌ها بدون آسیب دیدن قابشان به سادگی روی سازه نصب شوند.

صفحات اتصال و نبشی‌ها (پلیت‌ها و براکت‌ها)

برای اتصال بخش‌های مختلف سازه به یکدیگر و تقویت نقاط حساس، از انواع صفحات و نبشی‌های فلزی استفاده می‌شود. پلیت یا صفحه اتصال، قطعه فلزی تختی است که بین دو عضو سازه قرار گرفته و با پیچ به هر دوی آنها متصل می‌شود. چند نمونه متداول عبارت‌اند از:

·   پلیت میانی پنل خورشیدی: این قطعه تخت آلومینیومی مانند یک گیره میانی بین دو پنل عمل می‌کند و هر دو را به ریل زیرین وصل می‌نماید. استفاده از پلیت میانی نصب را سریع‌تر کرده و پایداری پنل‌ها را افزایش می‌دهد.

·   صفحه پایه یا صفحه ستون: منظور پلیت‌هایی است که برای وصل کردن سازه به سطح زمین یا بام به کار می‌روند. به عنوان مثال، صفحات فولادی چهار‌سوراخه‌ای که در محل پایه‌های سازه قرار گرفته و توسط انکر بولت‌ها به سقف یا فونداسیون بتنی محکم می‌شوند. این صفحات نیروهای وارده را توزیع کرده و از لق شدن یا کنده شدن پایه‌ها در اثر باد جلوگیری می‌کنند.

علاوه بر صفحات، انواع اتصالات آلومینیومی میان پروفیل نظیر نبشی‌های L شکل یا براکت‌های گالوانیزه نیز برای اتصال پروفیل‌های سی‌چنل در گوشه‌ها و محل تقاطع استفاده می‌شود. این اتصالات، استحکام و یکپارچگی اسکلت سازه را افزایش داده و فرآیند نصب را مانند سرهم‌کردن یک سازه مدولار آسان می‌کنند.

ایزی‌لاک (مهره پروانه‌ای)

یکی از نوآوری‌های مفید در سیستم‌های ساپورت مدولار، استفاده از مهره‌های قفلی موسوم به ایزی‌لاک یا مهره پروانه‌ای است. ایزی‌لاک قطعه فلزی کوچکی است که با طراحی خاص خود امکان اتصال سریع اجزا به پروفیل‌های سوراخ‌دار را فراهم می‌کند. این قطعه دارای لبه‌هایی است که داخل شیارهای استاندارد پروفیل ۴۱×۴۱ قرار گرفته و با یک چرخش در جای خود قفل می‌شود؛ سپس پیچ مربوطه از داخل آن عبور کرده و اتصال محکم می‌گردد. مزیت اصلی ایزی‌لاک سهولت و سرعت نصب است. با استفاده از این مهره‌های خاص، نیاز به جوشکاری یا سوراخ‌کاری اضافی برطرف شده و هزینه نصب کاهش می‌یابد. همچنین امکان تغییر محل و جابجایی قطعات سازه پس از نصب فراهم می‌شود که در روش‌های سنتی به سختی میسر بود. جنس ایزی‌لاک از فولاد آبکاری‌شده یا گالوانیزه است که در برابر خوردگی مقاوم بوده و اتصال قابل اعتمادی را تضمین می‌کند. در سازه‌های خورشیدی عموماً از ایزی‌لاک سایز M8 یا M10 برای بستن انواع بست‌ها به پروفیل‌های سی‌چنل استفاده می‌شود. این ابزار ساده، سرعت اجرای پروژه را بالا برده و استحکام اتصالات را نیز افزایش می‌دهد. با توجه به این مزایا، کارشناسان استفاده از ایزی‌لاک را به عنوان یک راهکار استاندارد در اتصالات سازه‌ای توصیه می‌کنند.

خرید سازه و تجهیزات خورشیدی از منبع معتبر

با توجه به تنوع قطعات و لزوم کیفیت بالای هر یک از اجزای سازه خورشیدی، توصیه می‌شود تجهیزات مورد نیاز خود را از مراجع معتبر تهیه کنید. فروشگاه اینترنتی پروسازه یکی از عرضه‌کنندگان تخصصی انواع تجهیزات و اتصالات سیستم‌های تاسیساتی و خورشیدی در ایران است. در بخش محصولات استراکچر پنل خورشیدی پروسازه، انواع پروفیل سی‌چنل، کلمپ‌های میانی و انتهایی، نبشی‌ها، صفحات و پایه پنل خورشیدی با کیفیت بالا عرضه می‌شود. تمامی این کالاها با تضمین اصالت و کیفیت در اختیار خریداران قرار می‌گیرند و امکان ارسال به سراسر کشور را دارند تا مشتریان بتوانند تجهیزات مورد نیاز خود را به‌موقع دریافت کنند. تیم فنی پروسازه مشاوره لازم برای انتخاب سازه مناسب را نیز به مشتریان ارائه می‌دهد. با خرید قطعات استاندارد از یک مرجع معتبر، می‌توانید با خیالی آسوده سازه خورشیدی بادوام و کارآمدی برای نیروگاه خورشیدی خود بنا کنید. سرمایه‌گذاری روی یک استراکچر باکیفیت، ضامن بهره‌وری و طول عمر سیستم خورشیدی شما خواهد بود.