سحرخیزها در برابر شب‌زنده‌دارها؛ عصب‌شناس توضیح می‌دهد چه زمانی مغز شما بهترین عملکرد را دارد

آیا شما یک فرد سحرخیز هستید یا یک شب‌زنده‌دار؟ بیایید ببینیم علم عصب‌شناسی درباره‌ی زمان بهترین عملکرد مغز چه می‌گوید، چرا خواب REM حیاتی است و چگونه می‌توانید ریتم طبیعی بدن‌تان را پیدا کنید تا تمرکز و سلامت بهتری داشته باشید.

کد خبر: ۸۸۲۴۳۴

تاریخ: ۰۸ شهريور ۱۴۰۴ - ۱۶:۲۳

به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ معمولاً مردم به دو گروه تقسیم می‌شوند: برخی دوست دارند تا دیروقت شب بیدار بمانند، و برخی دیگر ترجیح می‌دهند زود بیدار شوند و روزشان را زودتر آغاز کنند.

شاید شنیده باشید که افراد سحرخیز موفق‌تر و پربازده‌تر هستند. اما آیا این موضوع برای همه درست است؟ حقیقت این است که زمان بهترین عملکرد مغز، فقط به عادت یا اراده ربط ندارد؛ بلکه به ساعت زیستی بدن و ژنتیک شما وابسته است.

توضیح متخصص عصب‌شناسی درباره‌ی زمان عملکرد مغز

ریچل بار، عصب‌شناس، در یک ویدئوی اینستاگرامی توضیح می‌دهد که بدن شما چگونه تعیین می‌کند چه زمانی بیشترین هوشیاری و کارایی را داشته باشید. او می‌گوید:

«معمولاً به ما گفته می‌شود کلید موفقیت این است که صبح زود بیدار شویم. اما تنها زنگ ساعت نیست که شما را بیدار می‌کند، بلکه سیستم زمان‌سنج داخلی بدن‌تان هم نقش اساسی دارد.»

این سیستم کنترل می‌کند که چه زمانی احساس گرسنگی، خواب‌آلودگی یا هوشیاری داشته باشید. بخش دشوار ماجرا اینجاست: بخش زیادی از این الگوها در ژن‌های شما برنامه‌ریزی شده‌اند.

برای مثال، اگر ژن‌های شما شما را به سمت «شب‌زنده‌داری» سوق داده‌اند، به‌طور طبیعی دیرتر می‌خوابید و دیرتر بیدار می‌شوید. ریچل توضیح می‌دهد:

«اگر یک شب‌زنده‌دار باشید، بیدار شدن ساعت ۵ صبح به نفع شما نیست، چون بخش مهمی از خواب REM خود را از دست می‌دهید.»

چرا خواب REM برای سحرخیزها و شب‌زنده‌دارها مهم است؟

خواب REM مرحله‌ای از خواب است که در آن مغز پردازش عاطفی مهمی را انجام می‌دهد. این مرحله معمولاً در چرخه‌های شبانه و به‌ویژه در ساعات پایانی شب و اوایل صبح رخ می‌دهد. از دست دادن خواب REM می‌تواند بر خلق‌وخو و تمرکز اثر منفی بگذارد.

ریچل می‌گوید:

«ما در چرخه‌ها می‌خوابیم: ابتدا خواب غیر REM و سپس خواب REM. بخش عمده‌ی خواب REM در ساعات پایانی شب اتفاق می‌افتد. اگر این مرحله از دست برود، سلامت روانی‌تان آسیب می‌بیند.»

برای سحرخیزها، بیدار شدن پیش از تکمیل چرخه‌های خواب به معنی کمبود REM است. در مقابل، شب‌زنده‌دارها اگر دیرتر بخوابند و دیرتر بیدار شوند، شانس بیشتری برای تکمیل چرخه‌های REM دارند.

درک چرخه‌های خواب

موضوع مهم تعداد ساعات خواب نیست، بلکه کامل بودن چرخه‌های خواب است.

ما به‌صورت متناوب وارد خواب غیر REM و سپس REM می‌شویم. بیشترین خواب REM در اواخر شب یا اوایل صبح اتفاق می‌افتد. این اهمیت دارد زیرا:

• خواب REM به پردازش هیجانی در مغز کمک می‌کند.

• نبود خواب REM می‌تواند بر حافظه و خلق‌وخو اثر منفی بگذارد.

• شب‌زنده‌دارها اگر مجبور شوند صبح زود بیدار شوند، این فواید را از دست می‌دهند.

چگونه با ساعت زیستی بدن‌تان هماهنگ شوید؟

چه فردی شب‌زنده‌دار باشید چه سحرخیز، شناخت ریتم طبیعی بدن‌تان می‌تواند شما را پربازده‌تر کند. برخی نکات:

• زمان اوج خود را رصد کنید: ببینید معمولاً چه ساعتی بیشترین هوشیاری و خلاقیت دارید.

• هماهنگ‌سازی کار با ریتم طبیعی: تا حد امکان وظایف دشوار را در زمان اوج بهره‌وری‌تان برنامه‌ریزی کنید.

• خواب را در اولویت بگذارید: مطمئن شوید که هم خواب غیر REM و هم REM کافی دارید.

• تغییرات تدریجی ایجاد کنید: به‌جای تغییرات ناگهانی، تغییرات کوچک و قابل‌انجام را به عادات‌تان اضافه کنید.

نکات کاربردی برای یافتن بهترین زمان عملکرد مغز

چند توصیه‌ی ساده از ریچل و متخصصان خواب:

• به نشانه‌های خواب و بیداری بدن‌تان توجه کنید.

• بیش از حد با ژنتیک‌تان نجنگید؛ تا جایی که می‌توانید برنامه‌ی زندگی‌تان را با آن تطبیق دهید.

• تلاش کنید چرخه‌های خواب کامل با مقدار کافی REM داشته باشید.

• حتی در تعطیلات هم یک الگوی بیداری نسبتاً ثابت حفظ کنید.

• برای بهبود کیفیت خواب، تماشای تلویزیون یا صفحه‌نمایش‌ها را در شب محدود کنید.

نتیجه‌گیری

این تصور که زود بیدار شدن همیشه شما را پربازده‌تر می‌کند، درست نیست. هر فردی یک ساعت درونی در مغز دارد که ریشه در ژنتیک او دارد. شناخت اینکه شما یک سحرخیز هستید یا شب‌زنده‌دار، به شما کمک می‌کند بهترین زمان برای کار، خواب و افزایش انرژی خود را پیدا کنید. مراقبت از الگوهای خواب، به‌ویژه دریافت کافی خواب REM، می‌تواند خلق‌وخو و بهره‌وری روزانه‌ی شما را بهبود بخشد.