ناشزه بودن زن؛ از قطع نفقه تا امکان طرح دعوای طلاق

کد خبر: ۸۸۸۵۹۰

تاریخ: ۱۵ مهر ۱۴۰۴ - ۱۰:۳۳

مفهوم ناشزه بودن زن یکی از موضوعات مهم و پرچالش در حقوق خانواده است که در بسیاری از پرونده‌های خانوادگی به‌ویژه هنگام بروز اختلاف میان زن و شوهر مطرح می‌شود. بر اساس قانون مدنی، زن در صورتی ناشزه شناخته می‌شود که بدون دلیل موجه و برخلاف وظایف قانونی و شرعی خود از تمکین نسبت به همسر امتناع کند یا منزل مشترک را ترک نماید. این مسئله نه تنها بر روابط عاطفی و خانوادگی تأثیر مستقیم می‌گذارد، بلکه پیامدهای حقوقی مهمی مانند قطع نفقه و محدودیت در برخی حقوق مالی را نیز به دنبال دارد.

از آنجا که در بسیاری از دعاوی خانوادگی، ادعای ناشزه بودن زن از سوی مرد مطرح می‌شود، آگاهی از ابعاد قانونی این موضوع برای زنان و مردان ضروری است تا بتوانند با دید روشن‌تری در مسیر قانونی گام بردارند. در ادامه این مطلب، به بررسی دقیق مفهوم ناشزه بودن زن، آثار حقوقی آن و راهکارهای قانونی برای طرح دعوای طلاق یا دفاع در برابر چنین ادعاهایی پرداخته خواهد شد.

این مطلب توسط آقای دکتر خلیل جمعه زاده وکیل پایه یک دادگستری و متخصص در امور خانواده و طلاق نوشته شده است.

ناشزه بودن زن در قانون یعنی چه؟

در قوانین ایران، اصطلاح ناشزه بودن زن به حالتی گفته می‌شود که زن بدون دلیل موجه از انجام وظایف زناشویی و خانوادگی خودداری کند. مهم‌ترین مصداق آن، عدم تمکین از همسر است؛ یعنی اگر زن بدون عذر قانونی از برقراری رابطه زناشویی یا زندگی در منزل مشترک با همسرش امتناع کند، مطابق ماده 1108 قانون مدنی، ناشزه محسوب می‌شود و حق دریافت نفقه از او ساقط خواهد شد. همچنین ترک منزل بدون اجازه شوهر یا سرپیچی از وظایفی که قانون برای زن در زندگی مشترک تعیین کرده، می‌تواند مصداق نشوز باشد.

البته در عرف جامعه، ناشزه بودن بیشتر به معنای سرپیچی زن از فرمان شوهر یا ترک زندگی مشترک تلقی می‌شود، در حالی‌که قانون شرایط دقیق‌تری را تعیین کرده و مواردی مانند وجود خطر جانی یا سوءرفتار مرد را استثنا دانسته است. بنابراین، هر زنی که خانه را ترک کند یا از همسرش تمکین نکند، الزاماً ناشزه محسوب نمی‌شود. تفاوت میان برداشت عرفی و تعریف قانونی اهمیت بسیاری دارد، چرا که تنها دادگاه می‌تواند با بررسی دلایل و شواهد، حکم به ناشزه بودن زن بدهد و آثار حقوقی آن را اعمال نماید.

پیامدهای ناشزه بودن زن

وقتی دادگاه حکم به ناشزه بودن زن می‌دهد، این موضوع آثار حقوقی مهمی به دنبال دارد که بر زندگی و حقوق مالی او تأثیر مستقیم می‌گذارد. مهم‌ترین پیامد، سقوط حق نفقه است. طبق ماده 1108 قانون مدنی، در صورت اثبات نشوز، شوهر دیگر موظف به پرداخت هزینه‌های زندگی زن نیست و این حق تا زمانی که زن به وظایف قانونی خود بازنگردد، برقرار خواهد بود.

اما برخلاف تصور برخی افراد، ناشزه بودن تأثیری بر مهریه ندارد. زن حتی اگر ناشزه شناخته شود، همچنان حق مطالبه مهریه را خواهد داشت و مرد موظف به پرداخت آن است. در خصوص اجرت‌المثل ایام زوجیت، اگر زن بدون دلیل موجه از وظایف خودداری کرده باشد، دادگاه می‌تواند این حق را محدود کند.

از دیگر پیامدها، دشوار شدن شرایط طلاق توافقی یا رسیدگی به دعاوی خانوادگی است. در بسیاری از پرونده‌ها، مردان با استناد به ناشزه بودن زن، در تلاش‌اند حقوق مالی او را کاهش دهند. با این حال، دادگاه تنها در صورتی این استدلال را می‌پذیرد که مدارک کافی ارائه شده باشد.

برای نمونه، در یکی از پرونده‌های ما، مرد ادعا کرد همسرش منزل را ترک کرده و ناشزه است. اما پس از بررسی مشخص شد که ترک منزل به دلیل خشونت‌های مکرر مرد بوده است. در نتیجه دادگاه نه‌تنها نشوز را نپذیرفت، بلکه مرد را به پرداخت نفقه معوقه محکوم کرد. این مثال نشان می‌دهد که اثبات ناشزه بودن زن ساده نیست و باید با دقت و رعایت شرایط قانونی صورت گیرد.

در نهایت در این حالت حق تنصیف اموال نیز به زن تعلق نخواهد گرفت و مرد می‌تواند درخواست ازدواج زن دوم (حکم ازدواج مجدد) را نیز دهد

آیا زن ناشزه می‌تواند طلاق بگیرد؟

یکی از پرسش‌های رایج در پرونده‌های خانوادگی این است که آیا زن ناشزه با وجود قطع نفقه می‌تواند همچنان درخواست طلاق بدهد؟ پاسخ این است که بله، قانون در شرایط خاص چنین حقی را برای زن قائل شده است.

بر اساس مقررات مدنی و رویه قضایی، ناشزه بودن تنها به معنای سقوط حق نفقه است و مانع از طرح دعوای طلاق نمی‌شود. به‌ویژه اگر زن بتواند دلایل محکمی مانند عسر و حرج ارائه دهد، دادگاه می‌تواند با بررسی شرایط، حکم به طلاق بدهد. مصادیق عسر و حرج شامل ضرب و شتم، اعتیاد شوهر، عدم پرداخت نفقه، خیانت یا شرایطی است که ادامه زندگی را برای زن غیرقابل تحمل می‌سازد.

همچنین در مواردی که مرد از وظایف اساسی خود کوتاهی کند، مانند عدم تأمین معاش یا رفتارهای خشونت‌آمیز، زن حتی اگر از دیدگاه مرد ناشزه شناخته شده باشد، باز هم می‌تواند دادخواست طلاق ارائه دهد. بنابراین، ناشزه بودن به‌طور مطلق مانع از حق طلاق نیست، بلکه دادگاه شرایط دو طرف را بررسی و در نهایت تصمیم‌گیری می‌کند.

نکته مهم این است که در چنین پرونده‌هایی، حضور وکیل متخصص در دعاوی خانواده می‌تواند مسیر قانونی را هموار کند و از تضییع حقوق زن جلوگیری نماید. بسیاری از زنان بدون آگاهی حقوقی، به‌اشتباه تصور می‌کنند ناشزه بودن تمام حقوق آنان را از بین می‌برد، در حالی‌که قانون راهکارهایی روشن برای حمایت از آن‌ها پیش‌بینی کرده است

در پاسخ به سوال زن ناشزه بعد از جند سال می‌تواند طلاق بگیرد باید گفت که زن ناشزه تنها در صورتی که حق طلاق را قبلا از همسر خود دریافت کرده باشد و یا این که بتواند عسر و حرج زندگی خود را به دادگاه ثابت کند، می‎‌تواند به دادگاه درخواست طلاق دهد. در غیر این صورت باید پس از کسب رضایت همسر خود، اقدام به طلاق توافقی نماید. بنابراین نمی‌توان زمان دقیقی را برای پاسخ به این سوال در نظر گرفت. اگر زوجه حاضر به بذل بخشی یا کل مهریه خود شود، می‌تواند زمان طلاق از زوج را سریع‌تر و مراحل آن را آسان‌تر نماید.

نقش وکیل در پرونده‌های ناشزه بودن زن

پرونده‌های مربوط به ناشزه بودن زن از پیچیده‌ترین دعاوی خانوادگی محسوب می‌شوند، زیرا هم نیاز به تفسیر دقیق مواد قانونی دارند و هم معمولاً با اختلاف نظرهای شدید میان زن و شوهر همراه هستند. اثبات یا رد ادعای نشوز تنها بر اساس ادعاهای طرفین ممکن نیست و باید با اسناد، شهادت شهود و دلایل محکم در دادگاه پیگیری شود. همین موضوع باعث می‌شود که ورود یک وکیل متخصص در دعاوی خانواده اهمیت فراوانی پیدا کند.

زمانی که فرد بدون وکیل وارد چنین پرونده‌ای شود، معمولاً یا در ارائه مدارک دچار مشکل می‌شود یا نمی‌تواند از حق قانونی خود به درستی دفاع کند. اما وکیل با شناخت رویه دادگاه‌ها و تجربه در پرونده‌های مشابه، مسیر پرونده را روشن‌تر کرده و احتمال موفقیت را افزایش می‌دهد.

برای مثال، در یک دیگر از پرونده های ما، مردی با ادعای ناشزه بودن زن، قصد داشت همسرش را از نفقه محروم کند. زن با کمک ما توانست ثابت کند که ترک منزل به دلیل فحاشی مداوم مرد بوده و این اقدام او موجه است. در نتیجه دادگاه ادعای نشوز را نپذیرفت و مرد ملزم به پرداخت نفقه شد. این نمونه نشان می‌دهد که حضور وکیل نه‌تنها می‌تواند از تضییع حقوق زنان جلوگیری کند، بلکه روند رسیدگی را نیز کوتاه‌تر و مطمئن‌تر می‌سازد.

آیا وکیل طلاق فقط برای زنان است یا مردان هم می‌توانند از او کمک بگیرند؟

بسیاری از افراد وقتی نام وکیل طلاق را می‌شنوند، ناخودآگاه تصور می‌کنند که این خدمات بیشتر برای زنان در نظر گرفته شده است. دلیل این موضوع هم آن است که در جامعه ما بیشتر خانم‌ها در فرآیند طلاق با مشکلاتی مثل اثبات عسر و حرج، مطالبه مهریه یا حضانت فرزندان مواجه می‌شوند و طبیعی است که بیشتر برای حل این مسائل به وکیل مراجعه کنند. اما حقیقت این است که مردان نیز به همان اندازه نیازمند وکیل طلاق هستند و می‌توانند از مشاوره و همراهی یک وکیل متخصص بهره‌مند شوند.

برای مثال، مردی که قصد دارد دادخواست طلاق بدهد باید با شرایط قانونی و تعهدات مالی خود به خوبی آشنا باشد. ناآگاهی از جزئیات حقوقی ممکن است باعث شود تعهدات سنگینی بر عهده او گذاشته شود یا در روند رسیدگی به پرونده با مشکلات جدی روبه‌رو گردد. یک وکیل طلاق حرفه‌ای می‌تواند در چنین شرایطی راهکارهای قانونی ارائه دهد، حقوق مرد را به‌طور کامل حفظ کند و روند دادرسی را کوتاه‌تر نماید.

بنابراین، وکیل طلاق تنها مختص زنان نیست، بلکه برای مردان نیز ابزاری مهم و مؤثر در دفاع از حقوق و مدیریت بهتر پرونده‌های خانوادگی محسوب می‌شود. داشتن یک وکیل آگاه، هم برای زنان و هم برای مردان می‌تواند مسیر پرپیچ‌وخم طلاق را هموارتر کند.

موکل یار؛ دفتر وکالت خلیل جمعه زاده

در طول این مطلب دیدیم که موضوع ناشزه بودن زن چه پیچیدگی‌های حقوقی و چه آثار مهمی بر زندگی مشترک دارد. از قطع نفقه گرفته تا امکان طرح دعوای طلاق، همگی مسائلی هستند که بدون آگاهی حقوقی کافی می‌توانند آینده یک خانواده را تحت‌تأثیر قرار دهند. به همین دلیل همراهی یک وکیل باتجربه در این مسیر، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت است.

دفتر وکالت آقای دکتر خلیل جمعه‌زاده در قالب مجموعه حقوقی موکل یار با سال‌ها تجربه در پرونده‌های طلاق و دعاوی خانوادگی، آماده ارائه مشاوره تخصصی و پیگیری حقوقی است. ایشان به عنوان وکیل پایه یک دادگستری، با تسلط کامل بر قوانین و رویه‌های قضایی، می‌توانند بهترین راهکار را برای حل پرونده‌های خانوادگی شما ارائه دهند.

اگر درگیر اختلافات خانوادگی هستید، چه به عنوان زن و چه به عنوان مرد، و به دنبال سریع‌ترین و مطمئن‌ترین راه برای احقاق حق خود می‌گردید، کافی است همین امروز با موکل یار تماس بگیرید. دریافت مشاوره اولیه می‌تواند مسیر آینده را برایتان روشن‌تر کند و شما را از سردرگمی در دادگاه‌ها نجات دهد. موکل یار همراه مطمئن شما در پرونده‌های طلاق و خانواده است.

شماره تلفن مستقیم: 02128422706