عدم تعادل میکروبی روده در کودکان مبتلا به اوتیسم، ADHD و بی‌اشتهایی عصبی مشترک است

مطالعه‌ای کوچک اما جدید نشان می‌دهد که کودکان مبتلا به اوتیسم، اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی (ADHD) و بی‌اشتهایی عصبی، دچار الگوهای مشابهی از به‌هم‌ریختگی در میکروبیوم روده هستند؛ الگوهایی که از برخی جهات، شباهت بیشتری به یکدیگر دارند تا به کودکان سالم و عادی از نظر عصبی.

کد خبر: ۸۹۵۷۳۱

تاریخ: ۲۷ آبان ۱۴۰۴ - ۱۹:۵۶

به گزارش انتخاب و به نقل از sciencealert؛  این پژوهش که به سرپرستی محققان دانشگاه کومنیوس در اسلواکی انجام شده، برای بررسی میکروبیوم روده‌ی ۱۱۷ کودک از نمونه‌های مدفوع استفاده کرده است.

در این مطالعه‌ی اکتشافی، ۳۰ پسر مبتلا به اختلال طیف اوتیسم (ASD)، ۲۱ دختر مبتلا به بی‌اشتهایی عصبی و ۱۴ کودک مبتلا به ADHD شرکت داشتند. نمونه‌های باقی‌مانده متعلق به کودکان سالم و نوروتایپیک هم‌سن و هم‌جنس بودند و به‌عنوان گروه کنترل عمل می‌کردند.

نسبت دو گروه اصلی باکتری‌های روده انسان، یعنی «باکتروئیدetes» به «Firmicutes»، در هر سه گروه اختلال، بالاتر از گروه کنترل بود.

پژوهشگران می‌نویسند: «این افزایش باکتروئیدetes ــ به‌ویژه در ASD ــ و کاهش Firmicutes ــ به‌طور خاص در ADHD و بی‌اشتهایی عصبی ــ با یافته‌های بیماری‌های التهابی هم‌خوان است؛ جایی که این تغییر نسبت‌ها با متابولیسم گلوکز، التهاب و تنظیم سیری ارتباط داشته‌اند.»

در گروه‌های ADHD و اوتیسم، تنوع گونه‌های میکروبیوم کمتر از حد معمول بود. همچنین سطح باکتری‌های Escherichia بالاتر بود؛ میکروب‌هایی که معمولاً بدون آسیب در بدن زندگی می‌کنند، اما در صورت افزایش بیش از حد یا جابه‌جایی، می‌توانند عفونت‌های جدی ایجاد کنند.

باکتری‌های Desulfovibrio در کودکان مبتلا به ADHD و دختران مبتلا به بی‌اشتهایی عصبی بیشتر از حد طبیعی یافت شد. این باکتری‌ها معمولاً در محیط‌های کم‌مواد مغذی و مرطوب زندگی می‌کنند و برای تأمین انرژی سولفات را تجزیه می‌کنند. آن‌ها به‌طور طبیعی در روده انسان نیز حضور دارند، اما رشد بیش از حدشان می‌تواند مشکل‌ساز شود.

در مقابل، کودکان ADHD و دختران مبتلا به بی‌اشتهایی عصبی مقدار کمتری از باکتری Faecalibacterium داشتند؛ باکتری‌ای که در میکروبیوم سالم فراوان است و کاهش آن با شرایط التهابی مانند بیماری التهابی روده، سرطان کولورکتال و افسردگی مرتبط بوده است.

پژوهشگران نتیجه‌گیری می‌کنند: «به‌طور چشمگیر، شباهت‌هایی در فراوانی برخی باکتری‌ها میان تمام گروه‌های بیمار مشاهده شد؛ موضوعی که می‌تواند نقش ترکیب میکروبیوم روده را بر نمود رفتاری اختلالات روانی نشان دهد.»

می‌دانیم که رژیم غذایی تأثیر مستقیم بر تنوع و نوع گونه‌های میکروبی روده دارد: هرچه تنوع غذایی کمتر باشد، تنوع میکروبی نیز کمتر خواهد بود.

غذا خوردن محدود، انتخابی و وسواسی در کودکان مبتلا به اوتیسم و ADHD به‌دلیل مسائل حسی رایج است، و محدودیت شدید غذایی ویژگی اصلی بی‌اشتهایی عصبی محسوب می‌شود. بنابراین شباهت‌های میکروبیوم این کودکان می‌تواند ناشی از رژیم‌های غذایی محدودشان باشد. همچنین می‌دانیم که تغییرات میکروبی روده می‌تواند مشکلات روانی را تشدید کند و این مشکلات نیز به‌نوبه‌ی خود بر روده اثر بگذارند؛ وضعیتی که می‌تواند یک چرخه‌ی بازخورد مثبت ایجاد کند.

محققان اشاره می‌کنند که برنامه‌های تحقیقاتی آن‌ها به دلیل پاندمی کووید-۱۹ مختل شد و همین موضوع باعث محدود شدن جمع‌آوری داده‌ها و کوچک‌بودن حجم نمونه در این مطالعه شد. از سوی دیگر، برخی کودکان نیز تمایلی به همکاری با والدین برای جمع‌آوری نمونه‌ی مدفوع نداشتند، که این هم محدودیت دیگری ایجاد کرد.

آن‌ها می‌نویسند: «با توجه به این محدودیت‌ها، یافته‌های ما باید با احتیاط تفسیر شوند.» هنوز مشخص نیست که آیا این الگوهای میکروبیوم در ایجاد این اختلال‌ها نقش دارند، نتیجه‌ی آن‌ها هستند یا هر دو.

پژوهشگران امیدوارند که در آینده مطالعات بزرگ‌تری با همین روش انجام شود تا پروفایل‌های دقیق‌تر و معتبرتری از میکروبیوم روده در کودکان دارای این اختلال‌ها به دست آید ــ موضوعی که شاید روزی به تشخیص بهتر و درمان مؤثرتر کمک کند.