قسمت صد و سوم خاطرات میلسپو: ارتش شوروی در آذربایجان بجای اینکه به مداخلاتش خاتمه دهد نیروهای ایرانی را در تبریز در سربازخانه هایشان نگاه داشت تا شورشیان آنها را محاصره و مجبور به تسلیم کردند

. ارتش شوروی در آذربایجان بجای اینکه به مداخلاتش خاتمه دهد نیروهای ایرانی را در تبریز در سربازخانه هایشان نگاه داشت تا شورشیان آنها را محاصره و مجبور به تسلیم کردند. دولت آمريکا پیشنهاد کرد که رأسا کمیسیونی برای تحقیق درباره اوضاع به آذربایجان بفرستد ولی دیپلوماتی که از جانب وزارت خارجه برای پیوستن به کمیسیون اعزام شده بود نتوانست پروانه عبور از شورویها بگیرد و پس از آنکه مدتی در تهران منتظر ماند به واشینگتن برگشت. در این میان شورش گسترش یافت. در دیدار وزیران خارجه سه قدرت بزرگ در مسکو آقای بوین که از جانب آقای برنز حمایت می‌شد پیشنهاد تشکیل یک کمیسیون تحقیق از سه کشور را کرد ولی شورویها این پیشنهاد را نپذیرفتند.

کد خبر: ۸۹۸۹۸۶

تاریخ: ۱۷ آذر ۱۴۰۴ - ۲۳:۴۶

سرویس تاریخ «انتخاب»: کتاب ماموریت آمریکایی‌ها در ایران اثر آرتور میلسپو ترجمۀ حسین ابوترابیان در سال ۱۳۵۶ است.

آرتور میلسپو متولد مارس ۱۸۸۳ در روستایی در میشیگان، حقوقدان و کارشناس مالی آمریکایی که در سالهای ۱۹۲۲-۱۹۲۷ و ۱۹۴۲-۱۹۴۵ برای اصلاح مالیه به استخدام دولت ایران درآمد. او دانش آموخته (دکترای) دانشگاه جانز هاپکینز و (کارشناسی ارشد) دانشگاه ایلینوی بود‌.

چنین بنظر می رسد که روسها در مذاکرات و مکاتبات خود با ایرانیان اصرار ورزیده اند که باید با این قضیه همانند مسئله ای که فقط مربوط به ایران و شوروی است برخورد شود. با وجود این حکیمی نخست وزیر سالخورده که برای خوشایند روسها چند تن از مقامات دولتی را عزل و نصب کرده بود، هیچ پیشرفتی در مذاکره با روسها نکرد. ارتش شوروی در آذربایجان بجای اینکه به مداخلاتش خاتمه دهد نیروهای ایرانی را در تبریز در سربازخانه هایشان نگاه داشت تا شورشیان آنها را محاصره و مجبور به تسلیم کردند. دولت آمريکا پیشنهاد کرد که رأسا کمیسیونی برای تحقیق درباره اوضاع به آذربایجان بفرستد ولی دیپلوماتی که از جانب وزارت خارجه برای پیوستن به کمیسیون اعزام شده بود نتوانست پروانه عبور از شورویها بگیرد و پس از آنکه مدتی در تهران منتظر ماند به واشینگتن برگشت. در این میان شورش گسترش یافت. در دیدار وزیران خارجه سه قدرت بزرگ در مسکو آقای بوین که از جانب آقای برنز حمایت می‌شد پیشنهاد تشکیل یک کمیسیون تحقیق از سه کشور را کرد ولی شورویها این پیشنهاد را نپذیرفتند.

در ژانویه ١٩٤٦ دولت ایران در لندن شکایت خود را به شورای امنیت سازمان ملل متحد تسلیم کرد اما در همین احوال کابینه حکیمی ساقط شد و احمد قوام که نسبت به روسها نظر دوستانه داشت به نخست وزیری رسید. شورای امنیت بموجب منشور طرفین را به "مذاکرات مستقیم" دعوت کرد با این شرط که گزارشی دربارۀ پیشرفت مذاکرات به شورا تسلیم کنند. بدین سان اگر چه ایران شکایت کرده بود که شورویها حاضر به مذاکره نیستند، کشور اخیر دستش برای رشوه دادن و ارعاب همسایه ضعیف و انعطاف پذیرش باز بود. آقای قوام در رأس هیئتی که تعداد زیادی از اعضای آن ایرانیان طرفدار شوروی بودند در ۱۹ فوریه ١٩٤٦ وارد مسکو شد و یکبار دیگر پرده اسرار بر سرنوشت ایران ستمدیده کشیده شد. این پرده در ۲ مارس برداشته شد و مقاصد دولت شوروی را آشکار کرد. شورویها اظهار داشتند "مادامی که اوضاع روشن نشده است" نیروهای خود را در آذربایجان، گیلان مازندران و گرگان نگاه خواهند داشت. آنان فقط به تخلیه یک استان رضایت دادند و آن خراسان بود.