۷۰ ماه تا خرید خودرو؛ فاصله حداقل‌بگیران با ۱۰ خودروی ایرانی

روند افزایش قیمت خودرو طی ماه‌های اخیر باعث‌شده دست اقشار کم درآمد و متوسط به کلی از بازار خودرو کوتاه شود. این در شرایطی است که همچنان قیمت خودرو چه در کارخانه و چه در بازار روند صعودی خود را حفظ کرده‌است، به‌طوری‌که هم‌اکنون ارزان‌ترین خودروی سواری بازار با قیمت ۷۳۰‌میلیون‌تومان معامله می‌شود، بنابراین به‌نظر می‌رسد که بحران تقاضا به‌زودی در بازار خودرو تشدید شود.

کد خبر: ۸۹۹۷۶۱

تاریخ: ۲۲ آذر ۱۴۰۴ - ۱۹:۴۰

دنیای اقتصاد: روند افزایش قیمت خودرو طی ماه‌های اخیر باعث‌شده دست اقشار کم درآمد و متوسط به کلی از بازار خودرو کوتاه شود. این در شرایطی است که همچنان قیمت خودرو چه در کارخانه و چه در بازار روند صعودی خود را حفظ کرده‌است، به‌طوری‌که هم‌اکنون ارزان‌ترین خودروی سواری بازار با قیمت ۷۳۰‌میلیون‌تومان معامله می‌شود، بنابراین به‌نظر می‌رسد که بحران تقاضا به‌زودی در بازار خودرو تشدید شود.

طبق بررسی‌ها مدت انتظار برای خرید خودروهای داخلی از اردیبهشت ماه امسال تاکنون به‌طور میانگین ۲۹.۲ ماه و حدود ۴۰‌درصد افزایش داشته‌است. برای بررسی این موضوع قیمت ۱۰محصول داخلی نسبت به پایه حقوق سال‌جاری (۱۰‌میلیون و ۳۹۰ هزار‌تومان) سنجیده‌شده و مدت انتظار برای خرید آنها را با اردیبهشت امسال که مدت انتظار خرید برای خودرو را در گزارشی تحت‌عنوان «۳۸ ماه تا کلید خودرو» رصد کرده‌بودیم، مقایسه کردیم. بر این اساس کم‌ترین مدت زمان انتظار بین خودروهای مورد بررسی مربوط به پراید وانت با ۵۸ ماه مدت انتظار است، این رقم برای پراید وانت در اردیبهشت ۳۸.۵ ماه بوده‌است. در مدت زمان یادشده بازار خودرو با تلاطم‌های زیادی مواجه شد. تنش میان خودروساز و سیاستگذاران، جنگ ۱۲‌روزه، فعال‌سازی مکانیسم ماشه و دیگر عوامل هریک تاثیر خود را بر بازار گذاشته‌اند، اما چند عامل عمده شاید بیشترین تاثیر را روی نوسانات این بازار داشته‌اند که از این جمله می‌توان به رشد شدید نرخ ارز در مدت زمان مذکور اشاره کرد.

علاوه بر این قیمت کارخانه ای خودرو نیز در بازه زمانی مورد اشاره دوبار رشد را تجربه کرده‌است. یک‌بار در خرداد و تیرماه امسال که ایران‌خودرو ۲۲.۳‌درصد و سایپا ۱۵‌درصد رشد قیمت داشتند و یک‌بار نیز در مهرماه که ‌بار دیگر خودروسازان قیمت محصولات خود را افزایش دادند؛ در واقع هنوز هم این روند ادامه دارد، به‌طوری‌که بزرگ‌ترین خودروساز کشور در ماه‌جاری نیز درخواست رشد بهای محصولات خود را به سازمان حمایت داده‌ اما گویا فعلا با آن مخالفت شده‌است. بر این اساس قیمت خودرو چه در کارخانه و چه در بازار به‌طور مداوم در حال افزایش است، با این حال دریافتی افراد همان حقوقی است که در ابتدای سال ‌اعلام‌شده و هیچ تغییری نداشته‌است، بنابراین کاملا طبیعی است که مدت انتظار برای خرید خودرو روزبه‌‌روز در حال افزایش باشد. موضوعی که به‌نظر می‌رسد تقاضا در بازار خودرو را با مشکل جدی مواجه خواهد کرد.

همان‌طور که اشاره شد، برای بررسی زمان مورد‌نیاز برای پس انداز پایه حقوق تا خرید یک خودروی نو در بازار در سال‌جاری قیمت 10محصول پرتقاضای داخلی را با پایه حقوق درنظر گرفته‌شده برای امسال سنجیدیم، سپس این مدت انتظار را با اردیبهشت مقایسه کردیم. ابتدا سری به یکی از محصولات ایران‌خودرو بزنیم، پژو 207 دنده ای روز چهارشنبه در بازار یک‌میلیارد و 120‌میلیون خرید و فروش شد. از طرف دیگر پایه حقوق کارگری (بدون درنظرگرفتن مزایا) برای سال‌جاری 10‌میلیون و 390 هزار‌تومان است، بنابراین اگر فردی با پایه حقوق، کل درآمد خود را پس انداز کند و هیچ خرج دیگری برای مسکن، پوشاک، خوراک و... نداشته‌باشد، باید 108 ماه یعنی 9سال ‌برای خرید این خودرو صبر کند. این در شرایطی است که این رقم در اردیبهشت 78 ماه بود، بنابراین مدت انتظار خرید این خودرو در مدت زمان مذکور 30 ماه افزایش داشته تا رشد 38.4‌درصدی را ثبت کند. ساینا دنده ای نیز چهارشنبه گذشته در بازار 730‌میلیون‌تومان قیمت‌گذاری شد، بر این اساس با درنظرگرفتن پایه حقوق امسال، برای خرید ارزان‌ترین خودروی سواری بازار باید 70 ماه (5سال و 10 ماه) صبر کرد. در اردیبهشت امسال مدت انتظار خرید ساینا دنده ای 48 ماه بود، بنابراین مدت زمان انتظار خرید ارزان‌ترین سواری بازار 22ماه، معادل 45‌درصد افزایش داشته‌است.

اما ارزان‌ترین خودروی بازار فارغ از سواری بودن، پراید وانت است. این خودرو حالا در بازار 600‌میلیون‌تومان خرید و فروش می‌شود، بنابراین مدت زمان انتظار خرید این خودرو نیز به 58 ماه می‌رسد. در ماه میانی بهار مدت انتظار خرید این خودرو 38.5 ماه بود، بنابراین مدت زمان موردنیاز پس انداز کل حقوق پایه برای پراید وانت طی 8 ماه گذشته 19.5‌ماه یعنی 50‌درصد افزایش‌یافته تا بیشترین رشد زمان انتظار برای خرید خودروهای داخلی متعلق به ارزان‌ترین خودروی بازار باشد. شاهین G دنده ای دیگر خودرویی است که مدت زمان انتظار خرید آن را بررسی می‌کنیم. این محصول سایپا در بازار یک‌میلیارد و 295‌میلیون‌تومان قیمت دارد که با درنظرگرفتن پایه حقوق 10میلیون و 390 هزار‌تومانی، برای خرید آن باید 124 ماه یعنی 10 سال ‌و 4ماه این پایه حقوق را پس انداز کرد. این رقم در اردیبهشت برای شاهین دنده ای 86 ماه بود، بنابراین مدت زمان انتظار برای خرید این خودرو 38ماه معادل 44‌درصد افزایش داشته‌است.

پژوپارس ELX-XU7P نیز روز چهارشنبه در بازار به قیمت یک‌میلیارد و 150‌میلیون‌تومان معامله شد؛ بنابراین مدت زمان انتظار برای خرید آن با پس انداز کل پایه حقوق به 111 ماه یعنی حدود 9سال و سه ماه رسیده‌است. در مبدا بازه زمانی مورد مقایسه ما، مدت انتظار خرید این خودرو 89.5 ماه بود، بنابراین این رقم 21.5 ماه یعنی 24‌درصد رشد داشته‌ که کم‌ترین رشد بین خودروهای مورد بررسی است. تارا اتوماتیک، گران ترین خودروی داخلی است که آن را در لیست بررسی خود قرارداده ایم.

بهای این خودرو حالا به یک‌میلیارد و 540‌میلیون‌تومان می‌رسد. بر این اساس می‌توان مدت زمان انتظار خرید آن را 148 ماه یعنی 12 سال ‌و 4 ماه برآورد کرد. مدت انتظار خرید این خودرو در اردیبهشت 108ماه بود و در این مدت این رقم 40‌ماه یعنی 37‌درصد بیشتر شده‌است. به سراغ محصول دیگری از سایپا یعنی اطلس برویم. بهای این خودرو در آخرین روز بازار در هفته گذشته 910‌میلیون‌تومان بود، با درنظر گرفتن پایه حقوق 10میلیون و 390 هزار‌تومانی برای خرید آن باید 88 ماه پایه حقوق پس انداز شود. در اردیبهشت مدت پس انداز برای خرید این خودرو 61 ماه بود. می‌توان گفت که این رقم 27ماه معادل 44.3‌درصد افزایش داشته‌است. دناپلاس دنده ای در بازار به قیمت یک‌میلیارد و 255‌میلیون‌تومان فروخته می‌شود و به مدت زمان انتظار 121 ماه یا به‌عبارتی بیش از 10‌سال نیاز دارد که نسبت به اردیبهشت رشد 41‌درصدی داشته‌است. مدت زمان انتظار برای خرید رانا پلاس با 980‌میلیون‌تومان قیمت و سورن پلاس با بهای یک‌میلیارد و 240‌میلیون‌تومانی نیز به‌ترتیب 94ماه (32.4‌درصد رشد) و 119 ماه (43.4‌درصد رشد) است.

مروری بر این ارقام به‌خوبی نشان می‌دهد که قدرت خرید خودرو روزبه‌‌روز در حال کاهش است. همین موضوع می‌تواند هسته اولیه بحران تقاضا در بازار خودرو باشد، کما اینکه همین حالا هم معاملات زیادی در بازار دیده نمی‌شود. به گفته فعالان بازار بهای خودرو در حالی به‌طور روزافزون زیاد می‌شود که معاملات به‌شدت کاهش پیدا کرده‌است. به‌نوعی می‌توان گفت که بازار خودرو درگیر رکود تورمی است. از طرف دیگر بهای کارخانه نیز با سرعت بیشتری نسبت به سال‌های اخیر رو به افزایش است. در چنین شرایطی به‌نظر می‌رسد که در آینده ای نه‌چندان دور، سیاستگذاران چاره ای جز تحریک تقاضا نخواهند داشت. بازار خودروی کشور امروز در مرحله ای قرار دارد که دیگر نه از کشش قیمتی برخوردار است و نه از پویایی سابق در سمت تقاضا. در چنین فضایی، اصرار بر الگوهای فروش سنتی و یک سویه، تنها به نارضایتی مصرف‌کنندگان و تعمیق بحران منجر خواهدشد. در چنین بستری، یکی از اولویت های اصلی، بازنگری در شیوه های پرداخت و مدل‌های تامین مالی برای خرید خودرو است.

در غیاب قدرت خرید نقدی، تقویت واقعی و هدفمند فروش اقساطی، می‌تواند به‌عنوان یکی از کلیدی ترین ابزارهای تحریک تقاضا ایفای نقش کند. پیش از این نیز ایران‌خودرو اعلام کرده‌بود در صورت لغو قیمت‌گذاری دستوری فروش اقساطی محصولات خود را کلید خواهد زد، اما این شرط هرگز محقق نشد. از سوی دیگر، سیاستگذاران باید بتوانند با اعطای تسهیلات خرید خودرو به سمت تامین مالی طرف تقاضا حرکت کنند. مشارکت نظام مند و شفاف با بانک‌ها و نهادهای مالی برای ارائه تسهیلات خرید خودرو، یکی از الزامات راهبردی در شرایط کنونی است. به‌طور کلی می‌توان گفت؛ آینده بازار خودرو حالا تا حد زیادی به هوشمندی در طراحی سیاست‌های فروش گره‌خورده است. در وضعیتی که بازار از کارکرد سنتی خود خارج‌شده، درآمدها هم‌راستا با تورم رشد نکرده‌اند و چشم انداز اقتصادی کشور مملو از نااطمینانی است، نمی‌توان با روش‌های گذشته، انتظار نتایج متفاوت داشت.