تقدیر احمد خاتمی از یک مرکز فقهی: نشان دادند در صورتی که چاقو از مصادیق آهن باشد، ذبح گوسفند در حج جایز است

سیداحمد خاتمی با تقدیر از فعالیت‌های علمی مرکز موضوع‌شناسی احکام فقهی، گفت: این مرکز در زمینه پاسخ به مسائل فقهی و روزمره خدمات ارزشمندی ارائه کرده است از جمله موضوعاتی که در حج مورد پرسش قرار می‌گرفت، ذبح گوسفند با چاقوی استیل بود؛ تحقیقات مرکز نشان داد که در صورتی که چاقو از مصادیق آهن باشد، ذبح جایز است و در غیر این صورت جایز نیست. این نمونه‌ای از موضوع‌شناسی فقهی دقیق است که می‌توان صحت آن را بررسی کرد.»

کد خبر: ۹۰۱۸۹۲

تاریخ: ۰۴ دی ۱۴۰۴ - ۱۵:۳۵

رسا: نماینده مجلس خبرگان رهبری تصریح کرد: شهادت می‌دهم که شورای عالی و مدیریت حوزه‌های علمیه در پی اجرای رهنمودهای رهبر معظم انقلاب هستند، ایشان نه تنها یک رهبر عالی‌رتبه‌اند، بلکه حوزوی خبره‌ای هستند که بر تمام مسائل حوزه اشراف دارند.

حجت الاسلام سیداحمد خاتمی در دیدار حجت‌الاسلام والمسلمین عباسی معاون پژوهش حوزه‌های علمیه و جمعی از مدیران این معاونت که امروز در سالن جلسات دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری در قم برگزار شد با اشاره به تحولات ساختاری حوزه‌های علمیه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، بر نقش نظم، برنامه‌ریزی و پیش‌بینی آینده در توفیقات حوزه تأکید کرد.

گزارش معاونت پژوهش، امیدآفرین و دلگرم‌کننده بود

نماینده مجلس خبرگان رهبری، گزارش ارائه‌شده از سوی معاون پژوهش حوزه‌های علمیه را بسیار امیدوارکننده توصیف کرد و گفت: گزارشی که حجت‌الاسلام والمسلمین عباسی ارائه کردند، به‌قدری دقیق و دلگرم‌کننده بود که مرا از بیان مطالبی که از پیش آماده کرده بودم بی‌نیاز کرد و ترجیح دادم به چند نکته اساسی اشاره کنم.

امام جمعه موقت تهران با اشاره به برخی نگرش‌های پیش از انقلاب در خصوص اداره حوزه‌ها، تصریح کرد: در سال‌های ابتدایی انقلاب، هنوز در برخی محافل این شعار نادرست که «نظم در بی‌نظمی است» کم‌وبیش شنیده می‌شد، اما با پیروزی انقلاب اسلامی، این تفکر از اساس کنار گذاشته شد و حوزه‌های علمیه عملاً وارد میدان شدند و نشان دادند که پیشرفت، در گرو نظم، برنامه‌ریزی و ساختارمند بودن است.

قدردانی از بزرگان حوزه‌های علمیه در چهار دهه انقلاب اسلامی

وی با تجلیل از تلاش‌های مراجع و بزرگان حوزه‌های علمیه در طول ۴۷ سال گذشته، اظهار داشت: با تمام وجود از زعما و بزرگان حوزه تشکر می‌کنم که در طول این سال‌ها بار سنگین تحول و مدیریت حوزه را بر دوش کشیدند و آن را به جایگاه موفق امروز رساندند. در این مسیر، امام راحل عظیم‌الشأن(رضوان‌الله تعالی علیه) و مرحوم آیت‌الله العظمی گلپایگانی(ره) نقش پرچمدار داشتند.

نقش مراجع عظام در تثبیت و تقویت نظم حوزوی

حجت الاسلام خاتمی با اشاره به نقش دیگر مراجع عظام تقلید افزود: بزرگانی همچون حضرت آیت‌الله فاضل لنکرانی(ره)، حضرت آیت‌الله مکارم‌شیرازی و دیگر چهره‌های برجسته حوزوی، با حضور فعال و خدمات ارزشمند خود، در تقویت این مسیر تحول‌آفرین نقش‌آفرینی کردند و امروز نیز زعما و مدیران حوزه با همدلی، خدمتگزار این مجموعه عظیم علمی و دینی هستند.

نظم و آینده‌نگری، رمز توفیق روزافزون حوزه‌های علمیه

عضو فقهای شورای نگهبان در ادامه خاطرنشان کرد: هرچه زمان می‌گذرد، بیش از پیش به این واقعیت می‌رسیم که هر مقدار نظم، برنامه‌ریزی و به‌ویژه پیش‌بینی‌های آینده‌محور در حوزه تقویت شود، به همان میزان توفیقات علمی، پژوهشی و تبلیغی حوزه‌های علمیه افزایش خواهد یافت.

جایگاه حوزه‌های علمیه در نظام اسلامی

حجت الاسلام خاتمی با تأکید بر جایگاه حوزه‌های علمیه در نظام اسلامی گفت: الان نظام بحمدالله یک نظام اسلامی است و نباید از واقعیت‌ها گذشت. واقعیت این است که حوزه‌های علمیه نقش اساسی در پیروزی انقلاب اسلامی داشته‌اند و باید حق این نقش ادا شود. حداقل کاری که می‌توان کرد این است که مردم بدانند حوزه‌های علمیه چه می‌کنند.

وی افزود: این نقش، در همیاری مردم با حوزه‌ها مشخص است. حوزه‌های علمیه همواره مردمی بوده‌اند و با افتخار می‌توان گفت این مردمی بودن یکی از افتخارات ماست و همواره اولویت با حفظ مردمی بودن حوزه‌ها بوده است.

همیاری مردم و اهمیت تبیین خدمات حوزه‌های علمیه

نماینده مجلس خبرگان رهبری تأکید کرد: همیاری مردم همواره یکی از افتخارات حوزه‌های علمیه در گذشته و حال بوده است. مدارس بزرگ و حوزه‌های متعدد توسط مشارکت و کمک‌های مردمی ساخته شده‌اند. اگر امروز این خدمات و نقش‌ها به مردم تبیین شود، همیاری‌ها و حمایت‌ها بیشتر خواهد داشت.

ضرورت پژوهش مستند در فضائل قرآن کریم درباره اهل‌بیت

عضو فقهای شورای نگهبان به اهمیت پژوهش در زمینه فضائل اهل‌بیت(ع) در قرآن کریم اشاره کرد و اظهار داشت: فقیه بزرگوار آیت‌الله‌العظمی نوری‌همدانی می‌فرمودند که در عرصه حدیثی فعالیت‌های ارزشمندی انجام شده است. این مرجع تقلید می‌فرمودند که در کتاب الغدیر کارهای مهمی صورت گرفته و علامه امینی سندهای مربوط به آن را مستند کرده‌اند، اما در زمینه قرآن، کم‌کاری شده است.

حجت الاسلام خاتمی ادامه داد: آیاتی که به فضائل اهل بیت(ع) اشاره دارند، توسط برخی دیگر نقل شده‌اند، اما با تأویلات و تفسیرهای غیر دقیق، گاهی حق مطلب پنهان شده است. برای مثال، آیاتی مانند «اَلیومَ أَکمَلتُ لَکم دینَکم وَ أَتمَمتُ عَلَیکُم نِعمَتی وَ رَضیتُ لَکُمُ الإِسلامَ دیناً» نشان‌دهنده شأن نزول در روز غدیر هستند، اما در تفاسیر مختلف، اهمیت این واقعه به اندازه کافی روشن نشده است.

ضرورت تحقیق مستند و علمی

امام جمعه موقت تهران افزود: لازم است گروهی از محققان و پژوهشگران، این آیات را با دقت و به سبک علامه امینی بررسی کنند و حق اهل‌بیت(ع) را اثبات نمایند. این تحقیق می‌تواند در قالب یک پروژه طولانی‌مدت، حتی ۲۰ ساله، انجام شود تا خلأهای موجود در پژوهش‌های کنونی برطرف گردد.

وی در ادامه تأکید کرد: گرچه تاکنون مطالعات و تک‌نگاری‌های فراوانی درباره ولایت صورت گرفته، اما پژوهشی مستند و مستدل مانند الغدیر که شأن نزول آیات مربوط به اهل‌بیت(ع) را روشن کند، هنوز خالی است.

نیاز به پژوهش تازه در نهج‌البلاغه

حجت الاسلام خاتمی با اشاره به اهمیت پژوهش در زمینه نهج‌البلاغه، گفت: یکی از پژوهش‌هایی که در حوزه نهج‌البلاغه هنوز جای خالی آن احساس می‌شود، بررسی این کتاب با محوریت تفسیر قرآن کریم است. نهج‌البلاغه و امام‌علی(ع) بهترین مفسر قرآن هستند و بررسی آن از منظر تفسیر قرآن می‌تواند شناخت ما را از ارتباط کلمات قصار ایشان با آیات قرآن عمیق‌تر کند.

نماینده مجلس خبرگان رهبری با اشاره به آثار پیشینیان در شرح نهج‌البلاغه تصریح کرد: شرح نهج‌البلاغه ابن ابی‌الحدید از منظر تاریخی بسیار ارزشمند است و همچنین از منظر بلاغی، نهج‌البلاغه ابن میثم بحرانی در قله است و مرحوم ملا حبیب‌الله خویی نیز اثر خود را تقریباً مانند «مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن» تدوین کرده است.

وی ادامه داد: تاکنون کسی نهج‌البلاغه را به‌طور کامل از منظر تفسیر قرآن و تحلیل تاریخی و ادبی شرح نداده است. پر کردن این خلأ علمی می‌تواند گامی مؤثر در توسعه مطالعات قرآنی و نهج‌البلاغه باشد و جامعه علمی را به فهم عمیق‌تر از کلمات قصار امام علی (ع) رهنمون کند.

مرکز موضوع‌شناسی احکام فقهی افتخاری برای حوزه‌های علمیه است

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با تقدیر از فعالیت‌های علمی مرکز موضوع‌شناسی احکام فقهی، گفت: این مرکز در زمینه پاسخ به مسائل فقهی و روزمره خدمات ارزشمندی ارائه کرده است از جمله موضوعاتی که در حج مورد پرسش قرار می‌گرفت، ذبح گوسفند با چاقوی استیل بود؛ تحقیقات مرکز نشان داد که در صورتی که چاقو از مصادیق آهن باشد، ذبح جایز است و در غیر این صورت جایز نیست. این نمونه‌ای از موضوع‌شناسی فقهی دقیق است که می‌توان صحت آن را بررسی کرد.»

وی با اشاره به شرح واژگان کتاب «شرح لمعه» توسط مرکز موضوع شناسی احکام فقهی افزود: شرح لمعه دوره‌ای نیم‌استدلالی دارد و تا کنون امکان تألیف کتاب جایگزین آن فراهم نشده است. این کتاب به دلیل جامعیت و برکت علمی که خداوند به آن عطا کرده، اهمیت ویژه‌ای دارد. شهید شارح بر ادبیات فقهی مسلط بود، اما برخی واژگان نیازمند توضیح و روشن‌سازی هستند. خوشحالم که این کار مفصل و ارزشمند توسط این مرکز انجام شده است. حقیقتا مرکز موضوع شناسی احکام فقهی افتخاری برای حوزه‌های علمیه محسوب می‌شود.

نقش حوزه‌های علمیه در اجرای رهنمودهای مقام معظم رهبری

حجت الاسلام خاتمی در ادامه گفت: متأسفانه برخی گمان می‌کنند حوزه کار نمی‌کند، در حالی که هم در دوران خدمت در شورای عالی و هم اکنون، شهادت می‌دهم که شورای عالی و مدیریت حوزه‌های علمیه در پی اجرای رهنمودهای مقام معظم رهبری هستند. مقام معظم رهبری نه تنها یک رهبر عالی‌رتبه‌اند، بلکه حوزوی خبره‌ای هستند که بر تمام مسائل حوزه اشراف دارند. امیدواریم امانتی که امروز به دست ما سپرده شده، به نحو بارور و شکوفا به نسل‌های آینده منتقل شود.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با اشاره به اهمیت اطلاع‌رسانی اظهار کرد: قصدم از این سخن، نقد به خبر حوزه‌های علمیه نیست، بلکه این است که از این ظرفیت به‌درستی استفاده شود. به ویژه باید حوزه‌های علمیه استان‌ها و شهرستان‌ها معرفی شوند تا خدمات و نقش آن‌ها برای عموم مردم شفاف و قابل فهم باشد.

حجت الاسلام خاتمی با اشاره به انتشار برخی اخبار حوزوی توسط صداوسیما گفت: انتشار برخی اخبار قابل تقدیر است، اما این اقدامات خلأ معرفی حوزه را پر نمی‌کند. واقعیت این است که بسیاری در کشور نمی‌دانند حوزه چه فعالیت‌هایی دارد. کارکرد حوزه باید به طور شفاف به مردم معرفی شود.

نماینده مجلس خبرگان رهبری گفت: اولاً وقت بیشتری برای معرفی فعالیت‌های حوزه در نظر گرفته شود و ثانیاً مدیریت کامل بر برنامه‌ها و خبرها اعمال شود. همچنین افرادی که به عنوان مدیر انتخاب می‌شوند، موظف‌اند حوزه‌ها را به صورت شفاف معرفی کنند.