آیا استرس مزمن با آکنه‌ی بزرگسالی مرتبط است؟

آکنه‌ی بزرگسالی معمولاً بعد از ۲۵سالگی ظاهر می‌شود و عوامل متعددی در بروز آن نقش دارند. اما آیا استرس هم می‌تواند باعث ایجاد یا تشدید آکنه در بزرگسالان شود؟ در این مطلب، با نظر یک متخصص پوست، به‌طور دقیق و علمی به این پرسش پاسخ می‌دهیم.

کد خبر: ۹۰۳۴۶۷

تاریخ: ۱۴ دی ۱۴۰۴ - ۱۲:۲۴

به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ به‌طور کلی، عواملی مانند تولید بیش‌ازحد چربی، بسته‌شدن منافذ پوست، فعالیت باکتری‌ها و التهاب، از دلایل اصلی ایجاد آکنه هستند؛ عواملی که هم در آکنه‌ی نوجوانان و هم در آکنه‌ی بزرگسالان نقش دارند. اما سؤال اصلی این است: آیا استرس می‌تواند آکنه‌ی بزرگسالی را ایجاد یا تشدید کند؟

آکنه‌ی بزرگسالی چیست؟

آکنه‌ی بزرگسالی به آکنه‌ای گفته می‌شود که بعد از ۲۵سالگی ظاهر می‌شود؛ یا از دوران نوجوانی باقی مانده، یا برای نخستین‌بار در بزرگسالی بروز می‌کند.

دکتر آرورا توضیح می‌دهد:

«از نظر بالینی، آکنه‌ی بزرگسالی بیشتر در زنان دیده می‌شود و معمولاً ناحیه‌ی پایین صورت، خط فک و چانه را درگیر می‌کند. برخلاف آکنه‌ی نوجوانی که سریع‌تر به درمان پاسخ می‌دهد، آکنه‌ی بزرگسالی اغلب مزمن، التهابی و به‌شدت تحت‌تأثیر عوامل درونی مانند هورمون‌ها، خواب، متابولیسم و استرس است.»

او همچنین اضافه می‌کند:

«بین آکنه‌ی بزرگسالی و مشکلاتی مانند سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)، اختلالات تیروئید و التهاب مزمن خفیف مرتبط با سبک زندگی، ارتباط قابل‌توجهی وجود دارد.»

آیا استرس می‌تواند باعث آکنه‌ی بزرگسالی شود؟

پاسخ کوتاه این است: بله.

اما این ارتباط فقط روانی نیست؛ بلکه پایه‌ای کاملاً زیستی و هورمونی دارد.

دکتر آرورا می‌گوید:

«در شرایط استرس، مغز محور هیپوتالاموس–هیپوفیز–آدرنال (HPA) را فعال می‌کند. در نتیجه، سطح کورتیزول افزایش می‌یابد و گاهی هورمون‌های آندروژنی هم بالا می‌روند.»

این هورمون‌ها به غدد چربی پیام می‌دهند تا چربی بیشتری تولید کنند. ترکیب چربی زیاد پوست، تضعیف سد دفاعی پوست و افزایش التهاب، محیطی ایده‌آل برای رشد باکتری‌های مولد آکنه ایجاد می‌کند.

او ادامه می‌دهد:

«استرس همچنین ترمیم زخم را کند می‌کند، سطح سیتوکین‌های التهابی را بالا می‌برد و خواب و بازسازی پوست را مختل می‌کند. بنابراین، استرس ممکن است در همه‌ی افراد علت مستقیم آکنه نباشد، اما در کسانی که زمینه‌ی ژنتیکی آکنه دارند، می‌تواند جوش‌های گهگاهی را به آکنه‌ی مزمن بزرگسالی تبدیل کند.»

سایر علل آکنه‌ی بزرگسالی

آکنه‌ی بزرگسالی تقریباً هیچ‌وقت فقط یک علت ندارد. به گفته‌ی دکتر آرورا، معمولاً ترکیبی از عوامل زیر در بروز آن نقش دارند:

• نوسانات هورمونی: PCOS، چرخه‌ی قاعدگی، قطع یا شروع قرص‌های ضدبارداری، بارداری

• ژنتیک: سابقه‌ی آکنه‌ی بزرگسالی در پدر یا مادر

• اختلال در سد دفاعی پوست: لایه‌برداری بیش‌ازحد، شوینده‌های خشن یا تغییر مداوم محصولات مراقبتی

• سبک زندگی: مصرف زیاد قند، لبنیات (در برخی افراد)، خواب نامنظم، سیگار و کم‌تحرکی

• عوامل خارجی: آرایش سنگین، محصولات موی چرب، کلاه ایمنی تنگ، اصطکاک ماسک و رطوبت

• بیماری‌های زمینه‌ای: مشکلات گوارشی، مقاومت به انسولین و التهاب مزمن

راهکارهای درمان آکنه‌ی بزرگسالی

درمان آکنه‌ی بزرگسالی باید هدفمند و شخصی‌سازی‌شده باشد. رویکردهای رایج پزشکی شامل موارد زیر است:

درمان‌های موضعی:

• رتینوئیدها (آداپالن یا ترتینوئین): جلوگیری از بسته‌شدن منافذ و افزایش نوسازی سلولی

• اسید آزلائیک: کاهش التهاب و لک

• بنزوئیل پروکساید: کنترل باکتری‌های مولد آکنه

• اسید سالیسیلیک: لایه‌بردار محلول در چربی برای پاک‌سازی منافذ

• ترمیم سد پوستی: استفاده از مرطوب‌کننده‌ی ملایم و غیرکومدون‌زا ضروری است، نه اختیاری

درمان‌های خوراکی (بسته به شدت):

• رتینوئیدهای خوراکی در موارد شدید

• داروهای ضدآندروژن مانند اسپیرونولاکتون یا درمان‌های هورمونی

• دوره‌های کوتاه آنتی‌بیوتیک، همراه با مراقبت از میکروبیوم پوست

درمان‌های تکمیلی:

لایه‌برداری شیمیایی، نوردرمانی LED و لیزرهای تأییدشده‌ی بالینی می‌توانند مکمل درمان باشند.

نکته‌ی مهم: صبر. آکنه‌ی بزرگسالی معمولاً پس از ۸ تا ۱۲ هفته درمان منظم، بهبود قابل‌توجه نشان می‌دهد.

راهکارهای کاهش و مدیریت استرس

مدیریت استرس باید هم‌زمان با درمان آکنه انجام شود. روش‌های مؤثر و علمی عبارت‌اند از:

• فعالیت بدنی منظم، به‌ویژه تمرینات قدرتی و یوگا

• بهبود الگوی خواب و قطع استفاده از وسایل دیجیتال حداقل یک ساعت قبل از خواب

• مدیتیشن یا تمرین‌های تنفسی ساده (۵ تا ۱۰ دقیقه در روز)

• کاهش زمان استفاده از شبکه‌های اجتماعی

• روان‌درمانی یا نوشتن روزانه (ژورنال‌نویسی)

دکتر آرورا در پایان تأکید می‌کند:

«حتی تغییرات کوچک، اگر به‌طور مداوم تکرار شوند، می‌توانند به تنظیم هورمون‌ها، کاهش التهاب و ترمیم بهتر پوست کمک کنند.»

جمع‌بندی نهایی

آکنه‌ی بزرگسالی بعد از ۲۵سالگی ظاهر می‌شود و برخلاف آکنه‌ی نوجوانی، اغلب مزمن و التهابی است. عواملی مانند هورمون‌ها، خواب، متابولیسم و به‌ویژه استرس نقش مهمی در آن دارند.

برای کنترل مؤثر این نوع آکنه، درمان دقیق، فردمحور و همراه با مدیریت استرس ضروری است.