رئیس دانشگاه علوم پزشکی اصفهان مطرح کرد:

ورود فولاد مباركه به عرصه غربالگری سرطان‌های سینه و روده بزرگ؛ «اقدامی تاریخی» و نقطه عطفی در ارتقای سلامت استان

کد خبر: ۹۰۵۶۳۹

تاریخ: ۲۹ دی ۱۴۰۴ - ۱۱:۵۳

به گزارش خبرنگار فولاد، سرطان یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های سلامت قرن بیست‌و‌یکم، نه‌تنها جان انسان‌ها را تهدید می‌کند، بلکه فشارهای سنگین اقتصادی و اجتماعی را بر دوش نظام بهداشتی و درمانی کشورها تحمیل می‌کند. در ایران نیز با توجه به تغییر الگوهای اپیدمیولوژیک و افزایش امید به زندگی، شیوع بیماری‌های غیرواگیر به‌ویژه سرطان‌های شایع، همچون سرطان سینه و روده بزرگ، نگرانی‌های جدی را ایجاد کرده است. کارشناسان معتقدند که در شرایطی که هزینه‌های درمانی به‌ویژه در مراحل پیشرفته بیماری به اعداد نجومی رسیده و بودجه‌های سلامت با محدودیت‌های جدی مواجه‌اند، رویکرد «پیشگیری مقدم بر درمان» تنها راهکار نجات و پایداری نظام سلامت است. غربالگری به‌عنوان یکی از ارکان اصلی پیشگیری، قادر است با تشخیص زودهنگام، بار بیماری را کاهش دهد و از هدررفت منابع ملی جلوگیری کند.
در این میان، نقش صنایع بزرگ در توسعه پایدار و مسئولیت‌های اجتماعی آن‌ها فراتر از تولید ثروت و اشتغال‌زایی تعریف می‌شود. صنایع مادر و پیشرو که از منابع ملی و انفال بهره می‌برند، همواره در انتظار آن هستند تا در کنار توسعه اقتصادی، به تعهدات اجتماعی خود در قبال جامعه میزبان نیز عمل کنند. در استان اصفهان به‌عنوان یکی از قطب‌های صنعتی کشور، ضرورت هم‌افزایی میان بخش صنعت و دانشگاه علوم پزشکی بیش‌ازپیش احساس می‌شود. ورود بخش خصوصی و صنایع بزرگ به حوزه سلامت، به‌ویژه در تأمین زیرساخت‌های پیشگیری و غربالگری، می‌تواند خلأهای موجود در بودجه‌های دولتی را پر کرده و سرآغاز تحولی بزرگ در ارتقای شاخص‌های سلامت جامعه باشد. در این راستا انعقاد تفاهم‌نامه‌ای میان فولاد مبارکه به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین هلدینگ‌های صنعتی کشور و دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، گامی اساسی در جهت سرمایه‌گذاری ملی بر روی سلامت مردم برداشته شده است که می‌تواند الگویی نوین برای سایر صنایع کشور باشد.
در همین زمینه، شاهین شیرانی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی اصفهان گفت‌وگویی با خبرنگار ایراسین انجام داده تا جزئیات طرح غربالگری و پایش سلامت کولورکتال و سرطان سینه در استان اصفهان را بیشتر توضیح دهد. در ادامه مشروح این گفت‌وگو را می‌خوانید.
ورود فولاد مبارکه به موضوع غربالگری سرطان سینه و روده تا چه اندازه مسیر سلامت استان را متحول می‌کند و چرا می‌توان آن را اقدامی تاریخی دانست؟
یکی از اهداف شکل‌گیری صنایع، دست‌یابی به توسعه در کشور است و پایداری توسعه بدون توجه به جنبه‌های زیست بشری امکان‌پذیر نیست؛ در واقع محور توسعه پایدار، انسان سالم است. به نظر می‌رسد برای اینکه صنایع بتوانند در زمینه مسئولیت اجتماعی حوزه سلامت ایفای نقش کنند، لازم است در سطح کلان، محلی و مردمی فعالیت جدی داشته باشند. تاکنون مشارکت صنایع و سازمان‌های مردم‌نهاد در حوزه سلامت بر تأمین و توسعه زیرساخت‌های درمان بیماری‌ها متمرکز بوده است. اگرچه تأمین زیرساخت‌های درمان اهمیت دارد، اما بی‌توجهی به تقویت زیرساخت‌های ارائه خدمات در حوزه پیشگیری از بیماری‌ها، باعث بروز و شیوع روزافزون بیماری‌ها و هزینه شدن تمام منابع در حوزه درمان خواهد شد.
برنامه‌های نظام سلامت در حوزه پیشگیری شامل مداخلات در کاهش عوامل اجتماعی آسیب‌زا، ارتقای سواد سلامت، غربالگری و شناسایی زودهنگام بیماری‌ها و درمان به‌هنگام است. هزینه اجرای این برنامه‌ها به‌مراتب کمتر از درمان بیماری‌ها است و اثربخش‌ترین راهبرد محسوب می‌شود. پیامدهای تقویت خدمات پیشگیرانه شامل کاهش ضریب اشغال تخت‌ها، کاهش هزینه‌های کمرشکن درمان، کاهش پرداخت از جیب مردم و افزایش امید به زندگی است؛ بنابراین مشارکت فولاد مبارکه در تقویت غربالگری سرطان‌های پرعارضه روده بزرگ و پستان باعث سلامت جمعیت و ارتقای کیفیت زندگی مردم استان اصفهان خواهد شد و سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ به‌عنوان سال‌های طلایی دانشگاه در تشخیص بهنگام و پیشگیری از این سرطان‌ها ثبت خواهد شد.
اگر این حمایت وجود نداشت، چه بخشی از جمعیت همچنان از غربالگری محروم می‌ماند؟
در شرایط فعلی و با توجه به تخصیص اعتبارات و توان مالی مردم، سالانه حداکثر ۱۰ درصد جمعیت هدف تحت پوشش غربالگری سرطان کولورکتال و ۲۰ درصد تحت پوشش غربالگری سرطان سینه قرار می‌گیرند. امید است با تحقق تعهدات تفاهم‌نامه، سالانه ۵۰ درصد جمعیت هدف تحت پوشش قرار گیرند.
صرفه‌جویی ۸ همتی ناشی از این طرح چه معنایی برای نظام سلامت دارد؟ آیا می‌توان این اقدام فولاد مبارکه را یک نقطه عطف در سلامت استان دانست؟ این حمایت چه پیامی برای سایر صنایع کشور دارد؟
با انجام این طرح، از بروز نزدیک به 4 هزار مورد سرطان کولورکتال جلوگیری خواهد شد. با بررسی‌های تکمیلی افراد پرخطر، پولیپ‌های روده بزرگ که زمینه‌ساز سرطان است، تشخیص و خارج می‌شوند. با توجه به اینکه هزینه درمان هرکدام از این سرطان‌ها به‌طور متوسط 1.5 تا 2 میلیارد تومان است، تخمین زده می‌شود حدود حداقل ۸ همت صرفه‌جویی در هزینه‌های درمان حاصل شود.
در غربالگری سرطان سینه نیز هدف، تشخیص بیماری در مراحل اولیه است. با گسترش برنامه غربالگری، تعداد عمرهای ازدست‌رفته و هزینه‌های درمان در مراحل پیشرفته کاهش خواهد یافت. منابع صرفه‌جویی شده می‌تواند در توسعه زیرساخت‌های آموزش پزشکی، تقویت خدمات سطح یک، رفع چالش تأمین دارو و پرداخت به‌موقع مطالبات هزینه شود. از طرفی، هزینه‌های غیرمستقیم و سال‌های عمر ازدست‌رفته بیمار نیز در این محاسبه لحاظ نشده است. بنابراین مشارکت فولاد مبارکه نقطه عطفی در ارتقای سلامت و معیشت جامعه خواهد بود و انتشار نتایج این مشارکت منجر به الگوپذیری سایر صنایع خواهد شد.
مشارکت فولاد مبارکه چگونه اعتماد مردم به غربالگری را بیشتر می‌کند و چگونه می‌توان از اعتماد عمومی برای موفقیت این طرح بهره برد؟
خدمات غربالگری در بخش نیازهای نامحسوس جامعه تعریف شده است؛ زیرا افراد در مراحل ابتدایی بیماری علامتی ندارند و تصور می‌کنند سالم هستند. همچنین افراد مشکوک به دلیل محدودیت‌های مالی، پیگیری نمی‌کنند. مشارکت فولاد مبارکه از دو طریق اعتماد را بالا می‌برد: اول اینکه این صنعت مادر مورد وثوق و اعتماد جامعه است و سابقه درخشانی در امور اجتماعی دارد. دوم اینکه مردم اطمینان پیدا می‌کنند که حمایت مالی فولاد مبارکه، هزینه‌های اقدامات تشخیصی تخصصی را پوشش می‌دهد و بدون نگرانی در غربالگری مشارکت خواهند کرد.
آیا ارزش این کار برای جامعه کمتر از پروژه‌های صنعتی بزرگ فولاد مبارکه است؟
در شکل‌گیری پروژه‌های بزرگ صنعتی، پنج P شامل مردم، سیاره زمین، رفاه، صلح و مشارکت موردنظر است. مشارکت فولاد مبارکه در این برنامه به‌صورت مستقیم سه پیامد (مردم، رفاه و مشارکت) را تضمین می‌کند؛ بنابراین ارزش این مشارکت کمتر از پرداختن به پروژه‌های بزرگ صنعتی نیست.
چه تعداد از جان انسان‌ها به‌واسطه این طرح نجات پیدا می‌کند؟
در قالب اجرای این طرح، عمر ازدست‌رفته بسیار کاهش خواهد یافت و شاخص امید به زندگی افزایش چشمگیری خواهد داشت. انتظار می‌رود با اجرای این طرح از حداقل 5 هزار مرگ ناشی از سرطان جلوگیری به عمل آید. سرطان در قالب این غربالگری در مراحل اولیه تشخیص داده شده و در مورد سرطان روده بزرگ، با کشف و خارج کردن پولیپ‌ها، عملاً از بروز سرطان پیشگیری خواهد شد.
آیا دانشگاه برنامه‌ای برای تبدیل این تجربه به الگوی ملی دارد؟
مستندسازی و ارزشیابی این برنامه در دستور کار قرار دارد و نتایج آن به‌عنوان یک طرح موفق با هدف ایجاد الگو برای سایر صنایع و دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور ارائه خواهد شد.
اگر فولاد مبارکه چنین حمایتی نمی‌کرد، چه تعداد از جمعیت هدف از غربالگری بازمی‌ماندند و این محرومیت چه تبعاتی داشت؟
جمعیت هدف برای غربالگری سرطان سینه حدود یک‌میلیون و هفت‌صد هزار زن ۳۰ تا ۷۰ سال است که بدون حمایت حدود ۳۴۰ هزار نفر غربالگری می‌شدند و با حمایت حدود ۸۵۰ هزار نفر غربالگری می‌شوند. جمعیت هدف سرطان روده بزرگ نیز بیش از 1.1 میلیون نفر زن و مرد ۵۰ تا ۷۰ سال است که بدون حمایت حدود ۱۲۰ هزار نفر غربالگری می‌شدند و با حمایت ۶۰۰ هزار نفر غربالگری می‌شوند؛ بنابراین در صورت عدم اجرای این برنامه، تعداد زیادی از جمعیت از نعمت تشخیص زودهنگام محروم می‌ماندند که تبعات آن افزایش مرگ‌ومیر و هزینه‌های سنگین درمانی بود.
با توجه به برآورد صرفه‌جویی ۸ همتی، چه جایگاهی برای حمایت فولاد مبارکه در نظام مدیریت هزینه‌های بهداشتی کشور متصور هستید؟
با توجه به محدودیت‌های شدید منابع در حوزه سلامت، این صرفه‌جویی بسیار ارزشمند است. هزینه‌های سنگین مداخلات درمانی بیماری‌های صعب‌العلاج نظیر سرطان، عامل اصلی ناترازی اجرای برنامه‌هاست. جایگاه فولاد مبارکه به‌عنوان یکی از عوامل مؤثر بر کاهش ناترازی از طریق تأمین منابع حوزه پیشگیری نظام سلامت، شناخته خواهد شد.
این حمایت چگونه امکان پوشش کامل جمعیت هدف را فراهم کرده و چه تفاوتی با روندهای گذشته غربالگری دارد؟
این حمایت از طریق تأمین نیاز تست فیت، دستگاه‌های تخصصی تشخیصی و حمایت مالی برای خدمات تخصصی، شرایط پوشش حداکثری را فراهم کرده است. در شرایط قبل از تفاهم‌نامه، به دلیل محدودیت تجهیزات و نبود بضاعت مالی مردم در پیگیری موارد مثبت، درصد کمی از جمعیت هدف فرایند غربالگری را کامل می‌کردند.
آیا می‌توان این اقدام را فراتر از مسئولیت اجتماعی و در سطح یک «سرمایه‌گذاری ملی در سلامت عمومی» قلمداد کرد؟
در حال حاضر مشارکت صنایع محدود به تأمین تجهیزات یا هزینه‌های درمان برخی بیماران است. این طرح به‌لحاظ وسعت گروه هدف، هزینه-فایده و اثربخشی بالا و پیامد ارزشمند بقای سلامت جامعه، فراتر از یک مسئولیت اجتماعی معمول بوده و یک سرمایه‌گذاری ملی در حوزه سلامت عمومی محسوب می‌شود که پیامی روشن برای الگو شدن سایر صنایع دارد.