روشی کم‌هزینه و در دسترس برای کاهش ریزپلاستیک‌های آب

در شرایطی که تولید پلاستیک در جهان از مرز ۹ میلیارد تُن گذشته است، بخش بزرگی از این محصولِ ساخت بشر به‌ تدریج به ذرات بسیار ریزتر تبدیل شده و بدون آنکه واقعا تجزیه شود، سراسر زمین را فرا گرفته‌ است.

کد خبر: ۹۰۵۸۶۵

تاریخ: ۳۰ دی ۱۴۰۴ - ۱۱:۵۵

ایسنا: در شرایطی که تولید پلاستیک در جهان از مرز ۹ میلیارد تُن گذشته است، بخش بزرگی از این محصولِ ساخت بشر به‌ تدریج به ذرات بسیار ریزتر تبدیل شده و بدون آنکه واقعا تجزیه شود، سراسر زمین را فرا گرفته‌ است.

ریزپلاستیک‌ها در سال‌های اخیر به یکی از نگرانی‌های جدی برای سلامت عمومی تبدیل شده‌اند. این ذرات که از راه‌های مختلف به‌ویژه غذا و آب آشامیدنی وارد بدن انسان می‌شوند به دلیل دوام بالا، سال‌ها در محیط زیست و حتی بدن انسان باقی می‌مانند.

در این شرایط محققان همواره به دنبال راهی برای کاهش اثرات منفی ریزپلاستیک‌ها بر زندگی و سلامت انسان‌ها هستند. یکی از این روش‌ها که به تازگی شناسایی شده، جوشاندن آب لوله‌کشی و صاف‌کردن آن با ابزارهای خانگی ساده است که می‌تواند بخش بزرگی از ریزپلاستیک‌های موجود در آب آشامیدنی را حذف کند.

مطالعات پیشین نشان داده‌اند که آب آشامیدنی لوله‌کشی در بسیاری از شهرهای جهان هم می‌تواند حاوی ذراتی از پلی‌استایرن، پلی‌اتیلن، پلی‌پروپیلن و پلی‌اتیلن ترفتالات باشد که ما هر روز ناآگاهانه آن‌ها را وارد بدن خود می‌کنیم. اگرچه تصفیه‌خانه‌ها قادرند بخشی از این ذرات را حذف کنند اما شواهد نشان می‌دهد که این فرایندها به‌طور کامل موثر نیستند؛ چنانچه یک مرور مطالعاتی در سال ۲۰۲۵ از دانشگاه تگزاس، نشان داد بخش قابل‌توجهی از مواجهه انسان با ریزپلاستیک‌ها همچنان از طریق آب آشامیدنی است.

در همین زمینه، متخصصانی در چین در سال ۲۰۲۴ مطالعه‌ای انجام دادند تا بررسی کنند آیا می‌توان با روش‌های ساده، در دسترس و خانگی میزان نانوپلاستیک‌ها و میکروپلاستیک‌های موجود در آب لوله‌کشی را کاهش داد یا خیر. آن‌ها روی دو نوع آب، هم آب تصفیه‌شده و هم آب سخت که حاوی مواد معدنی بیشتری است، آزمایش‌هایی انجام دادند.

در این آزمایش‌ها، متخصصان ابتدا به آب، نانوپلاستیک‌ها و میکروپلاستیک‌ها را افزودند، سپس آب را جوشاندند و در نهایت، رسوبات ایجادشده را با صافی جدا کردند.

به گزارش ایندیپندنت، نتایج نشان داد که روش ساده جوشاندن و صاف کردن در برخی موارد توانست تا ۹۰ درصد ریزپلاستیک‌ها را از آب حذف کند؛ هرچند میزان اثربخشی به نوع آب هم بستگی داشت و بیشترین میزان حذف در آب سخت مشاهده شد، آبی که هنگام گرم‌شدن به‌طور طبیعی رسوبات آهکی یا کربنات کلسیم تشکیل دهد.

این رسوبات گچی‌ که اغلب در کتری‌ها دیده می‌شوند، روی سطح ذرات پلاستیکی تشکیل می‌شوند. با افزایش دما، کربنات کلسیم از حالت محلول خارج می‌شود و ذرات پلاستیک را داخل یک پوسته آهکی به دام می‌اندازد. به گفته متخصصان، هرچه سختی آب بیشتر باشد، کارآیی این فرایند نیز افزایش می‌یابد؛ به‌ طوری‌ که میزان حذف نانوپلاستیک‌ها از ۳۴ درصد در غلظت پایین کربنات کلسیم به ۸۴ و حتی ۹۰ درصد در غلظت‌های بالاتر رسید.

با این حال، حتی در آب فاقد املاح نیز حدود یک‌چهارم ریزپلاستیک‌ها از آب جدا شدند.

متخصصان می‌گویند با صافی‌های خانگی ساده مانند توری فلزی استیل هم می‌توان ذرات پلاستیکی پوشیده‌شده با رسوبات آهکی را به‌راحتی از آب جدا کرد.

«زیمین یو»، مهندس زیست‌پزشکی از دانشگاه علوم پزشکی گوانگژو و همکارانش تاکید می‌کنند که راهبرد ساده جوشاندن آب می‌تواند روشی عملی، کم‌هزینه و در دسترس برای کاهش ورود ریزپلاستیک‌ها به بدن انسان باشد. به گفته آن‌ها، نوشیدن آب جوشیده می‌تواند در بلندمدت به کاهش مواجهه انسان‌ها با این ذرات در جهان کمک کند؛ هرچند که این کار هنوز در بسیاری از نقاط جهان صرفا یک سنت محلی محسوب می‌شود.

متخصصان امیدوارند چنین راهکارهای ساده‌ای بتواند بخشی از بار آلودگی پلاستیکی واردشده به بدن انسان را کاهش دهد. با این حال، تاکید می‌کنند برای درک بهتر پیامدهای ریزپلاستیک‌ها بر سلامتی و اثربخشی بلندمدت این روش به پژوهش‌های گسترده‌تری نیاز است.