شبح «ویتروویوس» زیر پای شهروندان مدرن؛ کشف معبدی که تاریخ را بازنویسی می‌کند!/ پایان انتظار دو هزار ساله برای یک معجزه

نام «ویتروویوس» با هندسه، تناسبات طلایی و معماری رومی گره‌خورده است. اما تنها بنایی که او ادعا می‌کرد ساخته، هرگز پیدا نشده بود؛ تا همین چند هفته پیش که یک حفاری ساده، جهان را در بهت فروبرد.

کد خبر: ۹۰۷۴۷۷

تاریخ: ۰۹ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۵:۲۱

همشهری آنلاین: نام «ویتروویوس» با هندسه، تناسبات طلایی و معماری رومی گره‌خورده است. اما تنها بنایی که او ادعا می‌کرد ساخته، هرگز پیدا نشده بود؛ تا همین چند هفته پیش که یک حفاری ساده، جهان را در بهت فروبرد.

سازه‌های مرموز امپراتوری روم

قرن‌ها بود که مورخان و معماران بزرگ جهان، لای صفحات کتاب‌های کهن به دنبال ردی از «باسیلیکای فانو» می‌گشتند. بنایی که لئوناردو داوینچی با الهام از آموزه‌های سازنده آن، مرد ویتروویوسی را خلق کرد. حالا، در قلب ایتالیا، زمین دهان بازکرده و یکی از مرموزترین سازه‌های امپراتوری روم را از دل خاک بیرون فرستاده است. این کشف که باستان‌شناسان آن را «توت‌عنخ‌آمون ایتالیا» نامیده‌اند، نه یک مقبره پر از طلا، بلکه معبدی از شکوه، ستون‌های عظیم و نبوغ مهندسی است که قرار است تعریف ما را از تاریخ باستان تغییر دهد.

پایان انتظار دوهزارساله برای یک معجزه

در شهر ساحلی «فانو» در شرق ایتالیا، باستان‌شناسان با صحنه‌ای روبه‌رو شدند که ضربان قلب هر بیننده‌ای را تند می‌کند. دیوارهای سنگی عظیم، مرمرهای گران‌بها و پی‌ریزی‌هایی که دقیقاً با نقشه‌های باستانی مطابقت دارند. این بنا تنها یک ساختمان معمولی نیست؛ این تنها اثر معماری است که «مارکوس ویتروویوس پولیو»، پدر معماری جهان، در کتاب مشهور خود «ده کتاب در باب معماری» مدعی ساخت آن شده بود. برای قرن‌ها، باستان‌شناسان فکر می‌کردند این ساختمان یا ویران شده و یا اصولاً وجود خارجی نداشته و تنها در ذهن خلاق ویتروویوس بوده است.

‌شکوهی که زیر خانه‌های مردم پنهان بود

آنچه این کشف را برای مخاطب عام جذاب می‌کند، محل پیداشدن آن است. این بنای عظیم نه در یک بیابان دورافتاده، بلکه دقیقاً در مرکز شهر و در لایه‌های زیرین ساختمان‌های مسکونی امروزی پنهان شده بود. باستان‌شناسان با استفاده از تکنولوژی‌های اسکن لیزری و رادارهای نفوذکننده به زمین، توانستند ابعاد واقعی این شاهکار را تخمین بزنند. ستون‌های قطوری که زمانی سقف‌های بلند این باسیلیکا را نگه می‌داشتند، اکنون از میان خاک سر برآورده‌اند تا گواهی بر عظمت مهندسی روم باستان باشند.

‌شباهت این کشف با توت‌عنخ‌آمون

شاید بپرسید چرا پیداشدن یک ساختمان با مقبره فرعون مصر مقایسه می‌شود؟ پاسخ در «اصالت» و «ندرت» است. همان‌طور که مقبره توت‌عنخ‌آمون دست‌نخورده‌ترین مدفن مصری بود، باسیلیکای ویتروویوس نیز تنها پیوند فیزیکی ما با مردی است که قوانین معماری مدرن را وضع کرد. این بنا مانند یک کتاب باز است که به ما می‌گوید رومی‌ها چگونه بدون ماشین‌آلات امروزی، فضاهایی با چنین دقت ریاضی و شکوه بصری خلق می‌کردند.

در جریان حفاری‌های اخیر، قطعاتی از کتیبه‌ها و تزیینات دیواری پیدا شده که نشان می‌دهد این مکان تنها یک دادگاه یا محل تجمع (کاربری باسیلیکا در روم باستان) نبوده، بلکه نمادی از قدرت و ثروت امپراتوری در آن دوران محسوب می‌شده است. رنگ‌های به‌کاررفته در سنگ‌های مرمر که پس از دو هزار سال هنوز جلای خود را حفظ کرده‌اند، نشان‌دهنده تکنیک‌های پیشرفته رنگ‌رزی و سنگ‌تراشی است که حتی با استانداردهای قرن بیست و یکم هم خیره‌کننده به نظر می‌رسد.