پرونده جفری اپستین چطور به ابزار تازه تبلیغاتی کرملین تبدیل شد؟

وزارت دادگستری آمریکا تا کنون بیش از سه میلیون صفحه سند مربوط به جفری اپستین، مجرم جنسی، را منتشر کرده است. برای روسیه، این رسوایی، یک هدیه تبلیغاتی است و رسانه‌های دولتی روسیه هم بی‌درنگ از آن بهره‌برداری کرده‌اند.

کد خبر: ۹۰۹۵۲۱

تاریخ: ۲۳ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۷:۲۵

بی‌بی‌سی: وزارت دادگستری آمریکا تا کنون بیش از سه میلیون صفحه سند مربوط به جفری اپستین، مجرم جنسی، را منتشر کرده است. برای روسیه، این رسوایی، یک هدیه تبلیغاتی است و رسانه‌های دولتی روسیه هم بی‌درنگ از آن بهره‌برداری کرده‌اند.

رسانه‌های دولتی روسیه چگونه این پرونده‌ها را پوشش می‌دهند؟

برای خبرنگاران رسانه‌های دولتی، این ماجرا بزرگ‌ترین لحظه «دیدید که گفتیم» در سال‌های اخیر تلقی می‌شود. پرونده‌های جفری اپستین تاییدی بر روایت‌های دیرینه کرملین درباره فساد اخلاقی غرب و سوءاستفاده جنسی نظام‌مند از کودکان است.

تلویزیون دولتی روسیه از زمان انتشار این پرونده‌ها، هر روز گزارش‌های مفصلی به آن اختصاص داده است و بخش‌های اصلی خبری در شبکه‌های روسیه ۱، کانال یک و ان‌تی‌وی گزارش‌هایی تا ۹ دقیقه پخش کرده‌اند.

خبرنگار آمریکا در شبکه روسیه ۱ گفت: «آن‌هایی که به ما درس زندگی می‌دادند و خواستار پیروزی نور، مهربانی و ارزش‌های جاودان بودند، ارتباط نزدیکی با سازمان‌دهنده یک شبکه جهانی کودک‌آزاری داشتند.»

او افزود: «کسانی که بلندترین صدا را درباره نظم مبتنی بر قواعد داشتند، خودشان هیچ قاعده‌ای را نپذیرفتند.»

ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، به رادیو اسپوتنیک گفت بررسی این پرونده‌ها «بدون حالت تهوع ممکن نیست» و به توصیف ولادیمیر پوتین در سال ۲۰۲۴ اشاره کرد که نخبگان غربی را «یک مشت خون‌آشام‌» خوانده بود که «قرن‌ها است شکم‌هایشان را با گوشت انسان و جیب‌هایشان را با پول پر می‌کنند.»

رسانه‌های دولتی همچنین تلاش کرده‌اند اوکراین را وارد این روایت کنند و با ادعاهای بی‌اساس گفته‌اند که ولودیمیر زلنسکی «ممکن است در قاچاق انسان دخیل باشد.»

اطلاعات نادرست چگونه در فضای آنلاین گسترش می‌یابد؟

اما این تلاش‌ها بسیار فراتر از تلویزیون رفته است.

به گفته پژوهشگران پروژه بات بلاکر که فعالیت ربات‌های روسی در شبکه‌های اجتماعی را رصد می‌کنند، شبکه رباتی مرتبط با کرملین موسوم به «ماتریوشکا» کارزاری هماهنگ را برای سوءاستفاده از پرونده‌های جفری اپستین آغاز کرده است.

از ۳۰ ژانویه، گزارش‌های جعلی با آرم رسانه‌های بزرگ غربی از جمله رویترز، الجزیره و لیبراسیون فرانسه، شبکه ایکس، تلگرام و دیگر پلتفرم‌های اجتماعی را پر کرده‌اند.

از جمله ادعاهای ساختگی این است که پس از اعتراض‌های سال ۲۰۱۴، کودکان اوکراینی به «منبع اصلی» عملیات اپستین تبدیل شده‌اند و ادعا شده ولودیمیر زلنسکی با بازدیدکنندگان جزیره اپستین در تماس بوده است. این‌ که امانوئل مکرون طی ۱۸ ماه، ۱۸ بار از این جزیره دیدن کرده و این‌ که کالدونیای جدید تحت حمایت دولت فرانسه به «جزیره جدید اپستین» تبدیل شده است.

وب‌سایت اینسایدر تایید کرد که هیچ‌ یک از این گزارش‌ها در حساب‌های واقعی شبکه‌های اجتماعی رسانه‌هایی که نامشان برده شده، منتشر نشده است.

رسانه‌های دولتی روسیه همچنین از این پرونده‌ها استفاده کرده‌اند تا به‌طور بی‌اساس ولودیمیر زلنسکی را به قاچاق انسان مرتبط کنند.

منبع این ادعا چه بوده است؟ نامه‌ای سرشار از الفاظ رکیک و مملو از غلط‌های املایی از جمله چندین بار نوشتن نادرست نام آقای زلنسکی که یک فرد ناشناس آن را برای مقام‌های آمریکایی ارسال کرده بود.

وب‌سایت اینسایدر گزارش داد که در این نامه همچنین از «رئیس‌جمهور دونالد ترامپ و آقای پوتین» به‌طور مشترک درخواست اقدام شده و ادعا شده بود که سیریل رامافوسا، رئیس‌جمهور آفریقای جنوبی، در واقع «سیریل اپستین» است.

در زمان نگارش این گزارش، به نظر می‌رسد این نامه دیگر در وب‌سایت وزارت خارجه آمریکا در دسترس نیست و ظاهرا همراه با هزاران سند دیگر حذف شده است.

آیا جفری اپستین با دستگاه اطلاعاتی روسیه ارتباط داشت؟

گزارش‌ها حاکی است که این پرونده‌ها بیش از هزار بار به نام ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه و نزدیک به شش هزار بار به روسیه اشاره دارند.

روزنامه دیلی‌میل به نقل از «منابع اطلاعاتی» نامشخص گزارش داد که شبکه اپستین ممکن است به‌عنوان یک عملیات «به دام انداختن از طریق روابط جنسی» عمل کرده و اطلاعات سازش‌کارانه را به دستگاه اطلاعاتی روسیه منتقل کرده باشد. ادعایی که پیامدهای سیاسی به دنبال داشته است.

دونالد توسک، نخست‌وزیر لهستان، اعلام کرد دولت او ارتباط‌ احتمالی میان جفری اپستین و سرویس‌های اطلاعاتی روسیه را بررسی خواهد کرد.

او گفت: «این فقط می‌تواند به این معنا باشد که آن‌ها همچنین مواد سازش‌کارانه علیه بسیاری از رهبرانی که هنوز امروز فعال هستند، در اختیار دارند.»

گری کاسپاروف، قهرمان شطرنج و منتقد سرشناس ولادیمیر پوتین، آنچه را «مدرک منفی قوی» از دخالت روسیه خواند، مطرح کرد و گفت: «تا جایی که دیده می‌شود، با وجود مشارکت و بحث گسترده روسیه، هیچ هدف روسی در این پرونده‌ها ذکر نشده است. آن‌ها شکارچی بودند، نه شکار.»

کیریل دیمیتریف، فرستاده آقای پوتین این ادعاها را رد کرد و گفت این اتهام‌ها از سوی «نخبگان چپ‌گرای درمانده، فاسد و دروغ‌گو» مطرح می‌شود و افزود: «محفل شما و ماشین تبلیغاتی جعلی‌تان افشا شده است.»

رسانه‌های مستقل روسیه چه یافته‌اند؟

در همین حال، رسانه‌های مستقل روسیه به بررسی رد پای ظاهری «روسی» در این پرونده‌ها پرداخته‌اند. هرچند ذکر شدن نام‌ها در اسناد به معنای ارتکاب تخلف نیست.

بخش روسی رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی به چندین اشاره به «دختران روسی» و تلاش‌های ظاهری برای ترتیب دادن سفر جفری اپستین به روسیه اشاره کرده است. از جمله ایمیلی در سال ۲۰۱۰ که در آن جفری اپستین پرسیده بود آیا به ویزا نیاز دارد و افزوده بود: «من یکی از دوستان ولادیمیر پوتین را می‌شناسم، آیا باید با او تماس بگیرم؟»

رسانه تبعیدی مدوزا گزارش داد که جفری اپستین درباره دیدار احتمالی با رئیس‌جمهور روسیه صحبت کرده و مدعی شده بود دعوت به مجمع اقتصادی بین‌المللی سن‌پترزبورگ در سال ۲۰۱۳ را رد کرده، زیرا «شرایط برایش مناسب نبوده است.»

این رسانه تاکید کرد که با این حال، آرشیو هیچ مدرکی دال بر این‌ که این دو نفر هرگز دیداری داشته‌اند، ارائه نمی‌دهد. کرملین نیز وقوع هرگونه دیدار را انکار کرده است.

رسانه مستقل ویورستکا چند روس را که نامشان در این پرونده‌ها آمده شناسایی کرده است: ماشا دروکوا، فعال سابق جنبش جوانان «نشی»، که به جفری اپستین درباره بازسازی تصویر عمومی‌اش مشاوره داده، و از وی درخواست عکس‌های صمیمی کرده است. ولادیسلاو دورونین، بساز و بفروش میلیاردر که ظاهرا به جفری اپستین برای گرفتن ویزای روسیه کمک کرده و ویتالی چورکین، سفیر فقید روسیه در سازمان ملل، که از آقای اپستین بابت ارائه مشاوره‌های تجاری به پسرش تشکر کرده بود.

چهره‌های روس دیگری از جمله سرگی لاوروف، وزیر خارجه، الکسی ناوالنی، رهبر فقید مخالفان و دیمیتری مدودف، رئیس‌جمهور پیشین در بریده‌های خبری که برای اپستین ارسال شده‌اند دیده می‌شوند، اما در مکاتبات مستقیم حضور ندارند.