چه شد که ترامپ به ایران حمله نکرد؟ / گزارشی از نشریه آتلانتیک به نقل از منابع نظامی

مقام‌ها گفتند «ناوگانی» که ترامپ می‌گوید با «قدرت، اشتیاق و هدفی بزرگ» در حرکت است، برای اجرای یک تهاجم گسترده چند هفته‌ای کافی نیست و سامانه‌های پدافند هوایی لازم را نیز در بر ندارد. ایالات متحده در حال حاضر تجهیزات نظامی کافی برای انجام یک مأموریت محدود چندروزه در اختیار دارد؛ عملیاتی که می‌تواند شامل حملات هدفمند علیه سران ایران یا تجهیزات نظامی باشد.

کد خبر: ۹۰۹۵۹۸

تاریخ: ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۳:۵۵

آتلانتیک نوشت: اواخر ماه گذشته، ترامپ در شبکه‌های اجتماعی پیامی منتشر کرد که تهدیدی نه‌چندان پنهان علیه ایران محسوب می‌شد: به میز مذاکره بیایید و با «عدم دستیابی به سلاح هسته‌ای» موافقت کنید، یا با همان نوع پاسخ سریع و خشونت‌باری روبه‌رو شوید که نیمه‌شب رئیس‌جمهور ونزوئلا و همسرش را از کاراکاس ربود. او نوشت: «زمان در حال پایان است؛ واقعاً زمان حیاتی است!»

به گزارش سرویس بین‌الملل «انتخاب»، در ادامه این مطلب آمده است: دو هفته بعد، ناگهان چنین شتابی وجود ندارد. ترامپ روز جمعه در گفت‌وگو با خبرنگاران گفت اکنون «هیچ عجله‌ای» برای دستیابی به توافق وجود ندارد. معمولاً تهدید به جنگ پس از شکست مذاکرات مطرح می‌شود، نه پیش از آغاز آن‌ها. اما این بار به نظر می‌رسد ایالات متحده و ایران درست زمانی که دولت آمریکا در اوج لحن جنگ‌طلبانه خود بود، ساعت را از نو تنظیم کرده‌اند. پس چه اتفاقی افتاد؟

به گفته دو مقام آمریکایی، دولت ترامپ در حال بررسی گزینه‌های نظامی خود بود؛ گزینه‌هایی که از هدف قرار دادن رهبران تا حمله به برنامه هسته‌ای ایران را شامل می‌شد. اما مقام‌ها دریافتند که ایالات متحده نمی‌تواند به‌سرعتی که امیدوار بود، بدون ایجاد خطر واقعی برای نیروهای آمریکایی، بدون حمایت متحدان و بدون به خطر انداختن ثبات منطقه، یک حمله بزرگ را اجرا کند. با وجود آنکه ترامپ از «آرمادای عظیم» در حال حرکت به سوی ایران سخن گفته است، مقام‌ها گفتند آمریکا در منطقه کشتی‌ها و هواپیماهای کافی برای انجام هفته‌ها حمله در اختیار ندارد. همچنین اهداف مشخصی نیز وجود ندارد: کاخ سفید هنوز مشخص نکرده است که از طریق حملات چه دستاوردی می‌خواهد، موضوعی که نشان می‌دهد استفاده از زور قریب‌الوقوع نیست.

در عوض، ایالات متحده آخر هفته گذشته برای نخستین بار از سال گذشته تاکنون، مذاکرات مستقیم با ایران برگزار کرد. دریادار برد کوپر، فرمانده ارشد United States Central Command که مسئول عملیات در خاورمیانه است، از جمله مقام‌های آمریکایی حاضر در مذاکرات عمان بود. سخنگوی وزارت خارجه ایران گفت این گفت‌وگوها به تهران اجازه داد میزان تمایل آمریکا برای دستیابی به توافق را ارزیابی کند. دولت ترامپ به‌طور علنی ابراز خوش‌بینی کرد. اما یکی از مقام‌های دخیل گفت آمریکا این مذاکرات را با پرسش‌هایی ترک کرد: آیا ایران «در مذاکرات جدی است یا صرفاً برای خرید زمان بیشتر این مسیر را دنبال می‌کند؟»

فراتر از توقف اقدام نظامی، ایران خواهان کاهش تحریم‌های اقتصادی است، اما بدون محدودیت بر شبه‌نظامیان منطقه‌ای خود و بدون چشم‌پوشی از حق غنی‌سازی اورانیوم و زرادخانه موشک‌های بالستیکش. ترامپ می‌خواهد هرگونه ظرفیت آینده برای احیای تأسیسات هسته‌ای ایران را از میان ببرد؛ تأسیساتی که او می‌گوید در حملات ماه ژوئن «نابود» شده‌اند اما می‌توانند دوباره احیا شوند.

بزرگ‌ترین ابهام در مذاکرات این است که رئیس‌جمهور تا چه اندازه برای گفت‌وگو پیش از توسل به حملات نظامی صبر خواهد کرد. ترامپ روز سه‌شنبه گفت اگر به‌زودی توافقی حاصل نشود، آمریکا «ناچار خواهد شد اقدامی بسیار سخت انجام دهد.»

تهدیدهای اخیر ترامپ علیه ایران از ماه گذشته و هم‌زمان با اوج اعتراضات داخلی در کشور آغاز شد. این کشور در ضعیف‌ترین وضعیت خود طی دهه‌های اخیر قرار دارد: اقتصاد در مسیر نزولی است و نیروهای نیابتی آن، به‌ویژه در غزه، لبنان و سوریه، تحت فشار شدید هستند و اعمال قدرت در سراسر منطقه دشوارتر شده است.

اما شکنندگی سیاسی لزوماً به معنای ضعف نظامی آن نیست. مقام‌های نظامی گفتند حمله به ایران برای ارتش آمریکا عملیاتی هولناک و پیچیده خواهد بود. ایران موشک‌های بالستیک دوربردی دارد که می‌توانند به سراسر خاورمیانه برسند، و صدها موشک کروز و پهپاد که می‌توانند به‌راحتی کشورهای حوزه خلیج فارس را هدف قرار دهند. این توانمندی‌ها پس از بمباران سایت هسته‌ای فردو توسط آمریکا و آسیب به سامانه‌های پدافند هوایی ایران توسط اسرائیل در تابستان گذشته همچنان فعال باقی مانده‌اند.

یکی از مقام‌ها گفت عملیاتی با هدف تغییر حکومت یا تضعیف برنامه هسته‌ای ایران «به دلیل توانمندی‌های ایران بسیار پیچیده خواهد بود». او افزود ایران واکنش نشان خواهد داد و احتمالاً نیروهای آمریکا و متحدانش را هدف قرار خواهد داد.

تداوم چنین عملیاتی نیز دشوار خواهد بود. مقام‌ها گفتند «ناوگانی» که ترامپ می‌گوید با «قدرت، اشتیاق و هدفی بزرگ» در حرکت است، برای اجرای یک تهاجم گسترده چند هفته‌ای کافی نیست و سامانه‌های پدافند هوایی لازم را نیز در بر ندارد. ایالات متحده در حال حاضر تجهیزات نظامی کافی برای انجام یک مأموریت محدود چندروزه در اختیار دارد؛ عملیاتی که می‌تواند شامل حملات هدفمند علیه سران ایران یا تجهیزات نظامی باشد.

پنتاگون پرسش‌ها درباره نیاز به توان آتش بیشتر در منطقه را به کاخ سفید ارجاع داد و کاخ سفید نیز دیدگاه ترامپ را تکرار کرد که رژیم ایران باید برنامه هسته‌ای خود را کنار بگذارد و «توافقی» انجام دهد.

حملات آمریکا علیه ایران در تابستان—عملیاتی محدودتر از آنچه ترامپ اکنون به آن اشاره می‌کند—از سوی دو ناو هواپیمابر مستقر در منطقه انجام شد. یک تهاجم بزرگ‌تر به دست‌کم دو ناو نیاز دارد تا بتوانند تعداد کافی هواپیما برای حمله، مثلاً به بسیاری از پرتابگرهای موشک بالستیک ایران، فراهم کنند. (در حال حاضر تنها یک گروه ناو هواپیمابر، USS Abraham Lincoln، در منطقه حضور دارد.) ترامپ روز سه‌شنبه به Axios گفت در حال بررسی اعزام ناو دوم است. انجام این کار مستلزم آن است که یکی از خدمه ناوهای موجود زمان آماده‌سازی یا استراحت خود را کوتاه کند. رساندن ناو بعدی—USS George H. W. Bush—حداقل دو هفته زمان می‌برد.

مقام‌های نظامی گفتند تهران ناچار به مصالحه درباره برنامه هسته‌ای و نیروهای نیابتی منطقه‌ای خواهد بود. ترامپ دو روز پیش، بیش از دو ساعت با نخست‌وزیر اسرائیل، Benjamin Netanyahu، دیدار کرد. نتانیاهو آشکارا ابراز نگرانی کرده است که هرگونه مذاکره، آزادی عمل بیش از حدی به ایران بدهد. ترامپ پس از این دیدار در تروث سوشال نوشت: «هیچ نتیجه قطعی حاصل نشد، جز اینکه من اصرار کردم مذاکرات با ایران ادامه یابد تا مشخص شود آیا می‌توان توافقی نهایی کرد یا نه.»

به گفته مقام‌ها، اسرائیل احتمالاً از اقدام آمریکا علیه ایران حمایت خواهد کرد، اما سایر کشورهای منطقه مشتاق اجتناب از درگیری هستند. مقام‌های عرب و آمریکایی گفتند مسئولان عربستان سعودی و امارات متحده عربی—با وجود مخالفت عمیق با ایران—به دولت آمریکا گفته‌اند نمی‌خواهند در یک جنگ منطقه‌ای دخیل باشند و از آن حمایت نخواهند کرد. کشورهایی که میزبان پایگاه‌های نظامی آمریکا هستند—به‌ویژه کویت، قطر و بحرین—آسیب‌پذیرترند، زیرا ایران هشدار داده ممکن است این پایگاه‌ها را هدف قرار دهد. هر اقدام نظامی می‌تواند تنگه هرمز را ببندد؛ گذرگاهی که حدود ۲۰ درصد صادرات نفت جهان از آن عبور می‌کند. برخی کشورها نگران‌اند اقدام نظامی اعتماد سرمایه‌گذاران به منطقه‌ای که به سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی وابسته است را متزلزل کند. متحدان خلیج فارس همچنین از پیامدهای فاجعه‌بار احتمالی، مانند آلودگی رادیواکتیو ناشی از حمله به تأسیسات هسته‌ای یا حملات سایبری به زیرساخت‌های حیاتی، هراس دارند. در همین حال، اپوزیسیون ایران پراکنده است.

بدون حمایت منطقه‌ای، ایالات متحده خطر ورود به جنگی بدون ائتلاف پشتیبان را می‌پذیرد. اما تأخیر بیشتر نیز خطراتی دارد. Vali Nasr، استاد روابط بین‌الملل و مطالعات خاورمیانه در دانشگاه جانز هاپکینز، گفت مطرح کردن گزینه نظامی و سپس اجرا نکردن آن «در عوض ایران را از احتمال جنگ آگاه کرده و به آن‌ها زمان آماده‌سازی داده است.» هر روزی که نیروهای آمریکا در منطقه حضور دارند اما اقدامی نمی‌کنند، فرصت بیشتری به ایران می‌دهد تا خود را آماده کند.