نیویورک‌تایمز: رئیس‌جمهور چین با بازگشت به تاکتیک‌های «اصلاح و تصفیه»، در پی نوسازی معنوی حزب و ارتشی است که فرماندهی آن را بر عهده دارد؛ این روند به شکل پاک‌سازی مداوم دشمنان، همکاران و حتی اعضای حلقه درونی‌ آن بروز یافته/ در سه سال گذشته، «شی» عملاً پنج نفر از شش ژنرال عضو عالی‌ترین نهاد نظامی چین را کنار گذاشته

وقتی شی جین‌پینگ سال نو را از پکن آغاز کرد، از چین خواست میراث یَن‌آن را به یاد آورد؛ پایگاه روستایی‌ای که مائو تسه‌دونگ در آن جنگجویان چریکی انقلابی را به نیرویی منضبط تحت فرمان خود بدل کرد؛ نیرویی که بعد‌ها کشور را به دست گرفت.

کد خبر: ۹۱۰۰۴۱

تاریخ: ۲۷ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۳:۱۶

نیویورک‌تایمز نوشت: وقتی شی جین‌پینگ سال نو را از پکن آغاز کرد، از چین خواست میراث یَن‌آن را به یاد آورد؛ پایگاه روستایی‌ای که مائو تسه‌دونگ در آن جنگجویان چریکی انقلابی را به نیرویی منضبط تحت فرمان خود بدل کرد؛ نیرویی که بعدها کشور را به دست گرفت.

به گزارش انتخاب، این شاید اشاره‌ای به آنچه در پیش بود محسوب می‌شد. یَن‌آن همچنین جایی بود که مائو نخستین «اصلاح و تصفیه» بزرگ حزب را آغاز کرد؛ کارزاری از ارعاب سیاسی که رقیبان را حذف و اقتدار مطلق او بر حزب را تثبیت کرد. سه هفته پس از سخنرانی شی، چین عملاً فرمانده ارشد نظامی خود، ژنرال ژانگ یوشیا را که زمانی از نزدیکان مورد اعتماد شی به شمار می‌رفت، کنار گذاشت.

همچون مائو، شی در پی نوعی نوسازی معنوی حزب و ارتشی است که فرماندهی آن را بر عهده دارد؛ آنچه خود «خودانقلابیِ دائمی» می‌نامد. و همانند مائو، این روند به شکل پاکسازی مداوم دشمنان، همکاران و اکنون حتی اعضای حلقه درونی‌اش بروز یافته است. این سطحی تازه از بی‌رحمی برای رهبری است که پیش‌تر نیز قدرت را به میزانی متمرکز کرده بود که از زمان مائو سابقه نداشت.

در سه سال گذشته، شی عملاً پنج نفر از شش ژنرال عضو عالی‌ترین نهاد نظامی چین، یعنی کمیسیون مرکزی نظامی، را کنار زده است؛ نهادی که نیروهای مسلح چین را کنترل می‌کند. اکنون تنها دو عضو باقی مانده‌اند: خود شی و یک نایب‌رئیس که بر پاکسازی‌های او نظارت داشته است.

یوئه گانگ، سرهنگ بازنشسته ارتش آزادی‌بخش خلق، گفت: «این واقعاً شگفت‌آور است.»

در هفته‌های بعد، مقام‌های چینی توضیح اندکی ارائه دادند و کوشیدند تصویری عادی از اوضاع نشان دهند. شی در پکن از رهبران خارجی میزبانی کرد و نشستی با مقام‌های حزبی درباره سیاست‌گذاری برگزار کرد. روز چهارشنبه نیز از طریق ویدئوکنفرانس با یگان‌های نظامی دیدار و به مناسبت سال نو قمری پیام تبریک داد. او با اذعان به اینکه سال گذشته «بسیار غیرعادی و بسیار استثنایی» بوده، کوشید نشان دهد که نیروهای رده‌پایین همچنان به او وفادارند و گفت که نیروها «کاملاً قابل اتکا و مورد اعتماد» هستند.

بحث‌های آنلاین محدود شده است، زیرا شبکه‌های اجتماعی نتایج جست‌وجو و دیدگاه‌های مرتبط با ژنرال ژانگ را فیلتر می‌کنند.

اندک سرمقاله‌های رسمی منتشرشده در این باره به کارزار پاکسازی ایدئولوژیک اشاره دارند که نخستین‌بار در یَن‌آن الگو گرفته شد و حاکی از آن‌اند که در قلب این برکناری، کنترل شی بر ارتش ـ امپراتوری قدرتمندی در درون حزب ـ قرار دارد.

یک سرمقاله صفحه اول در روزنامه ارتش آزادی‌بخش خلق این تحقیق را به‌عنوان بهداشتی ضروری توصیف کرد؛ فرایندی برای «ریشه‌کن کردن درختان بیمار» و «حذف سرطان‌های پنهان» تا ارتش «دوباره آهنگری و اصلاح» شود. سرمقاله‌ای دیگر در همان روزنامه، رهبری شی را «منبع قدرت، جهت‌گیری و آینده» ارتش خواند.

جان گارنو، بنیان‌گذار شرکت مشاوره ریسک ژئوپلیتیک گارنو گلوبال، نوشت: «آقای شی معتقد است برای نبردهای آینده نیازمند بنیانی از وحدت ایدئولوژیک مطلق و وفاداری شخصی است.» او اشاره کرد که زبان به‌کاررفته از سوی حزب نشان می‌دهد شی از الگوهای مائوئیستی و استالینیستی الهام می‌گیرد که در جوانی، به‌عنوان فرزند یک مبارز انقلابی، با آن‌ها آشنا شده است.

در طول ۱۳ سال قدرت، شی بارها به یَن‌آن ـ پایگاه اصلی انقلابی حزب کمونیست تا سال ۱۹۴۸ ـ به‌عنوان الهام‌بخش پاکسازی کادرها اشاره کرده و آن را راهی برای نشان دادن اقتدار عالی خود در سنت مائو دانسته است. پس از آنکه شی دوره سوم رهبری حزب را به دست آورد و سنت پیشین را شکست، همراه با مقام‌های ارشدش از این شهر بازدید کرد.

او و ژنرال ژانگ نیز در سال ۲۰۲۴ برای نشستی نمادین درباره «کار سیاسی» در ارتش چین به یَن‌آن رفتند. شی از افسران ارشد ـ از جمله سه ژنرال دیگری که بعدها آن‌ها را نیز پاکسازی کرد ـ خواست مأموریت انقلابی اولیه خود را به یاد آورند.

او در بازدید از اقامتگاه‌های پیشین رهبران انقلابی مانند مائو و ژو ان‌لای، بر اهمیت «رهبری مطلق حزب بر ارتش» تأکید کرد.

جوزف توریگیان، تاریخ‌نگار حزب کمونیست چین در دانشگاه آمریکایی واشنگتن، گفت: «برای شی جین‌پینگ، آن میراث و آن نوع کارزار یکی از بزرگ‌ترین گنجینه‌های حزب است. او می‌خواهد به تاریخ بازگردد و از همان روش‌ها استفاده کند. او فکر می‌کند می‌تواند آن را درست انجام دهد.»

تضمین کنترل بر ارتش آزادی‌بخش خلق، چالش اصلی هر رهبر چین از زمان مائو بوده است؛ کسی که اهمیت آن را با جمله معروف «قدرت سیاسی از لوله تفنگ بیرون می‌آید» جاودانه کرد. سرهنگ یوئه استدلال کرد که هو جین‌تائو، سلف شی، در مدیریت ارتش با مشکل روبه‌رو بود و از سوی دو نایب‌رئیس کمیسیون دور زده شد.

یوئه گفت: «ما قبلاً هم این درس را داشته‌ایم.» او معتقد است ژنرال ژانگ شاید تلاش کرده و در تضعیف تسلط شی بر ارتش ناکام مانده باشد. به گفته او، برکناری «بی‌دردسر» ژانگ نشان می‌دهد «لرزانیدن رهبری شی جین‌پینگ تا چه اندازه ناممکن است.»

او افزود: «تلاش برای تضعیف قدرت موفق نشد، بلکه به نتیجه‌ای فاجعه‌بار انجامید.»

از زمان به قدرت رسیدن شی در سال ۲۰۱۲، او کارزار شدیدی برای پاکسازی ارتش پیش برده است؛ نهادی که از دهه ۱۹۸۰ و با اصلاحات بازار و افزایش بودجه نظامی، فساد در آن رو به افزایش گذاشته بود. او وفاداری مطلق را برای یکی از اهداف کلیدی خود ـ ساخت نیرویی آماده رزم در قرن بیست‌ویکم که قادر به دفاع از منافع چین، مانند ادعایش بر تایوان، باشد ـ حیاتی می‌داند.

و در حالی که پکن به‌طور مستقیم‌تری با ایالات متحده رقابت می‌کند، تضمین وفاداری ارتش در زمان بحران و احتمال درگیری اهمیت بیشتری یافته است.

سونگ ژونگ‌پینگ، کارشناس نظامی چینی، گفت: «حزب باید همیشه فرمانده اسلحه باشد، نه برعکس.»

وقتی شی از روح یَن‌آن سخن می‌گوید، جزئیات پاکسازی هزاران عضو حزب در آنجا را که از طریق جلسات روان‌فرسای خودانتقادی انجام شد و برخی را به خودکشی کشاند، نادیده می‌گیرد. به گفته ون-هسوان تسای، پژوهشگر سیاست نخبگان چینی در مؤسسه علوم سیاسی آکادمیا سینیکا در تایوان، شی از برخی از آن روش‌های تلقین سیاسی استفاده می‌کند؛ از جمله الزام به جلسات مطالعه دکترین شخصی‌سازی‌شده‌اش، «اندیشه شی جین‌پینگ»، و تشویق به گزارش دادن همکاران یا مافوق‌ها به دلیل نقض دستورات او.

تسای گفت: «این کل حزب را به دادگاهی از گزارش‌دهی متقابل تبدیل می‌کند، به‌طوری که هیچ‌کس قابل اعتماد نیست ـ نه والدینت، نه مافوقت، هیچ‌کس.»

او افزود: «نوع حکومت او برای حفظ ترس، به دشمنان و پاکسازی‌های دائمی نیاز دارد.»

کارزار «اصلاح و تصفیه» شی، هرچند به اندازه کارزار مائو خونین یا افراطی نیست، سراسر دستگاه حزبی را در بر می‌گیرد و علاوه بر فساد، بی‌وفایی ادراک‌شده را نیز هدف قرار می‌دهد. سال گذشته، بنا بر داده‌های منتشرشده از سوی کمیسیون مرکزی بازرسی انضباطی ـ نهاد داخلی مبارزه با فساد حزب ـ ۹۸۳ هزار مقام به دلیل نقض مقررات حزبی مجازات شدند؛ بالاترین رقم ثبت‌شده تاکنون.

برکناری ناگهانی مقام‌های ارشد بدون توضیح به یکی از ویژگی‌های حاکمیت شی تبدیل شده و به گفته تحلیلگران، در میان مقام‌های چینی فضایی از عدم‌اطمینان و ترس ایجاد کرده است؛ وضعیتی که یا نشانه افزایش بدگمانی اوست یا تاکتیکی برای سردرگم نگه داشتن دشمنان و حتی متحدانش.

شی به‌جای آنکه ژنرال ژانگ را در انتقال رهبری بعدی در سال ۲۰۲۷ به‌طور بی‌سروصدا بازنشسته کند، ترجیح داد او را علناً و با صدای بلند کنار بگذارد.

یون سون، مدیر برنامه چین در مرکز استیمسون در واشنگتن، گفت: «این پاکسازی نشان‌دهنده موضع قدرت است. شی می‌تواند با یک حرکت انگشت، قدرتمندترین رهبر ارتش چین را برکنار کند.»