نیویورک‌تایمز: چین در حال شتاب بخشیدن به تقویت زرادخانه هسته‌ای خود است/ بالای ورودی تأسیسات هسته‌ای پینگ‌تونگ با حروفی بزرگ که از فضا نیز قابل مشاهده است، نوشته شده «به آرمان بنیادین وفادار بمانید»/ پکن در مسیر رسیدن به ۱۰۰۰ کلاهک تا سال ۲۰۳۰ است/ یکی از نگرانی‌های اصلی واشنگتن این است که وجود زرادخانه‌ای بزرگ و مدرن، چگونه رفتار چین را در یک بحران، به ویژه درباره تایوان، تغییر می‌دهد

در دره‌های سرسبز و مه‌آلود جنوب‌غربی چین، تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که این کشور در حال شتاب بخشیدن به تقویت زرادخانه هسته‌ای خود است؛ نیرویی که برای عصر تازه‌ای از رقابت ابرقدرت‌ها طراحی شده است.

کد خبر: ۹۱۰۰۴۷

تاریخ: ۲۷ بهمن ۱۴۰۴ - ۱۴:۰۳

نیویورک‌تایمز نوشت: در دره‌های سرسبز و مه‌آلود جنوب‌غربی چین، تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که این کشور در حال شتاب بخشیدن به تقویت زرادخانه هسته‌ای خود است؛ نیرویی که برای عصر تازه‌ای از رقابت ابرقدرت‌ها طراحی شده است.

به گزارش انتخاب، یکی از این دره‌ها «زیتونگ» نام دارد، در استان سیچوان، جایی که مهندسان در حال ساخت سنگرها و خاکریزهای جدید بوده‌اند. یک مجموعه تازه با انبوهی از لوله‌ها دیده می‌شود که نشان می‌دهد این تأسیسات با مواد بسیار خطرناک سر و کار دارد.

دره‌ای دیگر محل تأسیساتی با حصار دوگانه به نام «پینگ‌تونگ» است، جایی که کارشناسان معتقدند چین در آن هسته‌های حاوی پلوتونیومِ کلاهک‌های هسته‌ای را تولید می‌کند. ساختمان اصلی که با دودکشی تهویه‌ای به ارتفاع ۳۶۰ فوت (حدود ۱۱۰ متر) شناخته می‌شود، در سال‌های اخیر با دریچه‌های جدید و سامانه‌های دفع حرارت بازسازی شده است. ساخت‌وسازهای بیشتری نیز در کنار آن در جریان است.

بالای ورودی تأسیسات پینگ‌تونگ، یکی از شعارهای شاخص رهبر چین، Xi Jinping، با حروفی چنان بزرگ نقش بسته که از فضا نیز قابل مشاهده است:

«به آرمان بنیادین وفادار بمانید و همواره مأموریت خود را به یاد داشته باشید.»

این‌ها از جمله چندین سایت محرمانه مرتبط با برنامه هسته‌ای در استان سیچوان هستند که در سال‌های اخیر گسترش یافته و ارتقا یافته‌اند.

گسترش برنامه هسته‌ای چین تلاش‌ها برای احیای کنترل تسلیحات جهانی را، پس از انقضای آخرین معاهده باقی‌مانده کنترل تسلیحات هسته‌ای میان ایالات متحده و روسیه، پیچیده‌تر کرده است. واشینگتن استدلال می‌کند که هر توافق جایگزینی باید چین را نیز ملزم کند، اما پکن تاکنون علاقه‌ای نشان نداده است.

رنی بابیاز، کارشناس اطلاعات ژئوفضایی که تصاویر ماهواره‌ای و شواهد بصری دیگر این سایت‌ها را تحلیل کرده و یافته‌های خود را با نیویورک تایمز به اشتراک گذاشته است، گفت:

«تغییراتی که در این سایت‌ها روی زمین می‌بینیم با اهداف گسترده‌تر چین برای تبدیل شدن به یک ابرقدرت جهانی همسو است. سلاح‌های هسته‌ای بخش جدایی‌ناپذیر این هدف هستند.»

او هر یک از این مکان‌های هسته‌ای در سراسر چین را همچون قطعه‌ای از یک موزاییک توصیف کرد که در کنار هم، الگویی از رشد سریع را نشان می‌دهند. او گفت:

«در همه این سایت‌ها تحولاتی رخ داده، اما به طور کلی این تغییرات از سال ۲۰۱۹ به بعد شتاب گرفته است.»

گسترش هسته‌ای چین به منبعی فزاینده از تنش با ایالات متحده تبدیل شده است. توماس جی. دی‌نانو، معاون وزیر امور خارجه آمریکا در امور کنترل تسلیحات و امنیت بین‌المللی، در این ماه به طور علنی چین را متهم کرد که به طور مخفیانه «آزمایش‌های انفجار هسته‌ای» انجام داده که ناقض یک توقف جهانی است. پکن این ادعا را رد کرده و کارشناسان درباره میزان استحکام شواهد مطرح‌شده بحث کرده‌اند.

طبق تازه‌ترین برآورد سالانه پنتاگون، چین تا پایان سال ۲۰۲۴ بیش از ۶۰۰ کلاهک هسته‌ای در اختیار داشته و در مسیر رسیدن به ۱۰۰۰ کلاهک تا سال ۲۰۳۰ است. زرادخانه چین بسیار کوچک‌تر از هزاران کلاهکی است که ایالات متحده و روسیه در اختیار دارند، اما رشد آن همچنان نگران‌کننده است.

متیو شارپ، مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا و پژوهشگر ارشد مرکز سیاست امنیت هسته‌ای در مؤسسه فناوری ماساچوست، گفت: «بدون گفت‌وگوی واقعی درباره این موضوعات — که اکنون وجود ندارد — بسیار دشوار است بدانیم اوضاع به کجا می‌رود، و این برای من خطرناک است؛ زیرا اکنون ناچاریم بر اساس بدترین برداشت ممکن از یک روند نگران‌کننده برنامه‌ریزی و واکنش نشان دهیم.»

این سایت‌ها در سیچوان شش دهه پیش به عنوان بخشی از پروژه «جبهه سوم»ِ Mao Zedong ساخته شدند؛ طرحی برای محافظت از آزمایشگاه‌ها و کارخانه‌های تولید سلاح هسته‌ای چین در برابر حملات احتمالی ایالات متحده یا اتحاد شوروی.

ده‌ها هزار دانشمند، مهندس و کارگر به طور محرمانه در دل مناطق کوهستانی کار کردند تا آنچه دنی بی. استیلمن، دانشمند هسته‌ای آمریکایی که بعدها از منطقه بازدید کرد، در کتابی مشترک آن را «یک امپراتوری هسته‌ای درون‌سرزمینی» نامید، بنا کنند.

با کاهش تنش‌های چین با واشینگتن و مسکو در دهه ۱۹۸۰، بسیاری از تأسیسات هسته‌ای «جبهه سوم» تعطیل یا کوچک شدند و اغلب دانشمندان آن‌ها به آزمایشگاه تسلیحاتی جدیدی در شهر میان‌یانگ منتقل شدند. سایت‌هایی مانند پینگ‌تونگ و زیتونگ به فعالیت ادامه دادند، اما تغییرات سال‌های بعد پراکنده و محدود بود، که بازتاب سیاست آن زمان چین برای حفظ زرادخانه‌ای نسبتاً کوچک بود.

آن دوره خویشتنداری حدود هفت سال پیش کمرنگ شد. چین به سرعت شروع به ساخت یا ارتقای بسیاری از تأسیسات مرتبط با سلاح‌های هسته‌ای کرد و ساخت‌وساز در سایت‌های سیچوان نیز شتاب گرفت. این توسعه شامل یک آزمایشگاه عظیم احتراق لیزری در میان‌یانگ است که می‌تواند برای مطالعه کلاهک‌های هسته‌ای بدون انفجار واقعی سلاح‌ها استفاده شود.

به گفته بابیاز، طراحی مجموعه پینگ‌تونگ نشان می‌دهد که احتمالاً برای ساخت «پیت»های کلاهک‌های هسته‌ای — یعنی هسته فلزی، معمولاً حاوی پلوتونیوم — استفاده می‌شود. او اشاره کرد که معماری آن شبیه تأسیسات تولید پیت در کشورهای دیگر، از جمله آزمایشگاه ملی لوس‌آلاموس در ایالات متحده است.

در زیتونگ، سنگرها و خاکریزهای جدید احتمالاً برای آزمایش «مواد منفجره قوی» به کار می‌روند؛ ترکیبات شیمیایی که برای ایجاد شرایط لازم جهت آغاز واکنش زنجیره‌ای در مواد هسته‌ای منفجر می‌شوند.

هوی ژانگ، فیزیکدان و پژوهشگر برنامه‌های هسته‌ای چین در مدرسه کندی دانشگاه هاروارد، که یافته‌های بابیاز را بررسی کرده، گفت: «شما لایه‌ای از مواد منفجره قوی دارید که موج ضربه‌ای آن هم‌زمان به سمت مرکز فرو می‌ریزد. برای تکمیل این فرآیند به آزمایش‌های انفجاری نیاز است.»

این مجموعه شامل منطقه‌ای بیضی‌شکل به اندازه حدود ۱۰ زمین بسکتبال است.

هدف دقیق این ارتقاها همچنان محل بحث است. ژانگ گفت تصاویر ماهواره‌ای به تنهایی اطلاعات محدودی ارائه می‌دهد: «ما نمی‌دانیم چند کلاهک تولید شده، فقط گسترش کارخانه را می‌بینیم.»

برخی از تغییرات اخیر ممکن است صرفاً برای ارتقای ایمنی باشد. مهندسان هسته‌ای چینی همچنین ممکن است برای اصلاح طراحی کلاهک‌ها برای سلاح‌های جدید — مانند موشک‌های پرتاب‌شونده از زیردریایی — به تأسیسات و مناطق آزمایشی بیشتری در زیتونگ نیاز داشته باشند.

یکی از نگرانی‌های اصلی واشینگتن این است که این زرادخانه بزرگ‌تر و مدرن‌تر چگونه ممکن است رفتار چین را در یک بحران، به‌ویژه درباره تایوان، تغییر دهد.

مایکل اس. چیس، معاون پیشین دستیار وزیر دفاع آمریکا در امور چین و پژوهشگر ارشد مؤسسه رند، گفت: «چین می‌خواهد در موقعیتی باشد که احساس کند تا حد زیادی در برابر اعمال فشار هسته‌ای از سوی ایالات متحده مصون است. آن‌ها احتمالاً قضاوت می‌کنند که این موضوع می‌تواند در یک درگیری متعارف بر سر تایوان نقش داشته باشد.»