علم‌الهدی: هر چه به صخره‌ها و قله نزدیک‌تر باشید، مسیر سخت‌تر می‌شود؛ ما اکنون به صخره‌ها رسیده‌ایم

امام جمعه مشهد گفت: در کوهنوردی، وقتی به دامنه هستید راه آسان است، اما هرچه به صخره‌ها و قله نزدیک‌تر می‌شوید، مسیر سخت‌تر می‌شود. ما اکنون به صخره‌ها رسیده‌ایم. قرآن به ما می‌گوید: «با همان ابزاری که تا اینجا بالا آمدید (همان ایمان و توکل)، باید بالاتر بروید.» این نقشهٔ راه قرآنی ماست.

کد خبر: ۹۱۰۵۹۷

تاریخ: ۳۰ بهمن ۱۴۰۴ - ۲۲:۴۹

تسنیم: امام جمعه مشهد گفت: خداباوری باید در عمل و فکر انسان وجود داشته باشد.

سید احمد علم‌الهدی در دومین جلسه تفسیر آیات قرآن کریم در ماه مبارک رمضان امسال که به میزبانی حسینیه دفتر نماینده ولی‌فقیه در استان خراسان رضوی برگزار شد، اظهار کرد: فرا رسیدن ماه مبارک رمضان، ماه ضیافت الهی را به همه شما عزیزان تبریک و تهنیت عرض می‌کنم. امید است خداوند متعال تمام لحظات، دقایق، ساعات و روزهای این ماه را برای ما مبارک گرداند؛ برکتی که پیامبر اکرم (ص) وعده آن را در خصوص این ماه فرموده‌اند، ان‌شاءالله در هر لحظه شامل حال ما گردد.

وی افزود: پیامبر اکرم (ص) در حدیثی می‌فرمایند که «وَ ساعَاتُهُ أَفْضَلُ السَّاعَات»؛ یعنی ساعات این ماه، برترین ساعاتند. برخی بزرگان گفته‌اند مقصود از «ساعات»، زمان محدود شصت دقیقه‌ای نیست، بلکه لحظات است؛ یعنی هر لحظه از این ماه، از تمام لحظات دیگر برتر است.

نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی ادامه داد: برکتی که رسول خدا فرمودند: «قَدْ أَقْبَلَ إِلَيْکُمْ شَهْرُ اللَّهِ بِالْبَرَکَة»؛ گاه چنان اثر دارد که یک لحظه از لحظات این ماه، می‌تواند سراسر زندگی انسان را دگرگون کند؛ انسانی را که در ورطهٔ شقاوت و پریشانی بوده، به اوج سعادت و خوشبختی برساند، تنها با برکتی که در یک لحظه از ماه رمضان نهفته است.

علم‌الهدی با بیان اینکه زندگی انسان وضعی عجیب دارد، گفت: ما به جریان‌ها و سختی‌هایی عادت کرده‌ایم تا جایی که درد و مصیبت برایمان عادی می‌شود و دیگر قدرت اندیشه برای رهایی از آن را از دست می‌دهیم. در روزگاران گذشته، بیماری مالاریا در روستاها رایج بود، به‌ویژه در مناطقی که آب‌های راکد داشتند. مردم چنان به تب مالاریا خو گرفته بودند که آن را بخشی از طبیعت زندگی می‌دانستند؛ به‌گونه‌ای که کودکان تصور می‌کردند تب روزانهٔ پدرشان امری طبیعی و جزئی از «لوازم زندگی» است.

وی تاکید کرد: انسان به تاریکی و ابهام زندگی خو می‌گیرد. زندگی برای همه خواه دانشمند، خواه بی‌سواد، خواه عارف، خواه انسان اقتصادی و پرتلاش سرشار از تاریکی است. اگر بخواهیم زندگی را تشبیه کنیم، باید آن را به استخری از قیر تشبیه کنیم؛ جایی که دید انسان به اطرافش ممکن نیست، و هرچه پیش می‌رود، تاریکی بیشتر می‌شود.

امام جمعه مشهد اضافه کرد: ما در این زندگی تاریک، آینده را نمی‌بینیم؛ نمی‌توانیم حتی لحظهٔ بعد خود را پیش‌بینی کنیم. انسانی که امروز در اوج قدرت است، ممکن است فردا به صفر برسد؛ آن‌که در نهایت ثروت است، شاید یک‌باره هیچ نداشته باشد. ذات زندگی پیش‌بینی‌ناپذیری و عادت به ابهام است.

عضو مجلس خبرگان رهبری خاطرنشان کرد: در چنین وضعی، باید به دستگاهی پناه ببریم که توانایی آشکار کردن آینده و اسرار زندگی را داشته باشد؛ و آن، همان هدایت الهی است. در مسیر تاریک هستی، گاه دریچه‌هایی از روشنایی و نفس‌گاه‌هایی باز می‌شوند؛ روزنه‌هایی که به زندگی نور و آرامش می‌بخشند. پیامبر اکرم (ص) این لحظات را «نفحات» نامیده‌اند. ایشان فرموده‌اند: «رَبُّکُمْ فِی أَیَّامِ دَهْرِکُمْ نَفَحَاتٌ؛ أَلَا فَتَعَرَّضُوا لَهَا»؛ یعنی پروردگار شما در روزهای زندگی‌تان نسیم‌هایی از رحمت قرار داده است، پس بکوشید تا خود را در معرض آن قرار دهید و از آن محروم نمانید.

علم‌الهدی افزود: ماه رمضان از همان نفحات الهی است؛ یک نفس‌گاه آسمانی در طول سالی پر از حوادث اجتماعی، سیاسی و اقتصادی، که انسان را از خود و از یاد خدا غافل می‌کند.  در این ماه، دریچه‌ای از نور و فرصت بندگی دوباره گشوده می‌شود؛ نفس‌گاهی که باید قدر آن را دانست، پیش از آن‌که بگذرد.

نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی ادامه داد: پیامبر اکرم (ص) فرمودند:  «اَلَا فَتَعَرَّضُوا لَهَا»، حواستان جمع باشد! این نفس‌گاه‌ها را از دست ندهید، مراقب باشید از شما نگذرد و نادیده نماند. این نفس‌گاه‌ها همان فرصت‌های الهی در زندگی هستند، و ماه مبارک رمضان از بزرگ‌ترین آن‌هاست. در طول یک سالی که عمر کردیم، مشکلات اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و گرفتاری‌های روزمره چنان ما را محاصره کرده‌اند که نه به خودمان اندیشیده‌ایم، نه به سرنوشت آینده، تا چه رسد به یاد خدا و بندگی او. انسان گاه آن‌چنان در محاصره پریشانی‌ها گرفتار می‌شود و در پیچ‌و‌خم زندگی سردرگم می‌ماند که حتی خودش را فراموش می‌کند؛ چه برسد به یاد خدا.

وی تصریح کرد: در طول سال، در میان ناداری‌ها، کمبودها، فشارهای اقتصادی و اجتماعی، ما همه چیز را از یاد برده‌ایم: سرنوشت خود را، مسیر حرکت‌مان، هدف زندگی‌مان و از همه بالاتر، خدا را. اما ماه رمضان، همان دریچه‌ای است که پیامبر اکرم آن را نفس‌گاه الهی خواندند؛ ماهی است که انسان در آن به خود می‌آید، به یاد خدا می‌افتد، و درمی‌یابد که باید در برابر پروردگار هستی، منشأ قدرت‌ها و توانمندی‌های جهان سر بندگی فرود آورد. در این بیداری، انسان درمی‌یابد که تنها از طریق ارتباط با خداست که می‌تواند مشکلات خود را با عنایت پروردگار حل کند.

امام جمعه مشهد با بیان اینکه ما در دو عرصه عمل و فکر خدا را فراموش کرده‌ایم، ابراز کرد: در عرصه عمل، برادران و خواهران، بیندیشیم: برای چه کار می‌کنیم؟ برای که تلاش می‌کنیم؟ آیا تمام استعداد وجودی انسان باید صرف خوردن و خوابیدن و گذران روزمره شود؟ آیا شأن انسان این است که تمام انرژی و توان خود را خرج ناهار و شام و مسائل غریزی کند؟ واقعاً سرمایه‌ی وجود ما باید در همین‌ها صرف شود؟؛ فراموش کردیم که ما مِلک خود نیستیم؛ مملوک خداییم. مالک همه چیز ما، ذات مقدس پروردگار است. پس باید بپرسیم: برای خدا چه کرده‌ایم؟ چه برداشتی برای خدا داشته‌ایم؟

علم‌الهدی تأکید کرد: در اندیشه‌مان، باور به خدا کم‌رنگ شد. به همه چیز باور داریم، جز خدا. شک‌ها و شبهات ذهنی، ریشه‌های ایمان را در وجودمان سست کرده‌اند و باورمندی‌مان نسبت به ذات حق دچار ضعف شده است. نه در عمل، و نه در اندیشه، آن حضور حقیقی خداوند را حفظ نکرده‌ایم. اما ماه رمضان فرصتی است که پیامبر اکرم (ص) از جانب خداوند اعلان کردند؛ فرصتی برای جبران دو عقب‌ماندگی بزرگ از بندگی خدا، هم در عمل و هم در فکر فراهم کرده است.

نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی گفت: در عرصه عمل، این جبران با نماز، روزه و عبادت ممکن می‌شود. نماز و روزه در این ماه ارزش دوچندان دارد. حتی نفس‌کشیدن روزه‌دار عبادت است. در حدیث آمده است: «نَومُکُم فِیهِ عِبادَة»، خواب شما در ماه رمضان عبادت است؛ چراکه در حال روزه، انسان در بندگی خداست. این برکت ماه رمضان است؛ که با عبادت، روزه، نماز، دعا و بندگی می‌توان تمام عقب‌ماندگی‌ها را در عبودیت جبران کرد.

نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی تصریح کرد: باورمندی نسبت به خدا یعنی فهم حضور او در ذات زندگی، نه فقط اعتراف زبانی. همه مردم، حتی آنان که خود را بی‌دین می‌دانند، در ژرف‌ترین لایه‌ی وجودشان حضور خدا را حس می‌کنند؛ بنابراین هیچ کس امروز منکر خدا نیست؛ همه باور دارند خدا هست. اما سخن در باورمندی واقعی است؛ در این‌که این باور، در رفتار و زندگی ما اثر داشته باشد.

علم‌الهدی تصریح کرد: این درست نیست که انسان بگوید به خدا ایمان دارد، ولی در کارش، در معاملاتش، در حلال و حرامش، خدا را در نظر نگیرد؛ هرچه نفس بخواهد، بی‌پروا انجام دهد، بی‌هیچ ترس و حساب از خدا. اگر من باور دارم خدا هست، پس چرا سراسر زندگی‌ام در مسیر حرام است؟  کسبم، شغلم، رفتارم، معاملاتم، حتی دروغ‌ها و فریب‌هایم؛ همه بر خلاف رضای خداست. پس باورمندی من به خدا، کجایش نمود دارد؟ باور واقعی آن است که اثرش در زندگی پدیدار شود.

وی گفت: مشکل ما این است که خداوند را از متن زندگی بیرون گذاشته‌ایم. در کارها و برنامه‌هایمان حسابی برای خدا باز نمی‌کنیم، در حالی که باید همیشه به یاد داشته باشیم که خدایی هست، و نباید با خدا جنگید. باید او را در کانون فکر و اندیشه خود قرار دهیم تا هر قدمی که برمی‌داریم، برای خدا و نه فقط برای خودمان و دنیا باشد.

امام جمعه مشهد گفت: برادران و خواهران بیایید محاسبه‌ای در زندگی‌مان داشته باشیم؛ از صبح که از خانه بیرون رفتی، تا شب که سرت را بر بالین می‌گذاری، چند دقیقه، چند لحظه، حتی چند ثانیه، با خودت فکر کن، از همه‌ی کارهایی که امروز کردی، سهم خدا در کدام بود؟ اگر پاسخ این باشد که هیچ، وای بر من! چون یعنی از صبح تا شب کار کردم، زحمت کشیدم، اما خدا در کار من جایی نداشت و این یعنی باور نداشتن خدا؛ ایمان بی‌اثر و بی‌حقیقت. زیرا اگر باور واقعی به خدا داشتیم، حتماً در رفتار و برنامه زندگی ما ظهور می‌کرد.

نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی ابراز کرد: در عرصه‌ی عمل، عقب‌ماندگی را می‌توان با نماز، روزه، عبادت و دعا جبران کرد؛ اما در عرصه‌ی فکر، چه کنیم؟؛ تنها چیزی که می‌تواند خلأ فکر انسان را در بندگی خدا پر کند و جان را آکنده از حضور او سازد، قرآن کریم است.  به همین دلیل پیامبر اکرم فرمودند:  «أکْثِرُوا فِی تِلاوَةِ القُرآن»، یعنی در ماه رمضان بسیار قرآن بخوانید؛ حتی اگر معنایش را ندانید، نورانیتی که از تلاوت قرآن برمی‌خیزد، جان شما را پاک می‌کند.

وی خاطرنشان کرد: ماه رمضان، ماه انس با قرآن است؛ ماهی که انسان در پرتو تلاوت آیات خدا، به یاد او می‌افتد. و این یاد، همان باورمندی حقیقی را در همه شئون زندگی ظاهر می‌سازد. پس عقب‌ماندگی فکری ما باید با قرآن جبران شود. خداوند خود می‌فرماید:  «وَلَقَدْ یَسَّرْنَا الْقُرآنَ لِلذِّکرِ، فَهَلْ مِنْ مُدَّکِرٍ؟»؛  «ما قرآن را آسان قرار دادیم تا یادآور باشد، آیا کسی هست که متذکر شود؟».

علم‌الهدی افزود: قرآن برای آن است که انسانِ فراموش‌کار، دوباره یاد خدا کند و به آسانی، خدا را در کانون باور انسان ظهور می‌دهد و حضور او را در زندگی حاکم می‌کند. قرآن، «ذِکر» است؛ یعنی یادآوری پروردگار در برابر غفلت ما. قرآن اثری دارد که در دل همه می‌نشیند.

امام جمعه مشهد با نقل روایتی ابراز کرد: انسان، حتی در سختی و اندوه، دلش با یاد خدا آرام می‌گیرد و چه بسیار کسانی که در همین لحظه‌های تلاوت یا تأمل بر قرآن، در اوج هیجان یا غم، حضور خدا را حس می‌کنند و دلشان روشن می‌شود. عزیزان، ماه رمضان ماه قرآن است. اگر در این ماه با قرآن همنشین شویم، عقب‌ماندگی‌های فکری و ضعف ایمانمان جبران خواهد شد. قرآن برنامه‌ای است برای همهٔ انسان‌ها، در همهٔ زمان‌ها و شرایط‌ها.

عضو مجلس خبرگان رهبری گفت: وجود مبارک امام صادق(ع) دربارهٔ قرآن می‌فرمایند: «هُوَ فِی کُلِّ زَمَانٍ جَدِیدٌ، وَعِندَ کُلِّ قَوْمٍ إِلَى یَوْمِ الْقِیَامَةِ»، یعنی قرآن در هر زمان تازه است و تا روز قیامت برای هر قومی شور و تازگی دارد. منِ طلبه، بیش از هفتاد سال است با قرآن سروکار دارم. اما هنوز هر بار که قرآن را میخوانم، نکته‌ای تازه می‌یابم که پیش‌تر نفهمیده بودم. این خاصیت قرآن است؛ همیشه نو است، همیشه زنده. وقتی انسان به قرآن پناه می‌برد، گویا گمشدهٔ خویش را می‌یابد. دلش روشن و جانش شاداب می‌شود، زیرا پاسخ دردهایش را در آن می‌بیند.

وی بیان کرد: پس بهترین کار در ماه رمضان، اشتغال به قرآن و تأمل در آیات الهی است. باید از قرآن بیاموزیم چگونه در شرایط گوناگون زندگی راه درست را پیدا کنیم. امروز هم شرایط اجتماعی و اقتصادی ما سخت است. بسیاری می‌گویند «در کلافی سردرگم گرفتاریم». اما قرآن می‌فرماید: «الْفِتْنَةُ لِلْمُسْلِمِ کَلَیْلٍ ظَلِیمٍ، فَإِذَا احْتَدَمَتْ فَاذْهَبْ إِلَى الْقُرْآنِ.»، یعنی هرگاه فتنه و تاریکی بر زندگی‌تان سایه انداخت، رو به قرآن بیاورید.

علم‌الهدی ابراز کرد: قرآن نقشهٔ خدا برای بندگان است؛ راهنمای ما در بحران‌ها. دشمنان، هرچقدر فشار بیاورند، ایمان مؤمن را نمی‌توانند خاموش کنند. آنان بارها شکست خورده‌اند، اما از دشمنی بازنمی‌ایستند. ما نیز باید استقامت کنیم و چراغ ایمان و قرآن را فروزان نگه داریم.

نماینده ول فقیه در خراسان رضوی اضافه کرد: دشمن، رسمش این است که وقتی برنامه‌ای اجرا می‌کند و نتیجه نمی‌گیرد، فشار را بیشتر می‌کند. هرچه دشمن از ما مأیوس‌تر شود، فشار او افزون‌تر می‌گردد؛ زیرا دشمن از دشمنی دست برنمی‌دارد. شکست‌های پی‌درپی دشمن در هر کجای عالم، او را وادار به تشدید ستم و ناپاکی‌هایش می‌کند. وضعیت ما با آمریکا نیز چنین بوده است؛ آن‌ها در تمام عرصه‌ها شکست خورده‌اند، اما هر شکست، آنان را به برنامه‌ریزی‌های سخت‌تر و بدتری وامی‌دارد، چون از دشمنی دست‌بردار نیستند.

علم‌الهدی تاکید کرد: آنان روزگاری می‌خواستند از منابع و نفت ما بهره‌برداری کنند. اما حالا استکبار به جایی رسیده که بقای حیاتش در گرو نبودِ ماست؛ اگر بر ما پیروز نشوند، نابود می‌شوند؛ لذا دشمنی‌شان لحظه‌به‌لحظه بیشتر می‌شود. ما در شرایطی قرار گرفته‌ایم که فشارهای اقتصادی، معیشت را آن‌چنان پیچیده کرده که حتی مدیران کشور را در کلاف سردرگمی فرو برده و از سوی دیگر، تهاجم دشمن نیز فوق‌العاده است.  در این شرایط ما چه کنیم.

وی تصریح کرد: امام صادق(ع) فرمودند: «عَلَیْکُم بِالْقُرْآنِ»؛ نقشهٔ راه را از قرآن بگیرید. قرآن نقشه‌ای پیش روی ما می‌گذارد که می‌گوید: تا اینجا رسیده‌اید، نزدیک قله شده‌اید. در کوهنوردی، وقتی به دامنه هستید راه آسان است، اما هرچه به صخره‌ها و قله نزدیک‌تر می‌شوید، مسیر سخت‌تر می‌شود. ما اکنون به صخره‌ها رسیده‌ایم. قرآن به ما می‌گوید: «با همان ابزاری که تا اینجا بالا آمدید (همان ایمان و توکل)، باید بالاتر بروید.» این نقشهٔ راه قرآنی ماست.

علم‌الهدی گفت: بیایید در این سی روز ماه رمضان، هر روز بنشینیم و از یک آیه از این نقشهٔ راه بیاموزیم. مسیر روشن می‌شود و دیگر وحشت و دلهره‌ای نخواهیم داشت. این، بزرگترین اثر باورمندی خدا در عرصهٔ فکر ماست. عزیزان، تمام این بهره‌برداری‌ها و درس‌آموزی‌ها از قرآن، متکی بر یک برکت است: ما به خاندان پیامبر (ص) متصل هستیم. ما با اهل بیت، با صدیقهٔ کبری و با امام حسین(ع) ارتباط داریم. صاحب ما، امام زمان(عج) است که به ما کمک می‌کند.

امام جمعه مشهد ادامه داد: این ارتباط است که راه استفادهٔ درست و نتیجه‌گیری از قرآن را بر ما گشوده است. هرچه داریم، از عشق به اهل بیت و وابستگی به عزیزان خداست. این عشق و وابستگی چنان است که ما سختی‌ها و مصائب آنان را نه یک بار، نه صد بار، بلکه بارها تحمل کرده‌ایم تا آن‌ها بتوانند ما را با قرآن آشنا کنند.

عضو مجلس خبرگان رهبری تاکید کرد: برای اهل بیت (ع) ، دنیا مهم نبود. خانواده امیرالمؤمنین (ع) ، حضرت زهرا(س)، سالانه هشتاد هزار مثقال طلا درآمد از فدک داشتند؛ می‌توانستند زندگی مرفهی داشته باشند، اما مردم مسیر دیگری را انتخاب کردند و جریانی غیر از مسیر هدایت حاکم شد. ما اشتباه نکنیم؛ مبارزه و جنگ برای ما ضروری بود تا مسیر بهره‌برداری از قرآن برای ما باز شود.