قسمت صد و شصت و سوم خاطرات میلسپو: کابینه‌های ایران چه سالم و چه بیمار، آنقدر بر سر کار نمی‌ماندند که حتی یک برنامه اصلاحی را شروع کنند

همانطور که قبلاً اشاره کردم مستشاران خصوصی در ایران نه تنها از لحاظ درست بودن توصیه‌ها بلکه بیشتر از نظر اجرا و نتایج آنها کارایی چندانی نشان نداده‌اند. به علت سیستم سیاسی ایران، دولت حاضر نیست منافع و امتیازات خصوصی را فدای رفاه عامه کند یا اقدامی به عمل آورد که فرد یا گروه متنفذی را با آن دشمن سازد. افزون بر آن کابینه‌های ایران چه سالم و چه بیمار آنقدر بر سر کار نمی‌مانند که حتی یک برنامه اصلاحی را شروع کنند.

کد خبر: ۹۱۱۶۰۹

تاریخ: ۰۷ اسفند ۱۴۰۴ - ۲۳:۳۴

سرویس تاریخ «انتخاب»: کتاب ماموریت آمریکایی‌ها در ایران اثر آرتور میلسپو ترجمۀ حسین ابوترابیان در سال ۱۳۵۶ است.

آرتور میلسپو متولد مارس ۱۸۸۳ در روستایی در میشیگان، حقوقدان و کارشناس مالی آمریکایی که در سالهای ۱۹۲۲-۱۹۲۷ و ۱۹۴۲-۱۹۴۵ برای اصلاح مالیه به استخدام دولت ایران درآمد. او دانش آموخته (دکترای) دانشگاه جانز هاپکینز و (کارشناسی ارشد) دانشگاه ایلینوی بود‌.

مداوا چگونه باید انجام شود؟

نتیجه گیری ما این است که ایران بدون کمک توانست تغییرات لازم را در سیستم حکومتی خود به عمل آورد و شرایط ضروری برای پیشرفت، ثبات و ترقی را فراهم کنند، اما پیش از آنکه به موضوع قرارداد برگردیم لازم است سؤال کنیم که این کمک مورد نیاز چگونه و به چه وسیله‌ای می‌تواند تأمین شود؟ هنگام طرح این سؤال ما انبوهی اطلاعات را که از تجربیات آمریکائیان در این کشور ناشی شده است و نیز تجربیات ایرانیانی که با آمریکائیان همکاری نموده‌اند در اختیار داریم. نیز باید شرایط داخلی و خارجی کشور را که کارآنی و مؤثر بودن هر گونه کمک را مشخص می‌سازد در نظر بگیریم.

پیشنهادی که در گذشته به دفعات به عمل آمده و هنوز هم مطرح می‌شود، این است که دولت ایران بیگانگان را به طور انفرادی به عنوان مستشار و

کارشناس استخدام کند. جاذبه اصلی این کار این است که با اصل حاکمیت ایران تطبیق میکند و هیچ مسئولیتی برای مستخدمین بیگانه یا کشور‌هایی که مستشاران مزبور تبعه آن هستند ایجاد نمی‌کند. بدین جهت این پیشنهاد به نظر آمریکائیانی که هنوز معتقد به انزواطلبی بوده و از هرگونه «درگیری» وحشت دارند جالب می‌رسد. همانطور که قبلاً اشاره کردم مستشاران خصوصی در ایران نه تنها از لحاظ درست بودن توصیه‌ها بلکه بیشتر از نظر اجرا و نتایج آنها کارایی چندانی نشان نداده‌اند. به علت سیستم سیاسی ایران، دولت حاضر نیست منافع و امتیازات خصوصی را فدای رفاه عامه کند یا اقدامی به عمل آورد که فرد یا گروه متنفذی را با آن دشمن سازد. افزون بر آن کابینه‌های ایران چه سالم و چه بیمار آنقدر بر سر کار نمی‌مانند که حتی یک برنامه اصلاحی را شروع کنند. بیگانگانی که به طور انفرادی به عنوان مستشار یا مدیر استخدام شده و زیر نظر ایرانیا ایرانیان خدمت میکنند، به کلی بی‌فایده هستند.

در ادوار گذشته وقتی صفت مستشار یا کارشناس فنی پوششی برای جاسوسان سیاسی و نظامی یک کشور بیگانه نبوده است، این اشخاص توانسته‌اند تا حدود بسیار کمی به نفع ایران و آبروی خودشان خدمت کنند. ولی کارشناسان فنی قادر نیستند سیاست کلی را تعیین مردم را بیدار و به حقوقشان آشنا کنند و یک حکومت دموکراتیک بسازند یا در یک منطقه بحرانی ثبات و آرامش بوجود آورند.