رکوردشکنی تازه در محاسبه‌ عدد پی: ۳۱۴ تریلیون رقم اعشار

در رقابتی نفس‌گیر برای رسیدن به مرزهای دانش ریاضی، سروری قدرتمند با محاسبه‌ی ۳۱۴ تریلیون رقم از عدد پی، رکورد جهانی را در ماه مارس ۲۰۲۶ شکست.

کد خبر: ۹۱۴۸۳۶

تاریخ: ۰۴ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۱:۱۳

زومیت: در رقابتی نفس‌گیر برای رسیدن به مرزهای دانش ریاضی، سروری قدرتمند با محاسبه‌ی ۳۱۴ تریلیون رقم از عدد پی، رکورد جهانی را در ماه مارس ۲۰۲۶ شکست.

با وجود اینکه عدد پی عددی گنگ است و ارقام اعشاری آن تا بی‌نهایت ادامه دارند، این موضوع خللی در تلاش مهندسان کامپیوتر برای محاسبه‌ی دقیق‌تر آن ایجاد نکرده است. آن‌ها همچنان به دنبال گسترش مرزهای دانش و تعمیق محاسبات مربوط به این عدد هستند و با وجود ماهیت بی‌نهایت پی، سعی می‌کنند تا حد ممکن رشته‌ی طولانی‌تری از ارقام اعشاری آن را محاسبه کنند.

به‌گزارش لایوساینس، شرکت رسانه‌ای فناوری استریج ریویو (StorageReview) به‌تازگی با دستیابی به رکوردی جدید و خیره‌کننده، ۳۱۴ تریلیون رقم عدد پی را روی یک سرور Dell PowerEdge R7725 که به مدت ۱۱۰ روز بی‌وقفه مشغول فعالیت بود، محاسبه کرد.

در محاسبات مدرن پی، نبرد واقعی دیگر فقط مربوط به سرعت پردازنده نیست، بلکه فضای ذخیره‌سازی و کارایی آن نیز اهمیت دارد. سرور Dell PowerEdge R7725 برای دستیابی به رکورد تازه، از ۱٫۵ ترابایت حافظه برخوردار بود.

در سال‌های اخیر، رقابت برای ثبت رکورد محاسبه‌ی عدد پی با سرعت بالایی پیش رفته است. گوگل کلاد در سال ۲۰۲۲ با محاسبه‌ی ۱۰۰ تریلیون رقم، پیشتاز بود. اما استریج ریویو نیز در سال ۲۰۲۴ با ثبت رکوردهای ۱۰۵ و سپس ۲۰۲ تریلیون رقمی، جایگاه خود را تثبیت کرد. در آوریل ۲۰۲۵، گروه رسانه‌ای لینوس و شرکت کیوکسا با محاسبه‌ی ۳۰۰ تریلیون رقم از عدد پی، رکوردشکن شدند؛ اما استریج ریویو در نوامبر همان سال مجدداً این عنوان را از آن‌ها بازپس گرفت.

چرا عدد پی مهم است؟

پی یک ثابت کلیدی در ریاضیات است که محیط هر دایره را به قطر آن مرتبط می‌کند؛ در هندسه، فیزیک، مهندسی و آمار ظاهر می‌شود و در همه چیز از امواج و مدارهای سیاره‌ای گرفته تا پل‌ها، ساختمان‌ها و مدل‌های کامپیوتری یافت می‌شود. بیشتر مردم با پی به عنوان یک عدد ساده‌شده در مدرسه آشنا می‌شوند که برای یافتن مساحت یا محیط دایره استفاده می‌شود. اما برای مهندسان و دانشمندان، این عدد عنصری بنیادین است که به توصیف نحوه‌ی عملکرد دنیای فیزیکی کمک می‌کند.

پی به عنوان یک عدد گنگ در نظر گرفته می‌شود؛ زیرا نمی‌توان آن را به صورت یک کسر ساده از دو عدد صحیح نوشت. شکل اعشاری آن هرگز پایان نمی‌یابد و هرگز به الگوی تکراری‌ نمی‌رسد. یوهان لامبرت اولین کسی بود که در سال ۱۷۶۱ ثابت کرد پی گنگ است و نشان داد که هیچ کسری نمی‌تواند دقیقاً برابر با نسبت محیط دایره به قطر آن باشد. بنابراین، با وجود آنکه عدد پی یک مقدار دقیق است، بسط اعشاری آن نامحدود بوده و تا بی‌نهایت ادامه می‌یابد.

تلاش برای محاسبه‌ی ارقام بیشتر عدد پی، فراتر از یک رقابت علمی، به عنوان معیاری برای سنجش عملکرد سیستم‌های پردازشی مطرح می‌شود

همه‌ی رقم‌های اعشاری عدد پی برای محاسبات دقیق ضروری نیستند؛ ناسا معمولاً در دقیق‌ترین محاسبات خود درباره‌ی جهان هستی در حد ۱۶ رقم متوقف می‌شود. بااین‌حال، محققان به دلایل مختلف خود را به چالش می‌کشند تا عدد پی را به ارقام اعشاری بیشتری محاسبه کنند. این کار یک راه برای آزمایش محدودیت‌های کامپیوترها، فضاهای ذخیره‌سازی و نرم‌افزار است؛ زیرا اجرای عدد پی با اعشار فراوان می‌تواند ضعف‌های سخت‌افزاری را بهتر از بسیاری از بنچمارک‌های استاندارد آشکار کند. محاسبه‌ی عدد پی همچنین به محققان کمک می‌کند تا الگوریتم‌ها را برای رسیدگی به محاسبات بزرگ دیگر بهبود بخشند.

شرکت استریج ریویو برای دستیابی به نتیجه‌ی شگفت‌انگیز ۳۱۴ تریلیون رقم از عدد پی، حدود ۲۸۰ گیگابایت بر ثانیه پهنای باند را روی سرور Dell خود ارائه کرد تا جریان عظیمی از محاسبات میانی مورد نیاز برای اجرای بزرگ این کار را مدیریت کند.

شرکت استریج ریویو در بیانیه‌ای رسمی ضمن اعلام رکوردشکنی در محاسبه‌ی عدد پی، رقبا را به چالش کشیده است. این شرکت تصریح کرده که برای دستیابی به رکورد جدید، صرفاً محاسبه‌ی تعداد بیشتری رقم کافی نیست؛ بلکه باید با کاهش مصرف انرژی، کوتاه‌تر شدن زمان انجام محاسبات و تضمین پایداری سیستم، از عملکرد آن‌ها نیز پیشی گرفته شود.

این گزارش خبری با صرف زمان و هزینه فراوان و درحالی تهیه شده که دسترسی به اینترنت بین‌الملل در کل کشور همچنان با محدودیت مواجه است.