ادامه سیر نزولی فرزندآوری در کشور / گزارشی از ابتلا به هانتاویروس در ایران نداریم

آسیب ۲۴۵ مرکز بهداشتی درمانی در جنگ رمضان، ارایه خدمات بی‌وقفه بهداشتی، آخرین وضعیت اجرای برنامه پزشکی خانواده، ذخیره یک‌ماهه واکسن در خانه‌های بهداشت و ذخیره در ۳۱ استان، سیر نزولی فرزندآوری و البته کند شدن شیب کاهشی جمعیت، بودجه ۸هزار میلیاردی برای امنیت غذایی کودکان و ... از مواردی بود که در نشست خبری معاون بهداشت وزیر بهداشت به تشریح درباره آن صحبت شد.

کد خبر: ۹۲۱۱۹۸

تاریخ: ۲۳ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۴:۵۶

ایسنا: آسیب ۲۴۵ مرکز بهداشتی درمانی در جنگ رمضان، ارایه خدمات بی‌وقفه بهداشتی، آخرین وضعیت اجرای برنامه پزشکی خانواده، ذخیره یک‌ماهه واکسن در خانه‌های بهداشت و ذخیره در ۳۱ استان، سیر نزولی فرزندآوری و البته کند شدن شیب کاهشی جمعیت، بودجه ۸هزار میلیاردی برای امنیت غذایی کودکان و ... از مواردی بود که در نشست خبری معاون بهداشت وزیر بهداشت به تشریح درباره آن صحبت شد.

دکتر علیرضا رییسی - معاون بهداشت و رئیس ستاد برگزاری هفته سلامت ۱۴۰۵، در نشستی خبری به مناسبت هفته سلامت، با اشاره به حملات ددمنشانه آمریکایی و رژیم صهیونیستی علیه کشورمان گفت: در جریان جنگ اخیر، ۲۴۵ مرکز بهداشتی درمانی کشور دچار آسیب شد که بیشترین سهم مربوط به استان کرمانشاه با ۴۸ مرکز، اهواز با ۱۵ مرکز، اصفهان با ۲۱ مرکز، ایلام با ۲۰ مرکز، کردستان با ۲۱ مرکز و بندرعباس با ۱۴ مرکز و ... است.

وی با بیان اینکه همکاران ما در حوزه بهداشت نیز در جریان جنگ حضور فعال در ارایه خدمات داشتند؛ افزود: متاسفانه پنج نفر از همکاران‌مان در این جنگ شهید شدند و یکی از این همکاران مادر باردار بود که بسیار سخت و ناراحت کننده بود.

جایگزینی مراکز آسیب‌دیده در کمتر از ۴۸ ساعت

او تاکید کرد: تمام مراکز آسیب‌دیده در کمتر از ۴۸ ساعت در تمام استان‌ها جایگرین شدند. پس از جنگ ۱۲روزه، پیش‌بینی کرده بودیم اگر مراکز آسیب‌دیدند، ارائه خدمات به کدام مرکز منتقل شود. براساس این شرایط، وقفه‌ای در ارائه خدمات نداشتیم.

او درباره افزایش ساعات کاری مراکز بهداشتی گفت: در بسیاری از مراکز به‌ویژه مراکزی که در مناطق جنگی قرار داشتند، ساعت کاری افزایش یافت. شرایط به نحوی است که خدمات بهداشتی ۳۶ درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافت.

رئیسی ادامه داد: چندین مرکز نیز در قالب کانکس و چادر گسترش یافت. باز هم تکرار می‌کنم که هیچ مشکلی در زمینه واکسیناسیون نداشتیم؛ این در حالی است که حدود ۸میلیون و ۵۰۰هزار نفر از جمعیت بین شهرها جابه‌جا شدند. این عدد، یک موضوع مهم در زمینه بهداشت و ارائه خدمات است.

او اظهار کرد: بحران‌های بسیاری را تجربه کرده‌ایم اما این دوره متفاوت بود. هر بحرانی، تفاوت خاص خود را دارد.

او درباره دوگانگی امید و واقعیت توضیح داد: سیستم بهداشت و رسانه‌ها می‌بایست به مردم امید دهند؛ اما نکته این است که می‌بایست با واقعیت روبرو شویم. به طور مثال، در زمینه بسته‌بندی دارو به دلیل مشکلاتی که برای پتروشیمی، ممکن است مشکل داشته باشیم اما داروی مردم تامین می‌شود.

معاون بهداشت وزارت بهداشت درباره همزمانی چندین رویداد در سال گذشته گفت: موضوع بهداشت محیط و مانور نوروزی از مباحث هرساله وزارت بهداشت به حساب می‌آید؛ این مانور به طور معمول از ۱۰ یا ۱۵ اسفند آغاز می‌شود و تا ۲۰ فروردین ادامه دارد. این در حالی است که برنامه‌های ویژه‌ای برای ماه رمضان در زمینه عرضه موادغذایی داریم.

رئیس ستاد برگزاری هفته سلامت ۱۴۰۵ادامه داد: برنامه مانور نوروزی و بازرسی‌های ماه رمضان همزمان شد. اجرای این برنامه‌ها با جنگ همزمان شد و البته هیچ مشکلی در اجرای برنامه‌ها نداشتیم.

انبار واکسن در ۳۱ استان

او در پاسخ به سوالی مبنی کمبود واکسن در دوران جنگ توضیح داد: هیچ مشکلی در زمینه واکسیناسیون مادران و کودکان نداشتیم.

وی درباره وضعیت ذخایر واکسن افزود: دشمنان ابایی از حمله به مراکز بهداشتی و درمانی نداشتند. پیش از این، ذخایر واکسیناسیون در چند نقطه محدود متمرکز بود؛ با آغاز جنگ و با هدف پیشگیری از نابودی یکباره سرمایه‌های حیاتی در حملات احتمالی، انبارهای واکسن در ۳۱ استان کشور تقسیم و توزیع شد.

یک‌ماه ذخیره واکسن در هر خانه بهداشت

معاون وزیر بهداشت درباره توزیع واکسن‌ها در استان‌ها اظهار کرد: استان‌ها به عنوان استان معین تعریف شده‌اند؛ اگر واکسیناسیون یک استان با مشکل یا اختلال مواجه شود، استان‌های مجاور، وظیفه پشتیبانی و تأمین نیاز آن منطقه را بر عهده می‌گیرند. این شرایط تا سطح خانه‌های بهداشت برنامه‌ریزی شده و هر خانه بهداشت، یک ماه ذخیره واکسن دارد. همچنین ذخیره واکسن هر شبکه بهداشت نیز ۳ ماه است. در حال حاضر، تمام خانه‌های بهداشت سراسر کشور یک ماه ذخیره قطعی دارند؛ ذخایر استراتژیک واکسن در سطوح بالاتر برای بازه‌های زمانی ۶ ماهه تا ۲ ساله در انبارها موجود است.

رئیسی درباره چالش‌های تامین واکسن توضیح داد: تدابیر و پایداری زنجیره واکسیناسیون در شرایطی محقق شده که با تحریم‌های ظالمانه مواجه هستیم؛ تحریم‌هایی که بیش از ۴۷ سال قدمت‌دارد.

روند اصولی اجرای برنامه پزشکی خانواده

معاون وزیر بهداشت در بخش دیگری از صحبت‌هایش در پاسخ به سوالی درباره پیشرفت برنامه پزشکی خانواده اظهار داشت: در حال حاضر، روند اجرایی این برنامه نسبت به هر زمان دیگری، اصولی‌تر و منسجم‌تر است و پیش‌ می‌رود.

او درباره اجرای برنامه پزشکی خانواده تصریح کرد: مناطق منتخب را برای اجرای برنامه درنظر گرفته‌ایم؛ به عبارت دیگر پنج شبکه خدابنده، آق‌قلا، بابل، قائن و مرند را به عنوان «شبکه‌های پیشرو» انتخاب کرده‌ایم.

رییسی درباره چالش‌های برنامه پزشکی خانواده توضیح داد: توقف برنامه در سطح یک، یکی از چالش‌های اساسی دوره‌های قبل بود. این برنامه در مراکز روستایی و بهداشتی متوقف می‌شد؛ در حالی که انرژی اصلی می‌بایست صرف اتصال این برنامه به سطوح ۲ و ۳ یعنی کلینیک‌های تخصصی و بیمارستان‌ها می‌شد.

معاون بهداشت وزارت بهداشت ادامه داد: تعریف شبکه سلامت می‌بایست اصلاح شود؛ تعریف شبکه سلامت، یکی از مشکلات بنیادی در راستای تعریف شبکه بود. شبکه سلامت نباید به خدمات عمومی محدود شود؛ بلکه طبق تعریفی که در حال حاضر تثبیت شده، شبکه شامل سطح یک (تیم پزشک خانواده، مراقب سلامت، ماما، کارشناس تغذیه و روان)، سطح دو یعنی کلینیک‌های تخصصی و سطح سه یعنی بیمارستان‌ها و حتی سطح چهار می‌شود که همگی یک مجموعه واحد را تشکیل می‌دهند.

وی درباره نظام ارجاع در کشورهای پیشرفته گفت: دسترسی به پزشک متخصص در بسیاری از کشورهای پیشرفته مانند انگلیس فقط از طریق نظام ارجاع و سپری‌کردن مراحل قانونی امکان‌پذیر است. تغییر الگوی ارائه خدمت در ایران نیز نیازمند تصمیمی در سطوح حاکمیتی است.

رئیسی درباره اجرای برنامه پزشکی خانواده تصریح کرد: اجرای برنامه پزشک خانواده، فقط بر عهده معاونت بهداشت یا یک وزارتخانه نیست و دستگاه‌های مسوول باید همکاری داشته باشند.

‌معاون وزیر بهداشت درباره نظام پرداخت در برنامه پزشکی خانواده نیز گفت: نحوه پرداخت پزشکان متخصص که با برنامه پزشک خانواده همکاری می‌کنند تعیین شده و قراردادها آماده است. همچنین فرآیند خرید خدمت از بخش خصوصی و نحوه تعامل مالی بیمه‌ها با شبکه‌های بهداشت به طور دقیق مشخص شده و ابهامات این زمینه را برطرف کرده‌ایم.

او درباره آینده نظام ارجاع و برنامه پزشکی خانواده توضیح داد: پس از شروع طرح در ۵ شهر پیشرو، ۲۰ شهر دیگر از ابتدای تیر ماه و سپس ۲۰ شهر دیگر از ابتدای مرداد به این چرخه اضافه می‌شوند.

ادامه سیر نزولی فرزندآوری

رئیسی در بخش دیگری از این نشست خبری درباره شاخص‌های جمیعتی نیز توضیح داد و گفت: سیر نزولی جمعیت همچنان ادامه دارد، آمار ارقام نشان می‌دهد تولدها به کمتر از ۹۰۰ هزار نفر رسیده بود. اعداد بیانگر این است که ۹۷۳هزار نفر موالید طی سال ۱۴۰۳ داشته‌ایم که این تعداد به ۸۹۲‌هزار و ۲۶۸ نفر در سال گذشته رسید. اعداد، نشان از سیر نزولی جمعیت دارد؛ اگرچه که شیب کاهش جمعیت کند شده است.

۸۸۰۰۰ زایمان موفق در جنگ رمضان

معاون وزیر بهداشت با بیان اینکه ۸۸هزار زایمان موفق در دوران جنگ رمضان داشتیم، افزود: این تعداد زایمان‌ها منجر به تولد ۹۰ هزار نفر شد. همچنین آمار سقط جنین نسبت به شرایط عادی نه تنها افزایش نیافت، بلکه اندکی کاهش یافته است.

او درباره درمان زوج‌های ناباور نیز گفت: تمام مراکز استان‌ها، مراکز درمان ناباروری دارند و این خدمات تحت پوشش بیمه قرار دارد. دیدگاه تک عاملی به موضوع جوانی جمعیت نداشته باشیم؛ بنابراین نباید تصور کنیم اگر ناباروری حل شود مشکل جمعیت نیز کاهش می‌یابد؛ در ارتباط با این موضوع هر عاملی سهم خود را دارد.

رئیسی با بیان اینکه سه تا ۵ میلیون زوج نابارور در کشور زندگی می‌کنند، افزود: ۷۰ مرکز ناباروری در کشور ایجاد شده و بیمه‌ها ۹۰ درصد هزینه‌های دولتی را پوشش می‌دهند. همچنین میزان پوشش بیمه‌ای ۷۰ درصد است که مطلوب ارزیابی می‌شود.

او درباره وضعیت نرخ باروری تصریح کرد: اگر نرخ باروری کل به کمتر از یک برسد، میزان مرگ‌ها نسبت به تولدها افزایش می‌یابد و به سمت سقوط جمعیتی می‌رویم. تمام ارگان‌ها می‌بایست دست به دست هم دهند تا معضل جمعیت حل شود.

سالانه حدود ۵۰۰هزار مرگ در کشور

معاون وزیر بهداشت درباره میزان مرگ‌ومیر سالانه کشور توضیح داد: حدود ۵۰۰هزار مرگ در هر سال داریم؛ تفاوت میان تولد و مرگ، نرخ رشد جمعیت را تعیین می‌کند. اگر میزان مرگ‌ومیر به ۶۰۰ یا ۷۰۰ هزار نفر افزایش یابد و میزان تولد به کمتر از ۸۰۰ هزار نفر سقوط کند، تعداد مرگ‌ها از تولدها پیش می‌گیرد و رشد جمعیت منفی می‌شود.

او درباره شرایط بحرانی جمعیت در برخی استان‌ها نیز گفت: در حال حاضر، تعداد مرگ‌ومیر نسبت به تولدها در استان‌های گیلان، البرز و مازندران افزایش یافته است. موضوعی که در کنار پدیده سالمندی، تهدیدی جدی برای جمعیت فعال کشور است؛ به‌طوری که پیش‌بینی می‌شود در دو دهه آینده، از هر سه ایرانی یک نفر سالمند باشد.

معاون وزیر بهداشت ادامه داد: نرخ جایگزینی یا TFR برای حفظ و ثبات جمعیت می‌بایست ۲.۱ باشد و اعداد بالاتر سبب افزایش جمعیت می‌شود. شاخص کشور ما به ۱.۴ رسیده است. البته کاهش نرخ باروری، یک چالش جهانی است؛ به طور مثال، TFR ایتالیا به نرخ ۱.۱۴ رسیده که یک فاجعه جمعیتی به شمار می‌رود.

هانتاویروس جدید نیست

گزارشی از ابتلا در ایران نداریم

معاون وزیر بهداشت درباره در بخش دیگری از این نشست درباره هانتاویروس نیز با بیان اینکه «هانتاویروس» ویروس جدیدی نیست، توضیح داد: این ویروس، جدید نیست و پیش از این نیز وجود داشته است.

وی درباره درمان هانتاویروس توضیح داد: درمان ویژه‌ای برای این ویروس وجود ندارد؛ منظور از درمان ویژه این است که اگر تصور شود که مصرف یک قرص یا داروی خاص سبب بهبود بیمار می‌شود، باید گفت که به هیچ وجه اینگونه نیست. درمان بیماری، حمایتی است. این بیماری هیچ واکسنی ندارد.

رئیسی درباره انتقال بیماری گفت: هانتاویروس به طور معمول از طریق فضولات جوندگان به ویژه موش‌ها به انسان منتقل می‌شود. انتقال این بیماری از انسان به انسان به ندرت اتفاق می‌افتد، مگر اینکه ارتباط نزدیک و طولانی‌مدت وجود داشته باشد.

او با بیان اینکه دوره کمون بیماری یک تا ۸ هفته است، تصریح کرد: داستان کنونی هانتاویروس از یک کشتی تفریحی آغاز شده است. در وهله نخست، گفته شد که ۵ نفر به هانتاویروس مبتلا شده‌اند اما سپس تعداد افراد افزایش یافت و به ۷ نفر رسید. اولین نفری که به هانتاویروس مبتلا شد، جان خود را از دست داده است. دو فرضیه در ارتباط با شرایط کنونی مطرح است، نخست اینکه افراد از موش‌ها بیماری را گرفته‌اند و در کشتی مبتلا شده‌اند و همچنین با توجه به اینکه دوره کمون بیماری یک تا هشت هفته است و اهالی این کشتی چند روز پس از حضور مبتلا شده‌اند، احتمال ابتلا در بیرون از کشتی نیز مطرح است.

او با بیان اینکه ابتلا به هانتاویروس در کشور گزارش نشده، افزود: بنابر اعلام سازمان جهانی بهداشت، احتمال پاندمی این ویروس پایین است. همچنین شانس ابتلا در کشور نیز پایین قلمداد می‌شود.

رئیسی درباره کشندگی هانتاویروس گفت: آمار و ارقام نشان می‌دهد که میزان مرگ‌ومیر ناشی از ابتلای انسانی به این ویروس در حالت معمول بین یک تا ۱۵ درصد در آسیا و اروپا و البته در قاره آمریکا تا حدود ۵۰ درصد گزارش شده است.

خدمات رایگان دندانپزشکی برای سنین کمتر از ۱۴ سال و مادران باردار در مناطق روستایی

معاون وزیر بهداشت در ادامه در پاسخ به سوالی اقدامات و برنامه‌ها برای سلامت دهان و دندان تصریح کرد: کاهش شاخص پوسیدگی دندان DMFT از ۱.۸ به ۱.۴ ماموریتی بسیار دشوار است؛ هنگامی که یک دندان دچار پوسیدگی شود، پر یا کشیده شود، این شاخص به سادگی قابل‌ بازگشت نیست. با توجه به افزایش هزینه‌های دندانپزشکی، راهبرد اصلی معاونت در حوزه بهداشت بر توانمندسازی نسل آینده و پیشگیری متمرکز است.

رئیسی درباره ارائه خدمات دندانپزشکی گفت: در حال حاضر، تمام خدمات دندانپزشکی افراد کمتر از ۱۴ سال و مادران باردار و شیرده در مناطق روستایی رایگان است. همچنین خدماتی مانند وارنیش‌تراپی، جرم‌گیری و کشیدن دندان در مراکز دولتی با تعرفه‌هایی که حدود ۳۵ درصد اصلاح شده‌اند، ارائه می‌شود تا میزان پرداختی از جیب مردم کاهش یابد.

وی درباره نقش سازمان‌های بیمه‌گر در پوشش خدمات دندانپزشکی نیز توضیح داد: اگر بیمه‌ها پوشش خدمات دندانپزشکی را به طور جدی افزایش ندهند، هزینه‌های درمانی برای مردم همچنان بالا به شمار می‌رود. بر اساس این شرایط، طرح‌های پیشگیری در مدارس و ارائه خدمت به مناطق کم برخوردار و روستایی جزو اولویت‌های اصلی معاونت بهداشت است.

بودجه ۸۰۰۰ میلیاردی برای امنیت غذایی کودکان

ابتلای کمتر از ۳۰۰هزار کودک به سوء تغذیه

معاون وزیر بهداشت در پاسخ به پرسش ایسنا درباره افزایش قیمت موادغذایی و برنامه‌های حمایتی در دست اجرا نیز گفت: با توجه به شرایط خاص کشور، قیمت موادغذایی در حال تغییر است. دولت در دوران جنگ به خوبی عمل‌کرد و مشکلی در زمینه آب، برق و موادغذایی نداشتیم.

وی ادامه داد: کشورهای اروپایی، اتفاقات عجیبی را در دوران پاندمی کرونا در ارتباط با مواد غذایی تجربه کردند. ایران، دوران پاندمی کرونا و جنگ را تجربه کرد اما موجودی کالا و تامین کالا جای قدردانی دارد و انجام این کار بزرگ به یک همت و هماهنگی بزرگ نیاز دارد.

او با بیان اینکه بسته‌های حمایتی برای مادر و کودکان ارائه می‌شود، توضیح داد: ارائه بسته‌های حمایتی به ویژه در مناطق محروم در برنامه‌های معاونت بهداشتی وزارت بهداشت قرار دارد. طرح‌هایی مانند «کارت امید» برای زنان باردار مطرح شده که یک موضوع دیگر است. همچنین سایر مجموعه‌ها و بنیادهای مختلف از گذشته کمک کرده‌اند که طرح «یسنا» جزو این کمک‌ها به حساب می‌آید.

او با اشاره به کودکان مبتلا به سوءتغذیه تحت پوشش طرح امنیت غذایی کودکان، گفت: این طرح با بودجه ۸هزار میلیارد تومانی در حال اجرا است. همچنین نقشه امنیت غذایی کشور نیز بارگذاری شده است. کمتر از ۳۰۰هزار کودک به سوءتغذیه مبتلا هستند.

معاون وزیر بهداشت گفت: پیمایش ملی تغذیه بزرگسالان و کودکان در سراسر کشور در حال برنامه‌ریزی است و اجرا می‌شود که یک نقشه راه برای طرح‌هایی مانند کالابرگ است. افزایش طرح کالابرگ در حال بررسی است و به تخصیص منابع نیاز دارد.

رئیسی در حاشیه نشست خبری هفته سلامت در جمع خبرنگاران درباره خسارت‌های وارده به زیرساخت‌های حوزه سلامت در دوران جنگ رمضان گفت: وزارت بهداشت، سازمان جمعیت هلال احمر و سازمان اورژانس کشور در حال پیگیری میزان خسارت وارد شده هستند. متاسفانه، برخی شرکت‌های دارویی در دوران جنگ آسیب دیدند و انستیتو پاستور ایران نیز مورد اصابت قرار گرفت.

او درباره ماهیت انستیتو پاستور توضیح داد: انستیتو پاستور، فقط یک مرکز تولید واکسن نیست بلکه بخش مهمی از مراقبت‌های بیماری‌ها، پایش‌های آزمایشگاهی و کنترل ورود بیماری‌ها به کشور در این مجموعه مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

معاون وزیر بهداشت افزود: همچنین تعدادی از بیمارستان‌ها و آمبولانس‌ها در دوران جنگ رمضان آسیب دیدند. این موارد به عنوان دعاوی حقوقی در مجامع بین‌المللی مطرح شده و رئیس سازمان جهانی بهداشت نیز دو بار حمله به مراکز درمانی کشور را محکوم کرد.

او ادامه داد: مسائل مرتبط با آسیب مراکز بهداشتی و درمانی کشور در مجامع بین‌المللی را مطرح کرده‌ایم؛ تجربه‌های قبلی بیان می‌کند که بسیاری از فجایع انسانی بدون اقدام موثر نهادهای بین‌المللی باقیمانده است. امیدوارم، کشورها و انسان‌هایی که آزاده و مستقل هستند در برابر این اتفاقات سکوت نکنند و از منظر حقوق بشر واکنش نشان دهند.

معاون وزیر بهداشت درباره فعالیت انستیتو پاستور پس از اصابت گفت: بخش‌های زیادی از این مجموعه‌ آسیب دیده اما اجازه ندادیم روند خدمات متوقف شود. برخی آزمایشگاه‌ها و بخش‌های این مجموعه به مکان‌های دیگر منتقل شده‌اند و ارائه خدمات ادامه‌ دارد.

او درباره تامین تجهیزات انستیتو پاستور گفت: تامین تجهیزات و دستگاه‌های آسیب‌دیده زمان‌بر است.

رئیسی درباره تامین واکسن در کشور نیز گفت: با همکاری انستیتو رازی و سایر مجموعه‌های تخصصی کشور تلاش می‌کنیم نیاز داخلی کشور به واکسن و فرآورده‌های حیاتی را برطرف کنیم. پیش از این، پیش‌بینی‌های لازم انجام شده بود و ذخایر کافی در دسترس است.

او ادامه داد: درخواست‌های لازم به سازمان غذا و دارو و بخش‌های مرتبط ارائه شده و در حال حاضر کمبودی در حوزه واکسن وجود ندارد.