چرا هوش مصنوعی تا این اندازه انسان‌ها را می‌ترساند؟

از فیلم‌های علمی‌تخیلی تا هشدار دانشمندان، بسیاری نگران‌اند هوش مصنوعی روزی از کنترل انسان خارج شود و به تهدیدی جدی تبدیل شود.

کد خبر: ۹۲۲۰۳۶

تاریخ: ۲۹ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۶:۰۶

کجارو: از فیلم‌های علمی‌تخیلی تا هشدار دانشمندان، بسیاری نگران‌اند هوش مصنوعی روزی از کنترل انسان خارج شود و به تهدیدی جدی تبدیل شود.

وقتی ماشین‌ها رفتاری شبیه انسان نشان می‌دهند یا رایانه‌ها توانایی‌هایی پیدا می‌کنند که به هوش و خلاقیت انسانی شباهت دارد، بسیاری از مردم با شوخی از آینده‌ای حرف می‌زنند که در آن ربات‌ها بر انسان‌ها حکومت می‌کنند.

اما پشت این شوخی‌ها، نگرانی عمیق‌تری وجود دارد. سال‌هاست فیلم‌ها و داستان‌های علمی‌تخیلی آینده‌ای را به تصویر می‌کشند که در آن هوش مصنوعی از کنترل سازندگانش خارج می‌شود، از انسان پیشی می‌گیرد و در نهایت به تهدیدی برای بشر تبدیل می‌شود. آثاری مانند «۲۰۰۱: ادیسه فضایی» و «انتقام‌جویان: عصر اولتران» دقیقا بر همین ترس قدیمی تمرکز دارند.

این نگرانی در سریال علمی‌تخیلی «Humans» هم دیده می‌شود. در فصل سوم این مجموعه، انسان‌های مصنوعی هوشمند با ترس و نفرت مردم روبه‌رو می‌شوند و برای بقا و به دست آوردن حقوق اولیه خود می‌جنگند؛ زیرا بسیاری آن‌ها را موجوداتی خطرناک و کمتر از انسان می‌دانند.

در دنیای واقعی هم همه از پیشرفت هوش مصنوعی استقبال نمی‌کنند. طی سال‌های اخیر و هم‌زمان با پیشرفت سریع فناوری، بسیاری از چهره‌های شناخته‌شده دنیای علم و تکنولوژی درباره خطرهای احتمالی هوش مصنوعی هشدار داده‌اند. بعضی حتی معتقدند این فناوری ممکن است در آینده بقای انسان را تهدید کند.

ایلان ماسک یکی از افرادی است که بارها درباره خطرهای هوش مصنوعی هشدار داده است. او در سال ۲۰۱۷ اعلام کرد کسانی که با پیشرفته‌ترین سیستم‌های هوش مصنوعی کار می‌کنند، باید نسبت به آینده این فناوری نگران باشند. ماسک پیش‌تر نیز هوش مصنوعی را «بزرگ‌ترین تهدید وجودی بشر» توصیف کرده بود.

استیون هاوکینگ، فیزیکدان مشهور بریتانیایی، هم در سال ۲۰۱۴ هشدار داده بود که توسعه کامل هوش مصنوعی می‌تواند به پایان نسل بشر منجر شود.

در همین حال، بعضی پژوهشگران عمدا پروژه‌هایی طراحی کرده‌اند که جنبه ترسناک هوش مصنوعی را نشان می‌دهد. برای مثال، شبکه عصبی «Nightmare Machine» که در سال ۲۰۱۶ توسط پژوهشگران MIT معرفی شد، عکس‌های عادی را به تصاویری ترسناک و کابوس‌وار تبدیل می‌کرد.

پروژه دیگری به نام «Shelley» نیز با استفاده از هزاران داستان ترسناک منتشرشده در ردیت آموزش داده شده بود و داستان‌های وحشت تولید می‌کرد. هدف از این پروژه‌ها بررسی توانایی هوش مصنوعی در ایجاد احساس ترس در انسان عنوان شده بود.

ترس مردم از هوش مصنوعی معمولا به دو دسته تقسیم می‌شود. نخست این نگرانی که هوش مصنوعی روزی به آگاهی برسد و علیه انسان‌ها اقدام کند و دوم این ترس که انسان‌ها از هوش مصنوعی برای اهداف مخرب استفاده کنند.

برخی تصور می‌کنند اگر هوش مصنوعی روزی از انسان باهوش‌تر شود، شاید با بشر همان رفتاری را داشته باشد که انسان با موجودات ضعیف‌تر دارد. بااین‌حال، بسیاری از متخصصان تاکید می‌کنند این تصور بیشتر از برداشت اشتباه درباره ماهیت واقعی هوش مصنوعی ناشی می‌شود.

هوش مصنوعی در چارچوب الگوریتم‌ها و محدودیت‌های مشخص کار می‌کند و توانایی‌هایش فقط در همان حوزه‌هایی کاربرد دارد که برای آن تعریف شده‌اند. برای مثال، یک سیستم هوش مصنوعی می‌تواند در شطرنج عملکردی فوق‌العاده داشته باشد یا اشیای موجود در تصاویر را با سرعت بالا تشخیص دهد؛ اما این به معنای داشتن آگاهی یا شعور انسانی نیست.

به گفته پژوهشگران، تاکنون هیچ پیشرفت واقعی در زمینه ایجاد «خودآگاهی» در هوش مصنوعی به دست نیامده و چنین چیزی دست‌کم در آینده نزدیک دور از دسترس به نظر می‌رسد.

در مقابل، نگرانی درباره استفاده نادرست انسان‌ها از هوش مصنوعی واقعی‌تر است. همان‌طور که هر ابزار یا فناوری دیگری می‌تواند برای اهداف مثبت یا مخرب استفاده شود، هوش مصنوعی هم ممکن است در ساخت سلاح‌ها یا سیستم‌های خطرناک به کار گرفته شود؛ موضوعی که بسیاری آن را نیازمند نظارت و قانون‌گذاری جدی می‌دانند.

با وجود تمام این نگرانی‌ها، هوش مصنوعی می‌تواند مزایای مهمی هم داشته باشد. برای مثال، الگوریتم‌های پیشرفته تشخیص تصویر می‌توانند به پزشکان در شناسایی خال‌های سرطانی کمک کنند و خودروهای خودران نیز شاید در آینده تعداد زیادی از تصادف‌های مرگبار ناشی از خطای انسانی را کاهش دهند.

بااین‌حال، ترس از هوش مصنوعی آگاه و خارج از کنترل همچنان یکی از مهم‌ترین دغدغه‌هایی است که هم در فیلم‌ها و داستان‌های علمی‌تخیلی و هم در بحث‌های علمی درباره آینده فناوری دیده می‌شود.