راز تهوع صبحگاهی بارداری؛ از هورمون جنین تا نظریه تکامل

حالت تهوع صبحگاهی در زنان باردار، علی‌رغم اسم آن، در هر زمان از روز رخ می‌دهد اما بیشتر زنان این وضعیت را صبح‌ها تجربه می‌کنند.

کد خبر: ۹۲۲۰۶۳

تاریخ: ۲۹ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۷:۲۳

تهوع صبحگاهی بارداری، معمولا با احساس تهوع یا استفراغ حدود ۱۲ تا ۲۰ هفته پس از تشکیل نطفه در رحم شروع می‌شود. خوشبختانه این شرایط باوجود نامطلوب بودن به زنان باردار یا جنین‌های آنها صدمه‌ای نمی‌زند. اما در برخی موارد حالت تهوع و استفراغ بسیار شدید است که از آن با نام استفراغ بدخیم دوران بارداری « hyperemesis gravidarum» یاد می‌شود. این وضعیت، به‌دلیل اینکه موجب کم‌آبی و سوء‌تغذیه می‌شود، مادر و جنین را به خطر می‌اندازد و آنها باید تحت مراقبت‌های پزشکی قرار بگیرند.

تهوع صبحگاهی بارداری
تهوع صبحگاهی بارداری به علت چند تغییر بیولوژیکی ناگهانی، از جمله ترشح بسیار زیاد هورمون‌های بارداری و نوسان بالای فشار خون به وجود می‌آید. همچنین بو و مزه‌های تند هم موجب حالت تهوع یا استفراغ می‌شوند. بنابراین برای کنترل حالت تهوع، زنان باردار باید از مصرف غذاهایی با طعم ملایم پیروی کنند. البته بهتر است وعده‌های غذایی کوچک اما با تعداد بیشتر مصرف کنند. آنها باید به‌اندازه کافی آب بنوشند و استراحت کافی داشته باشند.

از دلایل دیگر بروز این حالت ناخوشایند باید به ترشح هورمون GDF15 اشاره کرد که از نطفه یا جنین ترشح می‌شود. هرچه مقدار این هورمون بیشتر شود، حالت تهوع مادر هم بیشتر می‌شود. بااین‌حال زنانی که پیش از بارداری در معرض این نوع هورمون قرار گرفته باشند، هنگام بارداری در برابر آن مقاوم‌تر خواهند بود. همچنین زنانی که به اختلال خونی ارثی تالاسمی بتا مبتلا هستند، معمولا یا دچار تهوع بارداری نمی‌شوند یا این حالت در آنها بسیار خفیف است. بدن این زنان به‌دلیل این اختلال دارای سطح بالایی از هورمون GDF15 است و بدن از مدت‌ها قبل از بارداری آن را شناسایی و به پردازش این نوع پروتئین عادت کرده است.

نقش تکامل در تهوع صبحگاهی بارداری
برخی از محققان براین باورند، تهوع صبحگاهی دوران بارداری هدفی تکاملی داشته است. درواقع با این روش از جنین در برابر مواد مضر موجود در برخی غذاها محافظت می‌کند. با توجه به وضعیت زنان باردار، مشخص است که بیشتر آنها در برابر سبزی‌ها و محصولات گوشتی که طعم و بوی قوی و تندی دارند دچار تهوع می‌شوند. این نوع مواد غذایی بیش از محصولات خوراکی دیگر حاوی سم هستند و تهوع بارداری موجب می‌شود فرد کمتر در برابر محصولات حاوی مواد بیماری‌زا قرار بگیرد. در دوران پیش از تاریخ، وقتی اجدادمان مجبور به تهیه غذا از طریق جستجو و شکار بودند، با غذاهای آلوده تماس بیشتری داشتند و تهوع بارداری موجب بیرون راندن غذاهای مسموم از بدن مادر می‌شده و شانس بارداری سالم را افزایش می‌داده است.

زنان باردار برای درمان تهوع صبحگاهی باید مایعات فراوان بنوشند، از تحریک‌کننده‌ها مانند بو و طعم‌های تند و تیز دوری کنند. مواد غذایی مصرفی آنها هم باید مقوی بوده و هضم راحتی داشته باشند.