پروبیوتیک‌ها؛ امیدی تازه برای پیشگیری از اوتیسم و بیش‌فعالی

مطالعه جدید نشان می‌دهد نوزادانی که از نظر ژنتیکی در معرض خطر ابتلا به اوتیسم و بیش‌فعالی هستند، اگر در سال اول زندگی دو نوع باکتری مفید را در روده خود کسب کنند، احتمال بروز نشانه‌های این اختلالات در آنها کمتر است.

کد خبر: ۹۲۲۲۱۶

تاریخ: ۳۰ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۶:۳۰

وبگاه سای‌تِک‌دِیلی در گزارشی آورده است:

این یافته نویدبخش، آینده استفاده از پروبیوتیک‌ها (مکمل‌های حاوی باکتری‌های مفید برای سلامت روده) را برای کاهش خطر این اختلالات روشن می‌کند.

از لحظه تولد، تریلیون‌ها باکتری شروع به جمع‌شدن در روده نوزاد می‌کنند. هم‌زمان، سازوکارهای مولکولی در بدن تعیین می‌کنند کدام ژن‌ها فعال باشند. اکنون پژوهشگران دریافتند این دو سامانه یعنی باکتری‌های روده (میکروبیوم) و سازوکارهای تنظیم ژن (اپی‌ژنتیک) ممکن است با هم کار کنند و بر رشد مغز در اوایل زندگی تأثیر بگذارند.

این مطالعه، که در مجله سِل پرس بلو/ Cell Press Blue منتشر شده، نشان داد تغییراتی که در بدو تولد در تنظیم ژن‌ها وجود دارد، می‌تواند بر رشد باکتری‌های روده در سال اول زندگی تأثیر بگذارد.

همچنین پژوهشگران الگوهای ژنتیکی و باکتری‌های خاصی را شناسایی کردند که با نشانه‌های اوتیسم و بیش‌فعالی (اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی) در سن سه سالگی مرتبط بودند. برخی از باکتری‌ها حتی نقش محافظتی داشتند و خطر ابتلا به این اختلالات را کاهش می‌دادند.

باکتری‌های مفید؛ محافظی در برابر اختلالات عصبی
فرانسیس کا لیونگ چان (Francis Ka Leung Chan)، نویسنده ارشد این مطالعه، می‌گوید: برخی باکتری‌ها اثر محافظتی دارند. این یافته هیجان‌انگیز است؛ زیرا نشان می‌دهد شاید در آینده بتوان از طریق رژیم غذایی یا پروبیوتیک‌ها (مکمل‌های حاوی باکتری‌های مفید) از رشد سالم کودک حمایت کرد.

دوران اولیه کودکی برای رشد مغز حیاتی است. مطالعات قبلی نشان داده‌اند که تغییرات ژنتیکی و باکتری‌های روده نوزاد هر کدام می‌توانند بر سلامت طولانی‌مدت تأثیر بگذارند، اما اطلاعات کمی درباره نحوه تعامل این دو سامانه وجود دارد.

گفت‌وگوی ژن‌ها با باکتری‌های روده
هین مین تون (Hein Min Tun)، نویسنده همکار این مطالعه، می‌گوید: می‌خواستیم ببینیم ژن‌ها و باکتری‌های روده چگونه در اوایل زندگی تعامل می‌کنند و آیا این تعامل می‌تواند بر خطر ابتلای کودک به اوتیسم و بیش‌فعالی تأثیر بگذارد یا خیر. ما نوعی تعامل کشف کردیم: وضعیت ژنتیکی نوزاد در بدو تولد می‌تواند خطر ابتلا به اوتیسم و بیش‌فعالی را افزایش دهد، اما حضور برخی باکتری‌های خوب در روده می‌تواند این خطر را کاهش دهد.

روش مطالعه
پژوهشگران نمونه‌های خون بند ناف ۵۷۱ نوزاد را تحلیل کردند. سپس این یافته‌ها را با داده‌های باکتری‌های روده ۹۶۹ نوزاد در سنین ۲، ۶ و ۱۲ ماهگی ترکیب نمودند. وقتی کودکان به سن ۳ سالگی رسیدند، گروه پژوهشی از پرسشنامه‌های رفتاری برای ارزیابی رشد عصبی استفاده کردند.

یافته‌های اصلی پژوهش
نتایج نشان داد وضعیت ژنتیکی نوزاد در بدو تولد با عواملی مانند روش زایمان، طول مدت بارداری، آلرژی‌های مادر و داشتن خواهر و برادر بزرگ‌تر مرتبط است. نوزادانی که به روش سزارین به دنیا آمده بودند، تفاوت‌هایی در ژن‌های مربوط به ایمنی و رشد مغز نشان دادند.

ارزیابی‌های رفتاری نشان داد نشانه‌های اوتیسم و بیش‌فعالی در کودکان سه ساله با الگوهای ژنتیکی خاص و برخی باکتری‌های روده ارتباط دارد. جالب اینکه نوزادانی که از نظر ژنتیکی در معرض خطر بالاتر ابتلا به اوتیسم و بیش‌فعالی بودند، در صورتی که در سال اول زندگی، دو نوع باکتری مفید را در روده خود به‌دست می‌آوردند، احتمال بروز نشانه‌های این اختلالات در آن‌ها کمتر می‌شد. این دو باکتری عبارت‌اند از لاشنوسپیرا پکتینوشیزا (Lachnospira pectinoschiza) و پاراباکتروئیدس دیستازونیس (Parabacteroides distasonis).

پروبیوتیک‌ها و مداخلات زودهنگام
دکتر تون می‌گوید: زیربناهای سلامت مغز خیلی زود، حتی قبل از تولد، شکل می‌گیرند؛ اما نمی‌خواهیم مردم فکر کنند مسیر رشد کودک از بدو تولد قطعی و تغییرناپذیر است. این اختلالات علل متعددی دارند و ما فقط بخش کوچکی از یک پازل بزرگ را کشف کرده‌ایم.

دکتر سیو چین انگ (Siew Chien Ng)، نویسنده اول این مطالعه، می‌گوید: هدف نهایی، توسعه روش‌های ساده و بی‌خطر مانند پروبیوتیک‌ها (مکمل‌های حاوی باکتری‌های مفید) است که بتوانند به رشد باکتری‌های سالم روده کمک کنند و خطر اختلالات عصبی‌رشدی را کاهش دهند.

پژوهشگران در حال پیگیری وضعیت کودکان این مطالعه هستند و تأکید می‌کنند برای تأیید این یافته‌ها به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.