دانشمندان در واقعیت مجازی به انسان‌ها بال دادند؛ واکنش مغز شگفت‌انگیز بود

پژوهشی تازه نشان می‌دهد تجربه داشتن بال در واقعیت مجازی می‌تواند الگوهای فعالیت مغز انسان را تغییر دهد و نحوه پردازش اندام‌ها را دگرگون کند.

کد خبر: ۹۲۲۳۴۵

تاریخ: ۳۱ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۲:۳۳

زومیت: پژوهشی تازه نشان می‌دهد تجربه داشتن بال در واقعیت مجازی می‌تواند الگوهای فعالیت مغز انسان را تغییر دهد و نحوه پردازش اندام‌ها را دگرگون کند.

دانشمندان در پژوهشی جدید نشان داده‌اند که تجربه‌های واقعیت مجازی می‌توانند نحوه پردازش مغز انسان را تغییر دهند؛ به‌طوری که حتی اندام‌های غیرواقعی مانند «بال» نیز تا حدی در مغز مشابه اندام‌های بدن واقعی پردازش می‌شوند.

واقعیت مجازی در سال‌های اخیر به ابزاری مهم در علوم شناختی و پزشکی تبدیل شده است، اما مطالعه‌ی تازه نشان می‌دهد که تأثیر آن می‌تواند عمیق‌تر از تصور قبلی باشد و حتی به سطح تغییر الگوهای فعالیت مغزی برسد.

به گزارش ساینس‌آلرت، در پژوهش اخیر، گروهی از دانشمندان از دانشگاه عادی پکن و دانشگاه پکن در چین بررسی کردند که مغز انسان چگونه با تجربه داشتن اندام‌هایی کاملاً غیرطبیعی مانند بال‌های پرنده در محیط واقعیت مجازی کنار می‌آید.

در این آزمایش، ۲۵ داوطلب حضور داشتند و طی یک هفته در چهار جلسه ۳۰ دقیقه‌ای در محیط واقعیت مجازی شرکت کردند. در این جلسات، شرکت‌کنندگان تمرین‌هایی مانند پرواز در آسمان مجازی و عبور از حلقه‌های معلق را انجام می‌دادند. در این محیط، بال‌های بزرگ و پرمانند به‌طور کامل جایگزین دست‌های آن‌ها شده بود؛ یعنی افراد دیگر دست‌های خود را نمی‌دیدند و به جای آن بال‌هایی را در محل اندام‌های فوقانی بدن تجربه می‌کردند. این بال‌ها به‌گونه‌ای طراحی شده بودند که ویژگی‌های واقعی حرکت در هوا و اصول آیرودینامیک را شبیه‌سازی کنند.

پیش از آغاز تمرین‌ها و پس از پایان دوره آموزشی، با استفاده از تصویربرداری تشدید مغناطیسی عملکردی (fMRI) از مغز شرکت‌کنندگان اسکن گرفته شد تا تغییرات احتمالی در فعالیت مغز بررسی شود.

نتایج نشان داد بخشی از مغز به نام قشر پس‌سری–گیجگاهی که در پردازش بصری اندام‌های بدن نقش دارد، پس از تجربه واقعیت مجازی واکنش قوی‌تری به مشاهده تصاویر بال‌های مجازی نشان می‌دهد. این بخش از مغز در شرایط طبیعی انسان، به‌طور ویژه برای تشخیص و پردازش اندام‌های بدن مانند دست‌ها و پاها شکل گرفته است. دانشمندان معتقدند این توانایی درطول صدها هزار سال تکامل در انسان شکل گرفته تا مغز بتواند به‌سرعت اندام‌های خود و دیگران را شناسایی کند.

اما در مطالعه مشخص شد که همین ناحیه مغزی، پس از تجربه واقعیت مجازی، نسبت به بال‌ها نیز واکنش مشابه‌تری با اندام‌های بدن نشان می‌دهد.

علاوه بر این، الگوهای فعالیت عصبی مرتبط با مشاهده بال‌ها شباهت بیشتری به الگوهای مربوط به مشاهده دست‌های انسان پیدا کرد؛ به‌ویژه در نیم‌کره راست مغز که معمولاً در پردازش تصاویر مربوط به اندام‌هایی که نقش حرکتی دارند، فعال‌تر است.

همچنین ارتباط میان قشر پس‌سری–گیجگاهی و نواحی پیشانی–آهیانه‌ای مغز که در برنامه‌ریزی و کنترل حرکت نقش دارند، پس از آموزش تقویت شد. این موضوع نشان می‌دهد که تجربه واقعیت مجازی نه‌تنها بر ادراک بصری، بلکه بر شبکه‌های مرتبط با حرکت و هماهنگی نیز اثر گذاشته است.

پژوهشگران تأکید می‌کنند که نتایج به این معنا نیست که مغز انسان واقعاً بال‌ها را به‌عنوان بخشی از بدن پذیرفته است، بلکه نشان می‌دهد الگوهای پردازش عصبی در مغز به سمت شباهت بیشتر با اندام‌های بدن تغییر کرده‌اند، بدون اینکه مرز میان «بدن واقعی» و «ابزار یا جسم خارجی» کاملاً از بین برود.

در علوم اعصاب، این موضوع با مفهوم انعطاف‌پذیری عصبی توضیح داده می‌شود؛ یعنی توانایی مغز برای تغییر و بازسازی ارتباط‌های عصبی در پاسخ به تجربه‌های جدید. این ویژگی همان چیزی است که یادگیری، مهارت‌آموزی و حتی سازگاری با ابزارهای جدید را ممکن می‌کند.

پژوهش‌های پیشین نشان داده بودند که حتی هنگام استفاده از ابزارهایی مانند چوب یا پروتزهای مصنوعی، مغز همچنان آن‌ها را به‌طور کامل به‌عنوان بخشی از بدن در نظر نمی‌گیرد. اما یافته‌های جدید نشان می‌دهد که تجربه‌های غوطه‌ور در واقعیت مجازی ممکن است این مرز ادراکی را تا حدی تغییر دهند.

دانشمندان معتقدند این یافته‌ها می‌تواند پیامدهای مهمی برای آینده داشته باشد. یکی از کاربردهای احتمالی آن، توان‌بخشی بیماران، به‌ویژه افرادی است که دچار قطع عضو شده‌اند. همچنین ممکن است در آینده از واقعیت مجازی برای کمک به مغز در یادگیری کنترل اندام‌های مصنوعی استفاده شود.

کونلین وی، روان‌شناس در دانشگاه پکن، در توضیح پژوهش می‌گوید با گسترش استفاده از واقعیت مجازی در زندگی روزمره، لازم است بدانیم این فناوری چه تأثیری بر نحوه درک مغز از بدن و جهان اطراف خواهد داشت.