بحران" پاركينگ " و "جاي پارك" در كلان شهر تهران

نيازي نيست آمار و ارقام شهرداري يا ساير نهادهاي مسئول را ببينيد تا بفهميد كلان شهرتهران پاركينگ كم دارد؛ كافيست يكي از خيابان‌هاي وسط شهر را انتخاب كنيد و در آن قدم بزنيد، حجم خودروهاي پارك شده كنار جدول‌ها و حتي دوبله سوبله پارك كردنشان را ببينيد تا اين مفهوم خوب برايتان جا بيفتد!
آمار متفاوت است. يكي مي‌گويد تهران چهارصد هزار پاركينگ كم دارد و ديگري اين رقم را بيش از دو برابر بالا مي‌برد و آن را يك ميليون اعلام مي‌كند.
مشكل كمبود پاركينگ در تهران مشكل امروز و ديروز نيست. افزايش خودرو و توليد بي‌حساب و كتاب شركت‌هاي توليدكننده و مجوزهاي واردات، باعث شده تا علاوه بر مشكلات ديگري كه شهر تهران از افزايش اين تعداد پيدا كرده، مشكل كمبود پاركينگ هم به وجود آيد.
در اين زمينه اقدامات زيادي از سوي شهرداري و شوراي شهر صورت گرفته كه نشان مي‌دهد كمبود پاركينگ الان فقط مشكل نيست، بلكه معضل است.
معاون شهرسازي و معماري شهرداري تهران مي‌گويد كه در سال گذشته صدور مجوز براي بيش از 16 پاركينگ طبقاتي و عمومي در نقاط مختلف شهر و با ظرفيت مجموع 6786 محل پارك خودرو در تهران انجام شده است.
وي معتقد است با توجه به كمبود بيش از يك ميليون پاركينگ در سطح شهر تهران، امسال "پاركينگ سازي" يكي از مهمترين اولويت‌هاي فعاليت در معاونت شهرسازي و معماري شهرداري تهران است و با جديت در شهر دنبال مي‌شود.
معصومي كسري پاركينگ را ميراثي از گذشته مي‌داند و مي‌گويد: در سال جاري پيگيري و ساماندهي وضعيت پاركينگ سازي در مركز كشور با جديت دنبال مي‌شود و اجراي اين سياست از سال گذشته و با تخصيص راهكارهاي تشويقي براي جذب سرمايه و مشاركت بخش خصوصي آغاز شده است.
اقدامات در زمينه حل مشكل كمبود پاركينگ
از آنجايي كه معضل كمبود پاركينگ در تهران، هر روز جدي‌تر مي‌شود، شهرداري تهران در تدارك تهيه بسته تشويقي براي احداث پاركينگ‌هاي اضافي است. طبق مقررات جاري شهرداري، در حال حاضر براي كليه ساخت‌وسازهاي مسكوني و تجاري بايد به ازاي هر واحد، يك پاركينگ در مشاعات ساختمان در نظر گرفته شود، در غير‌اين‌صورت، پايان‌كار براي آن سازه صادر نخواهد شد.
با اين مصوبه، يك طرح جامع تفصيلي براي محل پاركينگ‌ها، بويژه در محل‌هايي كه در محدوده وسايل حمل و نقل عمومي هستند، ‌تهيه مي‌شود؛ به عنوان مثال در مكاني كه مردم از مترو يا اتوبوس استفاده مي‌كنند بايد محل پاركي براي خودروي خود داشته باشند.
اين در حالي است كه شهرداري‌تهران در اقدامي ‌تازه قصد دارد براي سازنده‌هايي كه پاركينگ اضافي (بيشتر از تعداد واحدها) در ساختمان طراحي مي‌كنند، پاداش ريالي در نظر بگيرد، به‌طوري‌كه سازنده‌ها فقط مشمول پرداخت 10 درصد از عوارض مربوط به ساخت پاركينگ بشوند.
يكي ديگر از طرح‌ها در ‌اين بسته، حمايت از سرمايه‌گذاران احداث پاركينگ مكانيزه در مناطق خاصي از تهران است.
داوود غفاري، مدير دفتر تدوين ضوابط و قوانين صدور پروانه‌هاي ساختماني شهرداري تهران مي‌گويد: به تازگي لايحه تشويقي احداث پاركينگ عمومي‌ و طبقاتي براي تاييد به دفتر شهردار تهران ارسال شده كه پس از بررسي و تصويب‌ اين لايحه در جلسه علني شوراي شهر، ظرف حداكثر دو ماه آينده در تهران به اجرا در‌مي‌آيد.بر اساس ‌اين لايحه، از مالكاني كه مازاد بر نياز تجاري-اداري خود به احداث پاركينگ اقدام كنند نيز فقط 10 درصد از كليه عوارض دريافت خواهد شد.دراين نوع پاركينگ‌ها، تنها در30 مترمربع زمين 17 واحد پاركينگ مكانيزه احداث خواهد شد كه در نوع خود حقيقتاً قابل تامل است‌.

با استناد به ‌اين آمار، ظرفيت پاركينگ‌ها در صورت مكانيزه شدن به چهار برابر افزايش پيدا مي‌كند؛ چراكه در شرايط معمولي هر اتومبيل حدود هفت متر فضا اشغال مي‌كند.از طرف ديگر، شوراي شهر هم براي پاركينگ مصوباتي داشته است. البته خيلي از شوراي شهري‌ها معتقدند اعتباراتي كه براي اين امر در نظر گرفته شده برطرف‌كننده نياز پاركينگ در تهران نيست؛ در گذشته طرح پاركينگ طبقاتي اجرايي شد كه تأمين بخشي از آن توسط واحدهاي تجاري صورت گرفت كه البته از نگاه بنده اين طرح موفق نبود.حتي براي اين منظور، طرح جديدي در شوراي شهر ارائه شد كه بر اساس آن شهرداري مكلف به مكان يابي براي ساخت پاركينگ در تهران شد.
خيابان فروشي به جاي ساخت پاركينگ
از سال 1383استفاده از پارك‌هاي حاشيه‌اي به صورت بهينه در شوراي دور دوم مطرح و تصويب شد. اين طرح موجب استفاده بهينه از حاشيه خيابان‌ها شد كه در ابتدا مناطق محدودي پذيراي اين طرح بودند و رفته رفته از 22 منطقه موجود در شهرداري، 17 منطقه از اين طرح استفاده مي‌كنند.
به عقيده مسئولان شهري، پاركبان طرح خوبي از نظر مديريت شهري محسوب مي‌شود، اما ايراداتي دارد. بيشترين مواردي كه در اين زمينه مورد ايراد قرار گرفته است مربوط به جنبه اجرايي و نحوه برخورد پاركبان‌ها با مردم و يا سوءاستفاده‌هاي احتمالي پاركبان‌ها از صاحبان خودروست.به هر حال، طرح پاركبان مسكني براي معضل كمبود پاركينگ بود كه از سوي مسئولان شهري پيشنهاد و اجرايي شد.
طرح پاركينگ‌هاي مكانيزه
يكي ديگر از اقدامات شهرداري در جهت كاهش عوارض كمبود پاركينگ، تهيه و راه اندازي پاركينگ‌هاي مكانيزه است. اجراي اين طرح، موجب كاهش فضاي مورد نياز براي ساخت پاركينگ و زمان پارك خودرو و همچنين كاهش ترافيك در ورودي و خروجي پاركينگ‌ها مي‌شود.
اين پاركينگ‌ها از اجزاي مختلفي از جمله سيستم روباتيك براي انتقال ماشين، سيستم هوشمند براي كنترل ترافيك و گيت‌هاي ورودي و خروجي با قابليت تنظيم جهت و مكان خودرو بر اساس موقعيت ورود يا خروج تشكيل شده و داراي سيستم تشخيص دهنده ابعاد و وزن ماشين است. علاوه بر اين براي اين پاركينگ سيستم كنترل دسترسي و امنيتي خودرو نيز طراحي شده كه با كنار هم قرار دادن آنها سيستم پاركينگ تمام اتوماتيك به وجود مي‌آيد.
ساخت اين نوع پاركينگ در هر فضايي ميسر است و مي‌توان با كمترين هزينه و بالاترين راندمان از نظر ظرفيت پذيرش خودرو، نسبت به ايجاد اين نوع پاركينگ اقدام كرد.
در پاركينگ طبقاتي معمولي نياز به فضاي بيشتر در هر طبقه براي رفت و برگشت و دور زدن خودروها است كه اين امر مساحت ساختمان را نسبت به پاركينگ طبقاتي اتوماتيك چهار برابر افزايش مي‌دهد. علاوه بر اين در پاركينگ‌هاي معمولي ارتفاع هر طبقه بايد حداقل سه متر باشد، در حالي كه در نمونه اتوماتيكي اين ارتفاع به 70/1 متر تقليل مي‌يابد.
با اين كه تمامي اين طرح‌ها همواره مورد توجه مسئولان شهري بوده و هست، هنوز جاي خالي پاركينگ‌هاي طبقاتي كه از شاخص‌هاي اصلي تدبير اداره شهر است ديده مي‌شود كه اميد است با اجرايي شدن طرح تفصيلي و احداث پاركينگ‌هاي مكانيزه و عمومي شاهد كاهش كمبودهاي جاي پارك در مركز كشور باشيم.