مردها بیشتر مرده اند!

این یکی از محورهای مهم صحبتهای «علی اکبر محزون» مدیر کل دفتر آمار، اطلاعات جمعیتی و مهاجرت سازمان ثبت احوال کشور است که دیروز به مناسبت هفته بزرگداشت ثبت احوال به جمع خبرنگاران آمده بود.
وی با اشاره به اینکه در کشور ما50 درصد طلاق ها در 5 سال اول زندگی رخ می دهد می گوید: در 9 ماه اول سال جاری، میانگین طول مدت زندگی مشترک از ازدواج تا طلاق در طلاق های ثبت شده 6/7 سال بوده است که نسبت به 5 سال گذشته پنج دهم درصد افزایش داشته است. همچنین 37 درصد طلاق ها در 3 سال اول زندگی مشترک بوده است.

رشد نگران کننده طلاق

وی در بخش دیگری از سخنانش می افزاید: تعداد ازدواج های ثبت شده در 9 ماه اول سال جاری 706 هزار و 469 مورد بوده است که نسبت به مدت مشابه سال قبل 1/1 درصد افزایش داشته است. همچنین طلاق های ثبت شده در این زمان 105 هزار و 150 مورد بوده که نسبت به سال قبل در همین زمان 3/4 درصد افزایش داشته است. وی می گوید: نسبت ازدواج ها به طلاق 3/7 درصد است یعنی به ازای ثبت هر 7 ازدواج یک مورد طلاق ثبت شده است.

رشد جمعیت: 4/1 درصد

مدیر کل دفتر آمار، اطلاعات جمعیتی و مهاجرت سازمان ثبت احوال کشور خاطرنشان می کند: در 9 ماهه ابتدای سال جاری، یک میلیون و 35 هزار و 848 مورد ولادت به ثبت رسیده است که نسبت به سال قبل4/1 درصد افزایش داشته است. 531 هزار و 38 نفر موالید، پسر و 504 هزار و 810 نفر دختر هستند. از این تعداد 816 هزار و 136 نفر در شهر و 219 هزار و 712 نفر در روستا متولد شده اند.
این آمار نیز بیانگر این مسأله است که در کشور ما جمعیت شهرنشین با سرعت حدود 4برابر نسبت به جمعیت روستانشین در حال افزایش است که اگر متغیرهایی مثل مهاجرت روافزون روستاییان به شهرها را هم بر آن بیفزاییم، احتمالاً در آینده ای نه چندان دور، چیزی به نام «روستا» در کشور ما وجود نخواهد داشت. بنابراین مسؤولان باید با دقت بیشتر در این آمارها و با تحلیل آن تا دیر نشده به چاره اندیشی درباره خطر خالی شدن کامل روستاها از سکنه بپردازند و با آماده کردن زیرساخت های مناسب تر زندگی، بالابردن ضریب رفاه اجتماعی و دسترسی به امکانات زندگی، روستاییان را به ماندن در روستاها تشویق کنند زیرا در غیر اینصورت در آینده با خالی شدن روستاها، کشاورزی و دامداری در معرض خطر نابودی قرار خواهد گرفت.

سن مادر شدن، بالا رفته است

اما مادرانی که صاحب فرزند شده اند بیشتر در چه بازه سنی قرار دارند؟ مدیر کل دفتر آمار، اطلاعات جمعیتی و مهاجرت سازمان ثبت احوال کشور در این باره می گوید: بیشترین ولادت ها در مادران 25 تا 29 ساله بوده است که این سن نسبت به سالهای قبل 6/2 درصد افزایش داشته است. این تغییر سنی ناشی از تغییر الگوی باروری زنان است. در گذشته گروه سنی مادران بین 20 تا 24 سال بود که اکنون این رقم به سن 25 تا 29 سال تغییر یافته است که این به دلیل افزایش سن ازدواج است. اثر جمعیتی بالا رفتن سن ازدواج به رشد جمعیت اینگونه است که با افزایش سن ازدواج شاخص سن باروری کاهش می یابد و رشد جمعیت کم می شود.
محزون یادآور می شود: طی 10 سال گذشته میانگین سن ازدواج در خانم ها بین 15 تا 19 سال بوده است که اکنون این رقم به 20 تا 24 سال افزایش یافته است. اکنون میانگین سن ازدواج های ثبت شده در مرد ها 27 سال و در خانم ها 7/22 سال است. همچنین بیشترین اختلاف سنی در روستا هاست.

مردها بیشتر مُرده اند!

وی می گوید: در این بازه زمانی 251 هزار و 132 مورد فوت به ثبت رسیده است که نسبت به سال گذشته یک درصد افزایش داشته است. اما باید تاکید کنم که فوت هایی از قبل بوده اند که معوقه بودند و جایی ثبت نشده بودند. این فوت ها را که به ثبت رساندیم تعداد فوت ها در 9 ماهه امسال به 513 هزار و 676 مورد رسید. وی می افزاید: در ثبت فوت های جاری 142 هزار و 981 نفر مرد و 108 هزار و 151 نفر زن هستند. همچنین بیشترین ثبت سن فوت 85 سال و بیشتر بوده است که 8/13 درصد فوت ها را شامل می شود.
وی با اشاره به دلایل فوت افراد می گوید: بیماریهای قلبی عروقی با 94 هزار و 503 مورد بیشترین علت مرگ و میر بوده است. بعد از آن سرطان و تومور ها با 21 هزار و 342 مورد و بیماریهای تنفسی با 16 هزار و 702 مورد در رتبه سوم قرار دارند.
علی اکبر محزون با تأکید بر اینکه آگاهی از تحولات در ساختار سنی، در تحولات کیفی جمعیت اهمیت به سزایی دارد می گوید: با داشتن این اطلاعات، جمعیت از حالت تعادل خارج نمی شود. در حال حاضر ما ابزار لازم برای ثبت این تحولات را در اختیار داریم. به طوری که از 120 میلیون سندی که در سازمان وجود دارد 16 میلیون سند الکترونیکی و آرشیو شده است. مزیت آرشیو الکترونیک این است که ما هر زمان که بخواهیم می توانیم هرم سنی را داشته باشیم و نیازی نیست هر 10 سال یا 5 سال آن را محاسبه کنیم. ما می توانیم با داشتن این آرشیو آمار مشمولین نظام وظیفه؛ آمار کودکان واجد تحصیل، جمعیت نیازمند مسکن، جمعیت آماده ازدواج، جمعیت واجد شرایط انتخابات، میانسالان و سالخوردگان که هرم سنی را تشکیل می دهند استخراج کنیم.
به عنوان مثال با طبقه بندی علت فوت ما می توانیم علت فوت ها را با توجه به مکان رخ دادن فوت استخراج کنیم. این مساله بسیار مورد تاکید وزارت بهداشت است زیرا با داشتن این اطلاعات ما متوجه می شویم در یک منطقه چه بیماری ای اپیدمی است که این بیماری بیشترین علت مرگ هم می باشد. پس داشتن این اطلاعات کمک قابل توجهی برای پیشگیری از بیماری ها خواهد بود.

بهبود شاخص توسعه انسانی

به گفته محزون در 50 سال اخیر جمعیت کشور 4 برابر شده است به طوری که از 9/18 میلیون نفر به 75 میلیون نفر رسیده است. 70 درصد این جمعیت در شهر و مابقی روستایی هستند. در سرشماری اخیر 40 درصد جمعیت کشور بین 30 تا 64 سال، 33درصد بین 15 تا 29 سال، 24 درصد بین 20 تا 29 سال بودند که این رقم جمعیت ویژه کشور است. جمعیتی که نیازمند شغل، مسکن و ازدواج هستند. همچنین 5/4 درصد هم 65 سال و بیشتر بودند.
وی می گوید: در بین 26 کشور منطقه، ایران رتبه سوم جمعیت را دارد و قبل از ایران، پاکستان و ترکیه هستند. همچنین شاخص امید به زندگی در سالهای 85 تا 90 در مناطق شهری 5/70 سال در مردان و 15/73 سال در زنان است. این رقم در مناطق روستایی در مردان 98/67 سال و در زنان 9/69 سال است.
وی تاکید می کند: شاخص توسعه انسانی طبق استانداردهای بین المللی سن امید به زندگی، تحصیلات و سطح اقتصادی است که از سال 1990 به تفکیک در کشور ها محاسبه شده است. تا سال گذشته در شاخص توسعه انسانی، ایران در رتبه متوسط بود اما بر اساس گزارش های سازمان ملل، ایران در سال جاری به شاخص توسعه انسانی در سطح بالا رسیده است. پیشرفته ترین کشور ها در این شاخص نروژ و سپس استرالیا هستند که در اوایل انقلاب، ایران 46 درصد با این کشور ها فاصله داشت. اکنون این فاصله به 26 درصد کاهش یافته است. همچنین ایران در بین 14 کشور همسایه به لحاظ شاخص توسعه انسانی رتبه 7 را دارد ولی در بین کشور های منطقه که شامل 26 کشور است رتبه 11 را دارد.