دو برداشت از وضعيت اشتغال

حضور وزير تعاون، كار و امور اجتماعي در مجلس و دفاعيات او از وضعيت اشتغال در شرايطي انتقاد نماينگان مجلس را در پي داشته است كه بايد توجه داشت دولت‌ها معمولا در هر شرايطي از بيلان كاري خود دفاع كرده و در هر حيطه‌اي كه از آنها سوال شود شرايط را مناسب و طبيعي عنوان مي‌كنند. اين موضوع در تمام دولت‌ها مشاهده مي‌شود و از همين‌رو نمي‌توان دولت را به خاطر دفاع از وضعيت اشتغال مقصر دانست. بلكه سوال اينجاست كه چرا وضعيت اشتغال بيان شده از سوي دولت با وضعيت حقيقي اشتغال فاصله دارد و ريشه اين فاصله كجاست؟!

به بيان بهتر انتقاد درخصوص بيكاري در كشور انتقاد مستقيم از دولت نيست زيرا همانطور كه پيداست دولت خود علاقه دارد كه معضل بيكاري كشور را برطرف كرده و به بازار كار كشور سر و سامان دهد و در اين شكي نيست!

بلكه انتقاد اصلي كارشناسان به شرايط و مكانيزم‌هايي است كه دولت بايد بر بازار كار كشور حاكم مي‌كرده اما به دلايلي از آن چشم پوشيده است. همين موضوع باعث شده‌است كه جوانان جوياي كار ما بيكار باشند و همچنين پتانسيل و بستر ايجاد اشتغال كه بايد توسط دولت ساماندهي مي‌شد در اين حوزه ديده نشود.

بر اساس آمارها و شاخص‌هاي متعدد مي‌توان نشان داد كه در هر كدام از بخش‌هاي ريشه‌اي بازار كار نقص وجود دارد و همين موضوع به بيكاري در كشور دامن زده‌است. آنطور كه همگان مي‌دانند بحث اشتغال موضوعي تك‌بعدي و يك‌جانبه نيست و سازمان‌ها و نهادهاي مرتبطي براي رشد اشتغال در كشور بايد دست به دست هم دهند. اين در حالي‌است كه دولت نتوانسته بستري مناسب براي اين هم‌پيماني ايجاد كرده و موانع ايجاد اشتغال را از بازار كار حذف كند.

براي مثال دولت در مقاطعي براي ايجاد اشتغال در كشور به تسهيلات‌دهي بي‌نتيجه و اعتباردهي‌هاي غيركارشناسي روي‌ آورده‌است. همين موضوع اختلالي در اقتصاد كشور به‌وجود آورده و مشكل اشتغال در كشور هم به صورت ريشه‌اي حل نشده‌است.

موضوع ديگري كه بايد به آن توجه كرد اين است كه دولت بايد نشان دهد كه تحت چه برنامه و رويكردي در كشور ايجاد اشتغال كرده‌است؟ همچنين شغل‌هاي ايجاد شده در چه سو و جهتي حركت كرده‌اند؟ نكته اينجاست كه اكنون ما در موضوع اشتغال شاهد اتفاق و برنامه‌ جديدي نيستيم و برنامه‌هاي سابق آن هم به طور نصفه و نيمه اجرا مي‌شود. اين درحالي‌است كه ايجاد اشتغال در چنين شرايطي نياز به برنامه‌ها و طرح‌هاي جديدي دارد كه نبود آنها به بيكاري در كشور دامن مي‌زند.

از سوي ديگر نه‌تنها در بازار كار شاهد اتفاقات مثبت جديدي نيستيم بلكه عدم حمايت از بنگاه‌ها و توليد در كشور به اتفاقات منفي جديدي در شرايط اشتغال كشور به وجود آمده‌است. دليل ديگري كه مي‌توان براي افزايش بيكاري در كشور عنوان كرد بحث شرايط خاص كشور است. در اين موضوع البته دولت آنچنان تقصيري به گردن ندارد و شرايط تحريم‌هاي ناجوانمردانه، برنامه‌هاي اقتصادي كشور را كمي با تغيير روبه‌رو كرده‌اند. البته درخواستي كه در اين ميان بايد از دولت داشت اين است كه به طرح‌ريزي برنامه‌هاي جديدي بپردازد كه اين مشكلات خاص را در موضوع اشتغال دور بزند.

در نهايت بايد گفت كه رفع شدن مشكل اشتغال و بيكاري در كشور در گرو طرح و برنامه‌هاي دقيق اقتصادي است و تنها با دفاعيات نمي‌توان نسبت به رفع آن اقدام كرد. بلكه بايد به ايجاد همبستگي ميان بخش‌هاي مختلف اقتصادي پرداخت و موانع ذكر شده بر سر راه اشتغال كشور را از ميان برداشت.