پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) :
رویترز نوشت: در جریان سفر معاون رئیسجمهور آمریکا، جیدی ونس، ایالات متحده و ارمنستان بر سر همکاری در بخش هستهای غیرنظامی به توافق رسیدند. ونس همچنین قرار است به جمهوری آذربایجان سفر کند و امیدوار است یک توافق صلح نهایی شود.
به گزارش انتخاب، معاون رئیسجمهور آمریکا، جیدی ونس، و نخستوزیر ارمنستان، نیکول پاشینیان، توافق کردهاند در بخش انرژی هستهای همکاری کنند.
این دو رهبر اعلام کردند که روز دوشنبه مذاکرات مربوط به آنچه «توافق ۱۲۳» نامیده میشود را به پایان رساندهاند.
درباره توافق هستهای آمریکا و ارمنستان چه میدانیم؟
توافقهای موسوم به «۱۲۳» به ایالات متحده اجازه میدهد فناوری و تجهیزات هستهای را به کشورهای دیگر مجوزدهی و صادر کند.
به گفته ونس، این توافق به راکتورهای کوچک مدولار مربوط میشود؛ او این موضوع را پس از دیدار با پاشینیان در پایتخت ارمنستان، ایروان، اعلام کرد.
به گفته ونس، این توافق امکان صادرات اولیه تا سقف ۵ میلیارد دلار (۴.۲ میلیارد یورو) از سوی آمریکا به ارمنستان را فراهم میکند، بهعلاوه حدود ۴ میلیارد دلار دیگر در قالب قراردادهای بلندمدت سوخت و نگهداری.
ارمنستان به دنبال جایگزینی برای نیروگاه هستهای قدیمی «متسامور» است که با فناوری روسیه ساخته شده است.
با این حال، توافق جدید با آمریکا، ارمنستان را ملزم به خرید راکتور هستهای از ایالات متحده نمیکند.
بلکه به ارمنستان این امکان را میدهد که آمریکا را بهعنوان یکی از گزینهها انتخاب کند؛ فهرستی که شامل شرکتهایی از روسیه، چین، فرانسه و کرهجنوبی نیز میشود.
ونس همچنین گفت آمریکا آماده است تراشههای پیشرفته رایانهای و پهپادهای نظارتی را به این جمهوری سابق شوروی صادر کند.
تلاش آمریکا برای نهاییکردن توافق صلح ارمنستان–آذربایجان
سفر ونس تنها شش ماه پس از آن انجام میشود که رهبران ارمنستان و جمهوری آذربایجان در ماه اوت ۲۰۲۵ در کاخ سفید توافقی را امضا کردند.
این توافق بهعنوان نخستین گام به سوی صلح، پس از نزدیک به ۴۰ سال جنگ، تلقی شد.
ونس روز دوشنبه، پیش از دیدار با پاشینیان، به خبرنگاران گفت: «نخستوزیر دوست بسیار خوبی برای ما بوده و یک متحد واقعی در مسیر صلح و توسعه در این منطقه از جهان است.»
پاشینیان نیز ضمن تشکر از ونس و رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، گفت که ارمنستان و جمهوری آذربایجان پس از دههها درگیری «بسیار به» دستیابی به صلح نزدیک شدهاند.
فشار آمریکا برای ایجاد کریدور راهبردی ترانزیتی از طریق ارمنستان
ونس همچنین از ایجاد یک کریدور بزرگ ریلی و جادهای ترانزیتی از خاک ارمنستان حمایت میکرد. این کریدور که «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بینالمللی» (TRIPP) نام گرفته، جمهوری آذربایجان را به منطقه نخجوان، برونبوم این کشور، متصل خواهد کرد.
این مسیر ترانزیتی بهطور خاص یکی از مهمترین محورهای اختلاف میان ارمنستان و آذربایجان بوده است.
دو کشور نزدیک به ۴۰ سال بر سر منطقه قرهباغ — که در سطح بینالمللی با نام ناگورنو–قرهباغ شناخته میشود — درگیر مناقشه بودهاند. نیروهای ارمنیِ ساکن این منطقه از سال ۱۹۹۴ تا ۲۰۲۰ کنترل آن را در دست داشتند، تا اینکه آذربایجان پس از یک جنگ ششهفتهای دوباره کنترل منطقه را به دست گرفت.
در سپتامبر ۲۰۲۳، آذربایجان حمله دیگری را آغاز کرد که به بیرون رانده شدن نیروهای جداییطلب و فرار بخش عمدهای از ۱۲۰ هزار ارمنی ساکن قرهباغ انجامید.
در دیدار با ترامپ، هر دو طرف توافق کردند از ادعاهای ارضی علیه یکدیگر دست بکشند و از توسل به زور خودداری کنند. ترامپ وعده داد پروژه جدید ترانزیتی، صلح و رفاه را برای هر دو کشور به همراه خواهد داشت.
ونس قرار است روز سهشنبه برای دیدارهای بیشتر به جمهوری آذربایجان سفر کند.
این سفر در زمانی انجام میشود که کشورهای سابق اتحاد جماهیر شوروی، از جمله ارمنستان و آذربایجان، در پی جنگ روسیه در اوکراین، بهتدریج از حوزه نفوذ مسکو فاصله میگیرند.
این وضعیت، فرصت را برای گسترش نفوذ دیپلماتیک و اقتصادی آمریکا در منطقه ژئوپلیتیکی مهم قفقاز جنوبی — که هممرز با ایران و ترکیه است — فراهم کرده است.
برای نمونه، ارمنستان پیمان امنیتی خود با روسیه را تعلیق کرده و بهجای آن به دنبال تعمیق روابط با ایالات متحده و اتحادیه اروپا رفته است.