پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : نیوزویک نوشت: با وجود آنکه دو طرف این هفته درگیر مذاکرات هستهای بودند، هیچ کندیای در روند افزایش حضور نظامی ایالات متحده در اطراف ایران مشاهده نشده است.
به گزارش سرویس بینالملل «انتخاب»، در ادامه این مطلب آمده: ترامپ تهدید کرده است که اگر دیپلماسی به نتایج مطلوب نرسد، جمهوری اسلامی با اقدام مستقیم روبهرو خواهد شد.
با اعزام دومین گروه رزمی ناو هواپیمابر به خلیج فارس، هشدارهای ترامپ مبنی بر اینکه حمله به ایران فراتر از بمبارانهای تابستان گذشته علیه تأسیسات هستهای خواهد بود، دامنهای از گزینهها را پیش روی رئیسجمهور باز میگذارد.
ممکن است دورهای جدیدی از حملات هدفمند، ترور یا یک کارزار نظامی پایدارتر که شباهتی به چیزی نزدیک به «جنگ سوم خلیج فارس» داشته باشد، در دستور کار قرار گیرد.
ترامپ در طول این تنشها همواره ترجیح خود را برای یک راهحل دیپلماتیک ابراز کرده است. او خواهان توافق هستهای است که فراتر از توافق سال ۲۰۱۵ باشد؛ توافقی که برنامه هستهای ایران را در ازای لغو تحریمها محدود میکرد.
اما فاصله در مواضع مذاکرهای میان واشنگتن و تهران همچنان باقی است. با وجود برخی پیشرفتها در مذاکرات روز سهشنبه در ژنو، کاخ سفید اعلام کرد که واشنگتن و تهران هنوز در موضوعات کلیدی «بسیار از هم دور» هستند.
اگر دیپلماسی شکست بخورد
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، روز چهارشنبه با اشاره به حملات آمریکا در ژوئن گذشته گفت «برای ایران بسیار عاقلانه خواهد بود اگر با رئیسجمهور ترامپ به توافق برسد.»
او به خبرنگاران در کاخ سفید گفت «دلایل و استدلالهای زیادی وجود دارد که میتوان برای حمله به ایران مطرح کرد.»
پس از مذاکرات این هفته، ایران اعلام کرد که با آمریکا بر سر «اصول راهنما» برای چارچوب تلاشها جهت حلوفصل اختلاف بر سر برنامه هستهای به «توافق کلی» رسیده است.
لیویت گفت آمریکا انتظار دارد ایران «در چند هفته آینده با جزئیات بیشتری به ما بازگردد، و بنابراین رئیسجمهور همچنان روند امور را زیر نظر خواهد داشت.»
پس چه چیزی ترامپ را راضی نگه میدارد و او را از گزینههای نظامی دور میکند؟
میک مولروی، که هنگام خروج آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸ معاون دستیار وزیر دفاع در امور خاورمیانه بود، به نیوزویک گفت: «من معتقدم کاخ سفید میخواهد توافقی حاصل شود، اما آن توافق باید محدودکنندهتر از برنامه جامع اقدام مشترک سال ۲۰۱۵ باشد که دولت اول ترامپ از آن خارج شد، و احتمالاً باید شامل محدودیتهایی بر برنامه موشکهای بالستیک ایران نیز باشد.»
او افزود: «سؤال این است که آیا ایران سازش خواهد کرد و با این شروط موافقت خواهد کرد یا نه. تا امروز، آنها نشان ندادهاند که مایل به پذیرش این شروط هستند.»
«اگر این شروط را رد کنند، معتقدم آمریکا نه تنها آماده انجام اقدام نظامی گسترده علیه تأسیسات هستهای و سایتهای تولید و پرتاب موشکهای بالستیک است، بلکه آمادگی دارد این کار را به شکلی پایدار انجام دهد و به هرگونه اقدام تنشزای ایران نیز پاسخ دهد.»
او افزود: «ممکن است دولت تصمیم گرفته باشد که بهطور مستمر برنامه هستهای و موشکی ایران را بهصورت نظامی تضعیف کند تا جایی که چیزی برای حفظ کردن از طریق امضای توافق جدید باقی نماند.»
حمله به اهداف نظامی و راهبردی
اگرچه در حال حاضر ارزیابی نمیشود که ایران سلاح هستهای در اختیار داشته باشد و تهران بهطور منظم هرگونه قصد برای دستیابی به آن را رد میکند، جمهوری اسلامی بزرگترین زرادخانه موشکی و پهپادی در خاورمیانه را در اختیار دارد.
این توانمندیها حتی پس از گسترش چشمگیر آنها در جریان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل در تابستان، همچنان تهدید بزرگی در صورت وقوع درگیری محسوب میشوند.
برد این سلاحها دستکم به ۲٬۰۰۰ کیلومتر (۱٬۲۴۰ مایل) میرسد و سراسر خاورمیانه و بخشهایی از جنوبشرقی اروپا را در تیررس قرار میدهد. اصلاحاتی در سامانههای شناختهشده میتواند این برد را بهطور قابل توجهی افزایش دهد و قابلیت مانور فراصوتی ممکن است سامانههای پیشرفته دفاعی را نیز بیاثر کند.
بخش عمده سخنان ترامپ درباره توافق با ایران مشخصاً به برنامه هستهای مربوط بوده است، اما او و دیگر مقامات ارشد، بهویژه وزیر امور خارجه مارکو روبیو، گفتهاند که توانمندیهای موشکی ایران و حوزههای دیگر نیز باید در توافق جدید محدود شوند.
این موضع همچنین از سوی نخستوزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، که هفته گذشته در کاخ سفید با ترامپ دیدار کرد، مطرح شده است.
دیپلماتهای ایرانی تاکنون با هرگونه گنجاندن زرادخانه موشکی در توافق اولیه مخالفت کردهاند و همچنین استدلال کردهاند که غنیسازی اورانیوم در سطوح پایین حق این کشور است.
و در حالی که مانند همتایان آمریکایی خود خواستار راهحل دیپلماتیک هستند، مقامات ایرانی بارها هشدار دادهاند که حتی یک حمله محدود آمریکا میتواند جنگی تمامعیار را شعلهور کند؛ بهطوری که ایران تهدید کرده است که ناوهای جنگی آمریکا را غرق خواهد کرد.
جمهوری اسلامی سالها در ساخت مجتمعهای زیرزمینی مستحکم موسوم به «شهرهای موشکی» برای نگهداری موشکها و پهپادها سرمایهگذاری کرده است. با این حال، آمریکا توانایی نفوذ به اعماق زمین با استفاده از مهمات سنگرشکن، مانند بمبهای ۳۰ هزار پوندی GBU-57، را که برای هدف قرار دادن سایتهای هستهای فردو، اصفهان و نطنز استفاده شد، نشان داده است.
ترور
در حالی که اسرائیل سالها فرماندهان ارشد متحدان «محور مقاومت» ایران را هدف قرار داده و گفته میشود پشت ترور دانشمندان هستهای در ایران بوده است، ترامپ نخستین ضربه آشکار علیه جمهوری اسلامی را در ژانویه ۲۰۲۰ وارد کرد، زمانی که دستور حملهای را صادر کرد که منجر به قربانی شدن سردار قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در فرودگاه بینالمللی بغداد شد.
تحولات منطقهای پیرامون جنگ غزه — که با حمله جنبش حماس فلسطین علیه اسرائیل در اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شد — بیش از پیش هنجارهای درگیری پیشین را درهم شکسته است. هدف قرار دادن رهبران حماس در تهران و فرماندهان ایرانی در سوریه توسط اسرائیل، دو موج نخست حملات مستقیم ایران به اسرائیل را در ژوئن و اکتبر ۲۰۲۴ برانگیخت.
در ژوئن ۲۰۲۵، همزمان با مذاکرات هستهای پیشین آمریکا و ایران، اسرائیل سلسله حملات بیسابقهای را در سراسر ایران آغاز کرد که طی ۱۲ روز دهها مقام ارشد نظامی و دانشمند هستهای ترور شدند و سامانههای پدافندی و دیگر سایتهای نظامی بهشدت آسیب دیدند. پیش از مداخله آمریکا، ترامپ احتمال دخالت آمریکا را مطرح کرده بود.
با اینکه ترامپ در نهایت به بمباران محدود سایتهای هستهای بهشدت محافظتشده ایران بسنده کرد، اما اخیراً دستور عملیات نیروی دلتا که منجر به بازداشت رئیسجمهور ونزوئلا، نیکلاس مادورو، و همسرش در کاراکاس شد، را صادر کرده است. همانند ایران، ونزوئلا نیز در آن زمان تحت کارزار فشار آمریکا و استقرار گسترده نظامی در سواحلش قرار داشت.
با این حال، این راهبرد با خطرات جدی همراه است؛ نه تنها به دلیل احتمال تلافی، بلکه بهسبب نامشخص بودن وضعیت آینده ایران.
جنگ طولانیتر
در حال حاضر، هیچ نشانهای از اقدام نظامی قریبالوقوع آمریکا علیه ایران حاکی از تدارک تهاجم زمینی گسترده، مشابه جنگ عراق (موسوم به جنگ دوم خلیج فارس)، نیست.
با این حال، حضور دو گروه رزمی ناو هواپیمابر، هواپیماهای رزمی و سوخترسان و تجهیزات دیگر احتمالاً برای پشتیبانی از یک دوره طولانی عملیات هوایی کافی است؛ عملیاتی که آمریکا تجربه فراوانی در انجام آن دارد.
با این حال، ایران چالشهای متمایزی دارد که آن را از عراق صدام حسین یا لیبی معمر قذافی متفاوت میکند.
نیروهای امنیتی ایران، شبکهای عمیق و ریشهدار از اطلاعات و دفاع داخلی را حفظ کردهاند و تاکنون نشانهای از جدایی مقامات ارشد دیده نشده است.
همچنین، شرکای عرب خلیج فارس آمریکا خواستار خویشتنداری در قبال ایران شدهاند، زیرا درگیری میتواند ثبات منطقه و جریان آزاد انرژی را به خطر اندازد. ایران تهدید کرده است که میتواند تنگه هرمز را مینگذاری کند؛ اقدامی که به اقتصاد خود ایران نیز آسیب میزند، اما ممکن است با این حال انجام شود.
در نهایت، به گفته کنت پولاک، آنچه ترامپ میپسندد «ماجراجوییهای خارجی آسان، ارزان و سریع» است. او نمیخواهد چیزی پرهزینه، طولانیمدت یا دشوار باشد.
پولاک گفت: «پیام اصلی [ترامپ] به تهران این است: ضربوشتم ادامه خواهد داشت تا زمانی که پیشنهاد شما بهتر شود. من میتوانم هر وقت بخواهم دوباره این کار را با شما انجام دهم. ۲۰۲-۴۵۶-۱۴۱۴، هر وقت آماده بودید با پیشنهادی که من میخواهم تماس بگیرید.»