طرح ۶۴ میلیون پشه‌ای گوگل برای مقابله با تب دنگی؛ آیا این فناوری می‌تواند تابستان‌ها را ایمن‌تر کند؟

گوگل در پی دریافت مجوز فدرال برای رهاسازی میلیون‌ها پشه نرِ دستکاری‌شده در کالیفرنیا و فلوریداست.

به گزارش انتخاب و به نقل از هلث دی؛ این پشه‌های عقیم با پشه‌های ماده وحشی جفت‌گیری می‌کنند و به‌تدریج جمعیت پشه‌ها را کاهش می‌دهند. تب دنگی که زمانی عمدتاً یک بیماری مرتبط با سفر بود، اکنون در برخی مناطق به‌صورت محلی نیز در حال گسترش است.

این داستان نه علمی‌تخیلی است و نه یک شوخی عجیب.

یکی از غول‌های فناوری در سیلیکون‌ولی در تلاش است تا مجوز فدرال دریافت کند تا طی دو سال آینده تا ۶۴ میلیون پشه نر عقیم‌شده را در ایالت‌های کالیفرنیا و فلوریدا رها کند.

هدف چیست؟

کاهش جمعیت پشه‌های Aedes aegypti؛ گونه‌ای که ناقل بیماری عفونی تب دنگی است و همچنین می‌تواند بیماری‌های بالقوه خطرناک دیگری مانند زیکا، چیکونگونیا و تب زرد را منتقل کند.

بر اساس گزارش روزنامه لس‌آنجلس تایمز، این پشه‌ها که منشأ آن‌ها آفریقاست، از سال ۲۰۱۳ تاکنون تقریباً به نیمی از شهرستان‌های کالیفرنیا راه یافته‌اند.

در سال ۲۰۲۴، ۱۸ مورد ابتلا به تب دنگی در این ایالت گزارش شد که بیشتر آن‌ها در شهرستان لس‌آنجلس بودند.

مطالعه‌ای که هفته گذشته در مجله The Lancet Regional Health – Americas منتشر شد نشان می‌دهد بیش از ۱۸ میلیون نفر از ساکنان کالیفرنیا در مناطقی زندگی می‌کنند که شرایط برای انتقال این بیماری مناسب است.

لیزا کوپر، نویسنده اصلی این پژوهش و پژوهشگر فوق‌دکتری علوم بهداشت محیط در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی، گفت:

«بر اساس سناریوهای متوسط گرمایش اقلیمی و گسترش شهرنشینی، تا اواسط قرن حاضر حدود ۴.۱ میلیون نفر دیگر نیز ممکن است در معرض خطر قرار بگیرند.»

نقش گوگل در این پروژه چیست؟

گوگل برای اجرای طرحی به نام Debug از سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا (EPA) درخواست مجوز کرده است. این طرح را می‌توان نوعی مبارزه با پشه‌ها با استفاده از خود پشه‌ها دانست.

در این روش، پشه‌های نر با باکتری‌ای به نام ولباخیا (Wolbachia) آلوده می‌شوند؛ باکتری‌ای که باعث ناباروری آن‌ها می‌شود. سپس این پشه‌ها در طبیعت رها می‌شوند تا با پشه‌های ماده جفت‌گیری کنند.

(خبر خوب اینکه پشه‌های نر انسان را نیش نمی‌زنند.)

پشه‌های ماده‌ای که با این نرهای آلوده جفت‌گیری می‌کنند، تخم‌هایی می‌گذارند که هرگز از آن‌ها لارو خارج نمی‌شود. در نتیجه، جمعیت پشه‌های ناقل بیماری به‌تدریج کاهش می‌یابد.

آیا این روش قبلاً موفق بوده است؟

بله. مناطق کنترل ناقلان بیماری در شهرستان‌های لس‌آنجلس، اورنج و سن‌برناردینو در سال‌های اخیر از روش‌های مشابه برای عقیم‌سازی پشه‌های نر و رهاسازی آن‌ها استفاده کرده‌اند و نتایج امیدوارکننده‌ای به دست آورده‌اند.

طبق گزارش لس‌آنجلس تایمز، در دو محله مختلف طی سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، جمعیت پشه‌های ماده Aedes aegypti حدود ۸۰ درصد کاهش یافت.

با این حال، گسترش این برنامه‌ها در مقیاس وسیع هزینه‌بر است. سال گذشته بسیاری از صاحبان کسب‌وکار اعلام کردند که تمایلی به پرداخت هزینه‌های بیشتر برای توسعه این طرح‌ها ندارند.

فناوری جدید گوگل برای جداسازی پشه‌ها

گوگل اعلام کرده است که روش فعلی برای جداسازی پشه‌های نر از ماده، فرآیندی دستی و زمان‌بر است. به همین دلیل این شرکت در حال توسعه فناوری‌های جدیدی است که از حسگرها، الگوریتم‌ها و نوآوری‌های مهندسی برای شناسایی سریع و دقیق پشه‌های نر استفاده می‌کنند.

علاوه بر این، دانشمندان و مهندسان گوگل در حال طراحی حسگرها، تله‌ها و نرم‌افزارهایی هستند که مشخص می‌کنند کدام مناطق نیاز به رهاسازی یا تکرار عملیات کنترل پشه دارند.

سوزان کلوه، مدیر منطقه کنترل ناقلان بیماری لس‌آنجلس بزرگ، درباره این طرح گفت:

«من تقریباً از هر روشی برای استفاده از حشرات عقیم حمایت می‌کنم؛ به شرطی که بتواند از بیماری‌ها پیشگیری کند، مزاحمت پشه‌ها را کاهش دهد و با کمترین هزینه ممکن انجام شود.»

چرا این موضوع اهمیت دارد؟

تب دنگی زمانی عمدتاً بیماری‌ای بود که مسافران از مناطق گرمسیری با خود به کشورهای دیگر می‌آوردند. اما با افزایش دما، گسترش شهرنشینی و رشد جمعیت پشه‌های ناقل، کارشناسان هشدار می‌دهند که این بیماری به‌تدریج در برخی مناطق آمریکا نیز در حال تبدیل شدن به یک تهدید محلی است.

اگر پروژه گوگل تأیید شود، می‌تواند یکی از بزرگ‌ترین برنامه‌های کنترل پشه در جهان باشد؛ طرحی که شاید در آینده به کاهش خطر دنگی، زیکا و سایر بیماری‌های منتقله از طریق پشه کمک کند.