شناسایی ۷۴۷ مورد ابتلا به تب دنگی در کشور/ ۷۳۰ مورد از مبتلایان در حوزه تحت پوشش دانشکده علوم پزشکی چابهار گزارش شده/ پشه آئدس در ۱۱ استان کشور صید شده

تسنیم: از ابتدای سال تاکنون ۷۴۷ مورد ابتلا به تب دنگی در نقاط مختلف کشور شناسایی شده که عمده آنها در چابهار بوده است.

بررسی آخرین داده‌های نظام مراقبت بیماری‌های واگیر کشور نشان می‌دهد که از ابتدای سال ۱۴۰۵ تا هفدهم خردادماه، مجموعاً ۷۴۷ مورد ابتلا به تب دنگی در نقاط مختلف کشور شناسایی شده است. بخش عمده این موارد در مناطق جنوبی و جنوب شرقی کشور به ثبت رسیده و شهرستان چابهار همچنان کانون اصلی انتقال این بیماری محسوب می‌شود.

تب دنگی چیست؟

تب دنگی یک بیماری ویروسی است که از طریق نیش پشه‌های آلوده‌ای به نام «آئدس» به انسان منتقل می‌شود. این بیماری در مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری جهان شیوع بیشتری دارد و در سال‌های اخیر به دلیل گسترش زیستگاه پشه‌های ناقل، در بسیاری از کشور‌ها به یک چالش بهداشتی تبدیل شده است.

علائم بیماری معمولاً شامل تب ناگهانی و شدید، سردرد، درد پشت چشم‌ها، درد عضلات و مفاصل، ضعف عمومی، تهوع و بروز بثورات پوستی است. در برخی موارد شدید، بیماری می‌تواند به تب دنگی خونریزی‌دهنده تبدیل شده و در صورت عدم رسیدگی به بیمار، منجر به مرگ فرد شود.  

انتقال تب دنگی از طریق نیش پشه آئدس آلوده صورت می‌گیرد. این بیماری مستقیماً از فردی به فرد دیگر سرایت نمی‌کند، اما اگر پشه‌ای فرد مبتلا را نیش بزند و سپس فرد سالمی را مورد گزش قرار دهد، امکان انتقال ویروس وجود دارد.

بر اساس آمار‌های منتشرشده از سوی وزارت بهداشت، از مجموع مبتلایان ثبت‌شده در سال جاری، ۷۳۰ مورد در حوزه تحت پوشش دانشکده علوم پزشکی چابهار گزارش شده است. از این تعداد، ۷۱۲ نفر در داخل منطقه به بیماری مبتلا شده‌اند که نشان‌دهنده انتقال بومی ویروس است. همچنین ۱۸ مورد نیز مربوط به افرادی بوده که منشأ ابتلای آنها کشور پاکستان اعلام شده است.

علاوه بر این، در شهرستان ایرانشهر نیز هشت مورد ابتلا ثبت شده که بررسی‌ها نشان می‌دهد یک بیمار سابقه آلودگی در پاکستان داشته و هفت مورد دیگر با کانون بیماری در چابهار مرتبط بوده‌اند. در زاهدان نیز هشت مورد ابتلا گزارش شده که همه آنها به انتقال بیماری از منطقه چابهار نسبت داده شده‌اند. همچنین یک مورد ابتلای بومی نیز در بندرعباس شناسایی شده است.

آمار‌های سال ۱۴۰۴ نیز حاکی از آن است که تب دنگی یکی از مهم‌ترین بیماری‌های منتقله توسط پشه در کشور بوده است. در سال گذشته، یک‌هزار و ۲۲۷ مورد ابتلا به این بیماری تشخیص داده شد که از این میان، یک‌هزار و ۱۲۴ مورد در داخل کشور رخ داده و به عنوان انتقال محلی یا بومی طبقه‌بندی شده‌اند. سایر بیماران در خارج از مرز‌های کشور به بیماری مبتلا شده و سپس وارد ایران شده بودند؛ در حالی که کل موارد ابتلا به بیماری در سال گذشته ۱۲۲۷ مورد بوده، ابتلای ۷۴۷ نفر تنها در سه ماهه نخست امسال، زنگ خطر گسترش پشه‌های ناقل در کشور را به صدا درآورده است.  

طبق گزارش‌های حشره‌شناسی، پایش و رصد پشه‌های ناقل بیماری در تمامی مرز‌های زمینی، دریایی، ریلی و هوایی کشور و همچنین مناطق پرخطر به طور مستمر در حال انجام است.  

به طور کلی دو نوع عمده پشه‌های آئدس باعث انتقال ویروس تب دنگی می‌شوند؛ این دو نوع شامل پشه آئدس اجیپتی که منشأ آن قاره آفریقا است و آئدس آلبوپیکتوس که از جنگل‌های جنوب شرق آسیا سرچشمه گرفته می‌شود؛ این دو گونه پشه دارای ویژگی‌های زیستی مشابهی هستند؛ از جمله این‌که هر دوی آنها توانایی بالای سازگاری با محیط‌های مختلف، تمایل به خونخواری از انسان و تخم‌گذاری در ظروف و مخازن آب ساخته‌شده یا رهاشده توسط انسان را دارند.  با این حال، میان این دو گونه تفاوت‌هایی نیز وجود دارد. پشه آئدس آلبوپیکتوس ترجیح می‌دهد تخم‌های خود را در زیستگاه‌های لاروی احاطه‌شده با پوشش گیاهی قرار دهد، در حالی که آئدس اجیپتی بیشتر محیط‌های شهری و ظروف آب مصنوعی موجود در مناطق پرجمعیت و دارای تراکم بالای ساختمان‌ها را برای تخم‌گذاری انتخاب می‌کند. این ویژگی سبب شده است که آئدس اجیپتی ارتباط نزدیک‌تری با محیط‌های انسانی و مناطق شهری داشته باشد.

طبق اعلام وزارت بهداشت، در حال حاضر پشه آئدس اجیپتی در استان‌های هرمزگان، سیستان و بلوچستان (در شهرستان‌های چابهار و کنارک)، بوشهر (در شهرستان‌های عسلویه، کنگان، جم، دیر و برازجان)، فارس (شهرستان مهر و شهر کازرون)، کرمان (جیرفت) و آئدس آلبوپیکتوس در تمامی نقاط استان گیلان، استان مازندران (در تمامی شهرستان‌های استان به جز شهرستان‌های نکا، بهشهر، جویبار، سیمرغ و گلوگاه)، استان اردبیل (در شهرستان‌های بیله سوار و اصلاندوز)، استان آذربایجان شرقی (در شهرستان‌های خدافرین، هوراند و کلیبر)، استان قزوین (رازمیان) و استان زنجان (شهرستان طارم) گزارش شده است.

چگونه از ابتلا به تب دنگی پیشگیری کنیم؟

متخصصان بهداشت مهم‌ترین راه مقابله با تب دنگی را کنترل جمعیت پشه‌های ناقل و جلوگیری از گزش آنها می‌دانند. برای کاهش خطر ابتلا توصیه می‌شود:

۱. از تجمع آب‌های راکد در حیاط، پشت‌بام، گلدان‌ها، ظروف بلااستفاده و مخازن آب جلوگیری شود.

۵. افراد دارای علائم مشکوک پس از سفر به مناطق آلوده، در اسرع وقت به مراکز درمانی مراجعه کنند.