پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : بلومبرگ نوشت: شیخ طحنون بن زاید آل نهیان بیش از همه بهعنوان مدیر عملیاتی امپراتوری تجاری ۱.۵ تریلیون دلاری خاندان حاکم ثروتمند ابوظبی شناخته میشود. اما در پشت صحنه، او نقش دیگری نیز بر عهده گرفته است: فرستادهای دیپلماتیک که مأموریت دارد به بازسازی روابط امارات متحده عربی با ایران کمک کند.
به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: در سه ماهی که از آغاز جنگ منطقهای گذشته است، موضع اولیه و تندروانه ابوظبی به تدریج جای خود را به رویکردی عملگرایانه داده که بر تعامل با همسایه بزرگتر خود، ایران، استوار است. به گفته افرادی آگاه از موضوع که به دلیل حساسیت مسائل نخواستند نامشان فاش شود، شیخ طحنون نقش مهمی در این تغییر رویکرد ایفا کرده است.
این عضو خاندان سلطنتی که برادر حاکم ابوظبی، شیخ محمد بن زاید، نیز هست، به ایجاد کانالهای ارتباطی مستقیم با مقامات ایران کمک کرده و در عین حال روابط نزدیکی با دولتهای غربی و متحدان منطقهای حفظ کرده است.
در سال ۲۰۲۱، شیخ طحنون به عالیرتبهترین مقام اماراتی تبدیل شد که پس از بیش از یک دهه به تهران سفر کرد. این سفر بخشی از تلاش گستردهتر امارات برای ترمیم روابط خود در منطقه، از جمله با ترکیه و قطر، بود.
پنج سال بعد، او بار دیگر همین نقش را بر عهده گرفته و اکنون در مرکز یک تغییر چشمگیر در سیاست خارجی امارات قرار دارد. امارات از زمان آغاز جنگ در اواخر فوریه، بیش از هر کشور دیگری هدف حملات ایران قرار گرفت؛ حملاتی که باعث شد شیخ محمد بن زاید در اقدامی کمسابقه بهطور علنی به «دشمنان کشور» هشدار دهد.
ابوظبی در هفتههای بعد چندین بار ایران را هدف حمله قرار داد و در میان همسایگان عرب خود، تهاجمیترین موضع را در قبال جمهوری اسلامی اتخاذ کرد. حملات ایران حدود دوازده کشته در امارات بر جای گذاشت و میلیاردها دلار خسارت به بنادر، تأسیسات نفتی و هتلها وارد کرد.
به گفته یکی از افراد مطلع، امارات تا زمانی که ایران حملات خود را متوقف نکرد، حاضر به آغاز مذاکرات نشد. پس از توقف حملات، مقامات امنیت ملی ابوظبی و تهران برای نخستین بار از زمان آغاز جنگ، بهصورت حضوری دیدار کردند.
یکی دیگر از منابع آگاه گفت واقعیتهای ژئوپلیتیکی ناشی از وسعت و نزدیکی ایران ــ کشوری با حدود ۹۰ میلیون نفر جمعیت و یکی از بزرگترین نیروهای نظامی جهان که در آن سوی خلیج فارس قرار دارد ــ ایجاب میکند که امارات رویکردی عملگرایانه در پیش بگیرد. با این حال، او تأکید کرد که با توجه به ابعاد حملات ایران، عادیسازی کامل روابط احتمالاً سالها زمان خواهد برد.
رابرت موگیلنیکی، بنیانگذار و مدیر شرکت مشاورهای «پولیاسفیر» در پاریس و پژوهشگر غیرمقیم مؤسسه کشورهای عربی خلیج فارس، گفت: «این احساس وجود دارد که عدم تعامل با ایران میتواند هزینههای بسیار سنگینی به همراه داشته باشد؛ بهویژه با توجه به روند مذاکرات میان آمریکا و ایران.»
امارات و عربستان سعودی در سالهای اخیر تلاشهای خود را برای تثبیت روابط با تهران افزایش دادهاند و پیش از آغاز جنگ نیز از آمریکا خواسته بودند وارد درگیری نظامی با ایران نشود.
اقدامات اخیر امارات تنها از منظر دیپلماتیک اهمیت ندارد. به گفته منابع آگاه، این تغییر رویکرد بازتابدهنده تمایل ابوظبی به محافظت از روند تحول اقتصادی خود در برابر شوکهای ژئوپلیتیکی است.
امارات طی یک دهه گذشته وابستگی خود به نفت را کاهش داده و خود را به مرکزی برای امور مالی، هوش مصنوعی و سرمایهگذاری جهانی تبدیل کرده است. این کشور اکنون یکی از مهمترین منابع سرمایه برای شرکتهای سرمایهگذاری خصوصی و صندوقهای پوشش ریسک در جهان به شمار میرود و به همین دلیل ثبات منطقهای برای والاستریت اهمیت فزایندهای یافته است.
در این میان، کمتر کسی به اندازه شیخ طحنون در این مسیر نقش داشته است. او از طریق شبکهای از صندوقهای ثروت ملی و شرکتهای سرمایهگذاری، بر نهادهایی نظارت میکند که به ابزارهای اصلی سرمایهگذاری ابوظبی در سراسر جهان تبدیل شدهاند. در این فرآیند، او با بسیاری از بزرگترین چهرههای تجارت جهانی روابط نزدیک برقرار کرده و جایگاه خود را بهعنوان حلقه اتصال میان اهداف اقتصادی ابوظبی و سیاست خارجی آن تثبیت کرده است.
میرا الحسین، پژوهشگر وابسته دانشگاه ادینبرو، میگوید: «بهطور کلی، شیخ طحنون یکی از زیرکترین و عملگراترین چهرهها در ساختار تصمیمگیری امارات شناخته میشود. جایگاه او بهویژه پس از نقشآفرینی در آشتی با قطر پس از پایان محاصره این کشور، به شکل چشمگیری ارتقا یافت؛ موضوعی که بسیاری از اماراتیها آن را ضروری و مهم میدانستند.»
البته همچنان حاکم قدرتمند ابوظبی، شیخ محمد بن زاید، در مرکز توجه قرار دارد. او این هفته در فرانسه حضور داشت و مورد تمجید دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، قرار گرفت. همچنین ولیعهد ابوظبی، شیخ خالد بن محمد، اخیراً مسئولیت یک مجموعه عظیم مالی را بر عهده گرفته و در ماه آوریل با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، دیدار کرده است.
فعالیتهای دیپلماتیک شیخ طحنون در جریان جنگ عمدتاً دور از توجه رسانهها باقی مانده است. یکی از نخستین نشانههای نقشآفرینی او در اواخر ماه گذشته دیده شد؛ زمانی که نخستوزیر قطر، محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، با او گفتوگو کرد تا درباره هماهنگی تلاشها برای میانجیگری و کاهش تنشها رایزنی شود.
پس از هفتهها مذاکرات فشرده، این قطر بود که به میانجی اصلی میان آمریکا و ایران تبدیل شد و توانست به توافقی میان دو طرف دست یابد. به گفته منابع آگاه، نخستوزیر قطر بهطور منظم شیخ طحنون و برادرش، شیخ عبدالله بن زاید، وزیر امور خارجه امارات، را در جریان روند مذاکرات قرار میداد.
در کنار شیخ طحنون که گفته میشود بر اتخاذ رویکردی عملگرایانه و مبتنی بر منافع اقتصادی تأکید داشته است، مقامات دبی و شارجه نیز خواستار حرکت به سمت ترمیم روابط با ایران بودند.
بهویژه دبی که خود را به پناهگاهی برای شرکتهای خارجی و مهاجران تبدیل کرده و امنیت و ثبات را از مهمترین مزیتهای خود میداند، با تهدید جدی ناشی از حملات موشکی و پهپادی ایران روبهرو شده بود.
در روزهای نخست جنگ، برخی متخصصان و کارکنان خارجی به دلیل هشدارهای ماندن در پناهگاهها و موج حملات موشکی و پهپادی، موقتاً امارات را ترک کردند.
جنگ چالشی جدی برای اقتصادهای خلیج فارس ایجاد کرد؛ زیرا هم درآمدهای حاصل از گردشگری و صادرات انرژی را تهدید میکرد و هم برنامههای تنوعبخشی اقتصادی را که برای آینده منطقه حیاتی هستند. شیخ طحنون یکی از چهرههایی است که بیش از هر کس با این برنامهها شناخته میشود.
او که علاوه بر مشاور امنیت ملی، یکی از معاونان حاکم ابوظبی نیز هست، بر مجموعهای از نهادها از جمله سرمایهگذار هوش مصنوعی MGX و برخی از بزرگترین صندوقهای سرمایهگذاری ابوظبی نظارت دارد. این شبکه او را در مرکز ماشین سرمایهگذاری ابوظبی و تلاش این امارت برای تبدیل شدن به قطب جهانی فناوری و امور مالی قرار داده است.
این فعالیتها به ایجاد شبکهای از روابط در پایتختهایی از تهران و آنکارا گرفته تا قاهره و واشنگتن کمک کرده است. در شرایطی که ابوظبی تلاش میکند از جاهطلبیهای اقتصادی خود در برابر بیثباتیهای منطقهای محافظت کند، شیخ طحنون بیش از پیش به شخصیتی تبدیل شده که مسئول پیشبرد هر دو جنبه این مأموریت است: جذب سرمایه و مدیریت ریسکهای ژئوپلیتیکی که میتوانند این اهداف را تهدید کنند.
میرا الحسین در پایان میگوید: «برای بسیاری از ناظران اماراتی، شیخ طحنون نماد یک دیپلمات باتجربه، متعادل و خونسرد است. توانایی او در حفظ کانالهای ارتباطی با بازیگران مختلف، از جمله عربستان سعودی و ایران، علیرغم تنشهای اخیر، نشاندهنده مهارتهای دیپلماتیک و درایت سیاسی اوست.»