آیا رکود ساخت‌وساز باعث کاهش قیمت آهن می‌شود؟

آیا رکود در ساختمان‌سازی به‌معنای کاهش قیمت آهن‌آلات است؟

پاسخ ساده نیست. رکود ساخت‌وساز می‌تواند تقاضا برای میلگرد، تیرآهن و سایر مقاطع فولادی مانند را کاهش دهد؛ اما قیمت آهن در ایران فقط با میزان ساخت‌وساز تعیین نمی‌شود. نرخ ارز، قیمت شمش، هزینه انرژی، حمل‌ونقل، صادرات و میزان عرضه کارخانه‌ها نیز هم‌زمان بر بازار اثر می‌گذارند.

به همین دلیل ممکن است در یک اقتصاد رکودی، ساخت‌وساز کاهش پیدا کند اما قیمت آهن آلات مانند میلگرد، تیرآهن و یا مقاطع کمتر مرتبط با ساختمان سازی مانند قیمت روز ورق روغنی افزایش یابد.

ساختمان کمتر ساخته می‌شود، اما ساختن گران‌تر تمام می‌شود.

رابطه رکود ساخت‌وساز و قیمت آهن چیست؟

ساخت‌وساز یکی از مهم‌ترین بخش‌های مصرف‌کننده محصولات فولادی است. هر پروژه ساختمانی از فونداسیون و اجرای اسکلت تا مراحل تکمیل، به انواع محصولات فولادی نیاز دارد؛ اما کاهش ساخت‌وساز، همه مقاطع را به یک اندازه تحت تأثیر قرار نمی‌دهد.

رابطه کلی میان ساخت‌وساز و بازار آهن را می‌توان این‌گونه توضیح داد:

کاهش پروژه‌های جدید منجربه کاهش تقاضای واقعی می‌شود. نتیجه آن افزایش موجودی بازار و درنهایت فشار کاهشی بر قیمت آهن آلات است.

بااین‌حال، این زنجیره زمانی به کاهش قیمت منجر می‌شود که عرضه نیز هم‌زمان کاهش پیدا نکند. اگر در همین زمان هزینه برق و گاز، مواد اولیه یا حمل‌ونقل افزایش یابد، قیمت تمام‌شده تولید بیشتر می‌شود و اثر رکود تقاضا ممکن است خنثی شود.

بنابراین، رکود ساخت‌وساز معمولاً فشار کاهشی بر قیمت آهن ایجاد می‌کند، اما به‌تنهایی تعیین‌کننده قیمت نهایی نیست.

چرا ساخت‌وساز در ایران با رکود مواجه شده است؟

رکود ساخت‌وساز نتیجه یک عامل واحد نیست. افزایش هزینه‌ها، کاهش قدرت خرید و دشواری تأمین مالی هم‌زمان به این بخش فشار وارد کرده‌اند.

مشکل زمانی جدی‌تر می‌شود که سازنده نتواند مطمئن باشد واحدهای ساخته‌شده را با سرعت و قیمت مناسب به فروش می‌رساند. هرچه سرمایه مدت بیشتری در پروژه بخوابد، ریسک ساخت‌وساز نیز بیشتر می‌شود.

هم‌چنین افزایش ریسک اقتصادی و بی‌ثباتی، محاسبه سودآوری پروژه را دشوار می‌کند و باعث می‌شود برخی سازندگان آغاز پروژه را به تعویق بیندازند.

کدام مقاطع بیشترین ارتباط را با ساخت‌وساز دارند؟

هرچند قیمت خرید ورق سیاه و دیگر انواع ورق سهمی در ساختمان‌سازی دارند اما مهم‌ترین مقاطع را می‌توان موارد زیر دانست:

میلگرد؛ حساس‌ترین مقطع به ساخت‌وساز

میلگرد یکی از مهم‌ترین مصالح مورد استفاده در سازه‌های بتنی است. به همین دلیل کاهش پروژه‌های جدید می‌تواند مستقیماً تقاضای میلگرد را کاهش دهد. البته پروژه‌های نیمه‌تمام همچنان به خرید میلگرد نیاز دارند؛ بنابراین در دوره رکود، معمولاً ابتدا تقاضای پروژه‌های جدید کاهش پیدا می‌کند و سپس اثر آن در حجم معاملات بازار دیده می‌شود.

میلگرد بیشترین ارتباط مستقیم را با حجم ساخت‌وساز دارد.

تیرآهن؛ وابسته به اسکلت‌های فلزی

تیرآهن نیز رابطه مستقیمی با ساخت‌وساز دارد، به‌ویژه در پروژه‌هایی که از اسکلت فلزی استفاده می‌کنند. بااین‌حال، بازار تیرآهن به دلیل تنوع سایز، برند و موجودی، رفتار یکسانی ندارد. ممکن است تقاضا برای برخی سایزهای پرمصرف کاهش پیدا کند، اما برخی محصولات همچنان با تقاضای مناسبی مواجه باشند.

نبشی و ناودانی

این مقاطع در سازه‌های فلزی، سوله‌سازی، پروژه‌های صنعتی و عمرانی مصرف می‌شوند؛ بنابراین علاوه بر ساخت‌وساز مسکونی، وضعیت پروژه‌های صنعتی و زیرساختی نیز بر بازار آن‌ها اثر می‌گذارد.

قوطی و پروفیل

قوطی و پروفیل در تولید در و پنجره، سازه‌های سبک و بسیاری از کاربردهای ساختمانی استفاده می‌شوند؛ اما قیمت آن‌ها علاوه بر تقاضای ساخت‌وساز، به قیمت ورق، نرخ ارز و هزینه تولید نیز وابسته است.

رونق ساخت‌وساز چه تأثیری بر قیمت آهن دارد؟

رونق ساخت‌وساز معمولاً به‌صورت تدریجی به بازار آهن منتقل می‌شود.

1.      ابتدا صدور پروانه‌ها و سرمایه‌گذاری افزایش پیدا می‌کند. سپس پروژه‌ها شروع می‌شوند و خرید مصالح آغاز می‌شود.

2.      در مرحله اجرای اسکلت، تقاضا برای میلگرد و تیرآهن افزایش پیدا می‌کند.

3.      بعدتر، اثر رونق به سایر محصولات مانند نبشی، ناودانی، قوطی و پروفیل منتقل می‌شود.

4.      اگر عرضه کارخانه‌ها هم‌زمان با رشد تقاضا افزایش پیدا نکند، فشار صعودی بر قیمت‌ها ایجاد می‌شود.

5.      اما اگر عرضه کافی باشد، رونق ساخت‌وساز ممکن است ابتدا فقط باعث افزایش حجم معاملات شود و نه جهش شدید قیمت.

بنابراین:

·        رونق ساخت‌وساز + عرضه کافی = رشد معاملات

·        رونق ساخت‌وساز + عرضه محدود = فشار صعودی بر قیمت

جدول رابطه بازار آهن و ساخت‌وساز

آینده ساخت‌وساز و بازار آهن در ایران چگونه است؟

چشم‌انداز ساخت‌وساز ایران ترکیبی از فرصت و فشار است. احتمالاً بازار در کوتاه‌مدت با یک رونق یکپارچه مواجه نمی‌شود؛ بلکه ممکن است رونق در بخش‌های مختلف به‌صورت تدریجی و متفاوت شکل بگیرد.

سناریوی اول: ادامه رکود

در این حالت، تقاضای واقعی برای میلگرد و تیرآهن ضعیف می‌ماند و قیمت بیشتر تحت تأثیر نرخ ارز، هزینه تولید و میزان عرضه قرار می‌گیرد.

سناریوی دوم: رونق تدریجی

اگر شرایط اقتصادی باثبات‌تر شود، پروژه‌ها به‌تدریج فعال می‌شوند. در این سناریو ابتدا حجم معاملات افزایش می‌یابد و سپس تقاضا برای مقاطع پرمصرف بیشتر می‌شود.

سناریوی سوم: رونق همراه با افزایش هزینه‌ها

در این حالت ساخت‌وساز رونق می‌گیرد، اما هم‌زمان انرژی، حمل‌ونقل و مواد اولیه نیز گران می‌شوند. درنتیجه، هم تقاضا و هم قیمت تمام‌شده افزایش پیدا می‌کند و فشار صعودی بر بازار آهن بیشتر می‌شود.

جمع‌بندی؛ رکود ساخت‌وساز، آهن را ارزان می‌کند؟

رکود ساخت‌وساز به‌طور طبیعی باید تقاضا برای محصولات فولادی را کاهش دهد. این اثر بیش از همه در بازار میلگرد و تیرآهن دیده می‌شود. قوطی، پروفیل، نبشی و ناودانی نیز از رکود ساخت‌وساز تأثیر می‌پذیرند، اما به عوامل دیگری مانند صنعت، پروژه‌های عمرانی و قیمت مواد اولیه نیز وابسته‌اند. درنتیجه رکود ساختمان‌سازی تأثیر کمتری در سایر مقاطع مانند روند خرید ورق استیل خواهد داشت.

بنابراین پاسخ دقیق به سؤال اصلی این مقاله این است:

رکود ساخت‌وساز می‌تواند قیمت آهن را تحت‌فشار کاهشی قرار دهد، اما فقط زمانی که عرضه و هزینه تولید نیز اجازه کاهش قیمت را بدهند. در طرف مقابل، رونق ساخت‌وساز ابتدا حجم معاملات را افزایش می‌دهد و اگر عرضه فولاد هم‌پای تقاضا رشد نکند، می‌تواند قیمت مقاطع پرمصرف را افزایش دهد.