پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) : وال استریت ژورنال نوشت: ترامپ روز چهارشنبه اعلام کرد که آمریکا کنترل کامل تنگه هرمز را در اختیار دارد. اما دادههای مربوط به حرکت کشتیها تصویر متفاوتی ارائه میکنند.
به گزارش «انتخاب»؛ در ادامه این مطلب آمده است: پیش از جنگ، هرمز معمولاً شاهد عبور بیش از ۱۳۰ کشتی در روز بود. اما روز سهشنبه تنها ۱۴ کشتی از تنگه عبور کردند و از میان آنها ۱۱ کشتی مسیر تحت مدیریت ایران را انتخاب کردند.
در ماه ژوئیه نیز بهطور متوسط تنها ۲۶ کشتی در روز از تنگه عبور کردند و این رقم در ژوئن ۳۳ کشتی در روز بود.
به نوشته مقاله، این وضعیت نشان میدهد ایران با استفاده از تعداد نسبتاً محدودی حملات پهپادی و موشکی توانسته عبور و مرور دریایی را تا حد زیادی متوقف کند.
ایران لازم نیست آمریکا را شکست دهد
استدلال اصلی مقاله این است که ایران برای اعمال نفوذ بر هرمز الزاماً نیازی ندارد نیروی دریایی آمریکا را شکست دهد.
کافی است شرکتهای کشتیرانی، کاپیتانها و شرکتهای بیمه به این نتیجه برسند که عبور از مسیر میتواند به حمله به کشتی یا خسارت سنگین منجر شود.
یکی از کارشناسان مرکز امنیت آمریکای جدید میگوید ایران از ترس ناشی از یک خطر فیزیکی واقعی برای حفظ بخشی از کنترل خود بر تنگه استفاده میکند؛ زیرا برای بسیاری از نفتکشهای جهانی، ریسک عبور دیگر در برابر پاداش آن توجیه اقتصادی ندارد.
پاسخ ترامپ
ترامپ در شبکه اجتماعی خود این برداشت را رد کرد و گفت ایران به دلیل خساراتی که جنگ به نیروهای مسلحش وارد کرده و همچنین به دلیل وضعیت نابسامان اقتصادی، توان تحمیل اراده خود بر هرمز را ندارد.
او گفت: «آمریکا کنترل کامل تنگه هرمز را در اختیار دارد. فکر میکنم آن را حفظ خواهیم کرد!»
و اضافه کرد که ایران هیچ کاری از دستش برنمیآید.
مشکل مسیر تحت حمایت آمریکا
نیروی دریایی آمریکا توانسته تعدادی نفتکش را از تنگه عبور دهد و به این ترتیب بخشی از فشار موجود بر بازار انرژی را کاهش دهد.
اما مقاله میگوید این اقدام هنوز در حاشیه جریان اصلی کشتیرانی قرار دارد.
ایران با حملات خود باعث شده بسیاری از کاپیتانها حتی مسیر جنوبی هرمز در امتداد ساحل عمان را که تحت حمایت نیروی دریایی آمریکا قرار دارد، انتخاب نکنند.
بر اساس دادههای شرکت Kpler، تقریباً نیمی از کشتیهایی که در ماه اوت حاضر به عبور از هرمز شدهاند، مسیر تحت مدیریت ایران را انتخاب کردهاند.
نیمی دیگر هنگام عبور، سیستمهای ردیابی خود را خاموش کردهاند؛ بنابراین مسیر واقعی آنها مشخص نیست.
از ۱۶۶ عبور ثبتشده، تنها دو کشتی از مسیر مورد حمایت آمریکا در امتداد عمان استفاده کردهاند.
یک متخصص ریسک دریایی در این باره میگوید مسیر جنوبی عمان در شرایط فعلی را نمیتوان یک مسیر عبوری قابل اتکا و مطمئن از نظر حفاظت دانست.
هرمز عملاً دوباره بسته شده است
آژانس بینالمللی انرژی نیز در همان روز اعلام کرده که تنگه هرمز از زمان فروپاشی توافق ژوئن برای بازگشایی آبراه، عملاً بار دیگر بسته شده است.
اختلال جدید باعث شده روند اولیه افزایش عرضه نفت از کشورهای خلیج فارس دوباره متوقف شود.
این مسئله میتواند:
قیمت انرژی را افزایش دهد؛
هزینه حملونقل دریایی را بالا ببرد؛
فشار تورمی ایجاد کند؛
رشد اقتصاد جهانی را کاهش دهد.
و برای ترامپ یک مشکل سیاسی داخلی هم ایجاد میکند، زیرا جنگی که بیش از پنج ماه طول کشیده میتواند از طریق افزایش قیمت بنزین و کالاهای مصرفی، درست پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا، به یک مسئله سیاسی داخلی تبدیل شود.
چرا هرمز محور اصلی مذاکرات است؟
پیش از جنگ، حدود یکپنجم نفت جهان از تنگه هرمز عبور میکرد.
به همین دلیل، کنترل هرمز اکنون به اصلیترین مسئله اختلاف میان آمریکا و ایران در مذاکرات کاهش تنش تبدیل شده است.
ترامپ در آوریل محاصره دریایی بنادر ایران را اعمال کرد.
سپس در توافق ژوئن، این محاصره را برداشت تا تنگه بازگشایی شود و روند پایان دادن تدریجی به جنگ آغاز شود.
اما این آتشبس در اوایل ژوئیه از هم پاشید.
آمریکا ایران را متهم کرد که توافق را با هدف قرار دادن کشتیهای تجاری اطراف هرمز نقض کرده است. ترامپ نیز حملات را از سر گرفت و امتیازات مربوط به کاهش تحریمها را پس گرفت.
ایران هم بار دیگر مسیرهای دریایی مورد نظر خود را به کشتیها تحمیل کرد و عملاً آتشبس پایان یافت.
ایران حملات زیادی انجام نمیدهد؛ همین کافی است
نکته جالب گزارش این است که حملات ایران مداوم و گسترده نیستند.
امارات متحده عربی اعلام کرده که ایران روز شنبه یکی از کشتیهای این کشور را هدف قرار داده و هفته گذشته نیز سه کشتی دیگر مورد حمله قرار گرفته بودند.
اما از آخر هفته تاکنون ایران به کشتی تجاری دیگری حمله نکرده است.
با این حال، همین عدم قطعیت برای ایجاد بازدارندگی کافی است.
ایران برای کنترل ترافیک دریایی لازم نیست کشتیها را غرق کند؛ کافی است احتمال حمله وجود داشته باشد.
بیمه؛ ابزار اصلی فشار
پس از آتشبس ژوئن، هزینه بیمه جنگ برای عبور از هرمز دوباره افزایش یافته است.
طبق دادههای کارگزار بیمه Marsh، حق بیمه عبور از هرمز اکنون میتواند به ۱۰ درصد ارزش کشتی برسد.
پیش از جنگ این رقم حدود ۰.۲۵ درصد بود.
یعنی برای یک نفتکش بزرگ، عبور از هرمز ممکن است ۳ تا ۱۰ میلیون دلار فقط هزینه بیمه ایجاد کند.
در نتیجه، حتی اگر آمریکا از نظر نظامی بتواند مسیر را باز نگه دارد، شرکت کشتیرانی ممکن است از نظر اقتصادی تصمیم بگیرد اصلاً وارد آن مسیر نشود.
بابالمندب؛ جبهه دیگری در حال تشدید
گزارش سپس از هرمز به تنگه بابالمندب در دریای سرخ میرود.
در حالی که حملات در هرمز فعلاً کاهش یافته، حملات در بابالمندب مرگبارتر شده است.
حوثیهای مورد حمایت ایران در یمن دامنه جنگ را با حمله به کشتیها گسترش دادهاند.
روز سهشنبه، حوثیها به کشتی باری Tihamah با پرچم تانزانیا در نزدیکی یمن حمله کردند.
بر اساس اعلام مقامهای یمنی، چهار ملوان کشته شدند.
کشتی حتی پس از رسیدن نیروهای امدادی برای تخلیه خدمه، بار دیگر هدف قرار گرفت.
طبق دادههای MarineTraffic، این نخستین مرگهای مرتبط با حملات حوثیها به کشتیرانی از زمان آغاز جنگ آمریکا و ایران بوده است.
جنگ روانی در خود تنگه
گزارش در پایان تصویری جالب از وضعیت کشتیهای گرفتار در هرمز ارائه میدهد.
ملوانان کشتیهایی که در تنگه گیر افتادهاند، مرتباً از نیروی دریایی ایران از طریق رادیوی دریایی پیام دریافت میکنند که به آنها گفته میشود برای عبور اجازه بگیرند.
در مقابل، کشتیهایی که نزدیک عمان لنگر انداختهاند، گاهی هشدارهای نیروی دریایی آمریکا را میشنوند که به کشتیهایی که قصد عبور از محاصره و خروج از خلیج فارس دارند میگوید برگردند و به آخرین بندر خود بازگردند.
در یکی از آخرین موارد، نیروهای آمریکایی بامداد سهشنبه به سمت یک کشتی باری با پرچم پاناما تیراندازی کردند؛ زیرا به گفته ارتش آمریکا، کشتی تلاش کرده بود از محاصره عبور کند و خدمه آن به هشدارهای آمریکا برای بازگشت توجه نکرده بودند.
جمعبندی اصلی مقاله
به تعبیر ساده، گزارش میگوید: آمریکا از نظر قدرت نظامی احتمالاً دست بالا را در هرمز دارد؛ اما «کنترل نظامی» با «کنترل جریان کشتیرانی» یکی نیست.
ایران با حملات محدود، تهدید مین، موشک و پهپاد و مهمتر از همه ایجاد ریسک و ترس، توانسته بخش بزرگی از کشتیها را از عبور منصرف کند.
بنابراین پارادوکس هرمز این است: آمریکا میتواند از کشتیها اسکورت نظامی کند، اما هنوز نتوانسته آنها را وادار کند که با خیال راحت و در مقیاس عادی از تنگه عبور کنند.
و این همان شکافی است که والاستریت ژورنال میان ادعای ترامپ درباره «کنترل کامل هرمز» و واقعیت ترافیک دریایی نشان میدهد.