داروی هوشمند جدید سرطان؛ هدف‌گیری سلول‌های توموری بدون آسیب به سلول‌های سالم

پژوهشگران هندی یک داروی آزمایشی به نام RK 251 ساخته‌اند که به‌گونه‌ای طراحی شده است تا عمدتاً درون سلول‌های سرطانی فعال شود.

به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ سرطان‌درمانی در سال‌های اخیر پیشرفت‌های قابل‌توجهی داشته است، اما یکی از بزرگ‌ترین چالش‌ها همچنان آسیب برخی درمان‌ها به سلول‌های سالم بدن است. شیمی‌درمانی سنتی می‌تواند سلول‌های سرطانی را که به‌سرعت تقسیم می‌شوند هدف قرار دهد، اما ممکن است به سلول‌های سالم نیز آسیب برساند و عوارض جانبی ایجاد کند.

داروی جدید سرطان RK 251 چیست؟

اکنون دانشمندان هندی یک داروی آزمایشی جدید ساخته‌اند که قرار است به شیوه‌ای متفاوت عمل کند. این دارو که RK 251 نام دارد، به‌گونه‌ای طراحی شده است که در بافت‌های سالم عمدتاً غیرفعال باقی بماند و بیشتر درون سلول‌های سرطانی فعال شود.

این پژوهش به سرپرستی دکتر آسیس بالا از مؤسسه مطالعات پیشرفته علوم و فناوری هند، وابسته به وزارت علوم و فناوری این کشور، و با همکاری دکتر کی. پی. بهاباک از مؤسسه فناوری هند در گواهاتی انجام شده است. نتایج این تحقیق در مجله ACS Journal of Medicinal Chemistry منتشر شده است.

RK 251 چگونه عمل می‌کند؟

RK 251 یک داروی «هوشمند» توصیف شده است، زیرا برای شناسایی محیط شیمیایی‌ای طراحی شده که در سلول‌های سرطانی بیشتر وجود دارد.

سلول‌های سرطانی معمولاً مقادیر بالاتری از مولکول‌هایی به نام گونه‌های فعال اکسیژن (ROS) تولید می‌کنند. این مولکول‌ها می‌توانند به سلول‌ها آسیب برسانند، اما سلول‌های سرطانی از تغییرات سطح ROS نیز برای رشد و بقای خود استفاده می‌کنند.

پژوهشگران RK 251 را با استفاده از همین تفاوت میان سلول‌های سرطانی و سالم طراحی کرده‌اند.

مکانیسم اثر RK 251 چیست؟

این دارو در ابتدا به شکل غیرفعال وارد سلول‌ها می‌شود. هنگامی که درون یک سلول سرطانی با سطح بالایی از گونه‌های فعال اکسیژن مواجه شود، فعال می‌شود.

در این مرحله، ترکیبی ضدسرطان به نام NBDHEX آزاد می‌شود.

NBDHEX با مهار پروتئین‌های هدفی که بسیاری از سلول‌های سرطانی برای بقا و مقاومت در برابر درمان به آن‌ها وابسته‌اند، عمل می‌کند. بنابراین، این دارو به‌گونه‌ای طراحی شده است که ترکیب فعال ضدسرطان را بیشتر در محلی آزاد کند که بیشترین نیاز به آن وجود دارد و در نتیجه، سلول‌های سالم کمتر در معرض فعالیت این ماده قرار بگیرند.

این روش در صورت اثبات اثربخشی و ایمنی می‌تواند در آینده به کاهش برخی عوارض ناخواسته درمان‌هایی که به سلول‌های سالم نیز آسیب می‌زنند کمک کند.

تحقیقات اولیه درباره RK 251 چه نشان داد؟

در مطالعات آزمایشگاهی و پیش‌بالینی، RK 251 توانست فعالیت قابل‌توجهی علیه سلول‌های تهاجمی سرطان پستان سه‌گانه منفی (TNBC) نشان دهد.

سرطان پستان سه‌گانه منفی نوعی از سرطان پستان است که سه گیرنده رایجِ مورد هدف در برخی درمان‌های سرطان پستان را ندارد. به همین دلیل، گزینه‌های درمانی آن در مقایسه با برخی انواع دیگر سرطان پستان محدودتر است.

پژوهشگران دریافتند که RK 251 در آزمایش‌های انجام‌شده تأثیر بسیار کمتری بر سلول‌های سالم داشت. این یافته نشان می‌دهد مکانیسم فعال‌شدن دارو ممکن است به آن نوعی انتخاب‌پذیری برای سلول‌های سرطانی بدهد.

بااین‌حال، این نتایج هنوز در مراحل بسیار ابتدایی تحقیقات قرار دارند.

آزمایش روی گورخرماهی چه چیزی نشان داد؟

پژوهشگران همچنین رفتار این داروی آزمایشی را با استفاده از جنین‌های گورخرماهی بررسی کردند.

در این آزمایش، نشانه آشکاری از مسمومیت در جنین‌ها مشاهده نشد. همچنین هنگامی که گونه‌های فعال اکسیژن وجود داشتند، دارو فلورسانس مورد انتظار را ایجاد کرد.

این خاصیت فلورسانس به پژوهشگران کمک کرد واکنش دارو به محرک شیمیایی موردنظر خود را مشاهده کنند.

این یافته‌ها شواهد بیشتری برای ادامه بررسی RK 251 فراهم می‌کنند، اما به هیچ‌وجه ثابت نمی‌کنند که این دارو در انسان ایمن یا مؤثر است.

آیا RK 251 می‌تواند جایگزین شیمی‌درمانی شود؟

امکان جایگزین شدن یا حتی کاهش نیاز به شیمی‌درمانی سنتی یکی از جذاب‌ترین جنبه‌های این پژوهش است. بااین‌حال، هنوز بسیار زود است که بگوییم RK 251 می‌تواند جایگزین شیمی‌درمانی شود.

این دارو تاکنون تنها در تحقیقات پیش‌بالینی، به‌ویژه علیه سلول‌های سرطان پستان سه‌گانه منفی، نتایج امیدوارکننده‌ای نشان داده است و هنوز روی بیماران انسانی آزمایش نشده است.

پیش از آنکه یک داروی جدید سرطان بتواند به گزینه‌ای برای درمان بیماران تبدیل شود، باید مراحل مختلف تحقیقاتی و کارآزمایی‌های بالینی را پشت سر بگذارد تا ایمنی، اثربخشی و مناسب بودن آن برای بیماران مشخص شود.

خود پژوهشگران نیز تأکید کرده‌اند که پیش از آزمایش این فناوری روی بیماران، مطالعات بیشتری مورد نیاز است.

جمع‌بندی

پژوهشگران هندی داروی آزمایشی RK 251 را توسعه داده‌اند؛ دارویی «هوشمند» که برای فعال‌شدن عمدتاً درون سلول‌های سرطانی طراحی شده است.

نتایج اولیه نشان داده‌اند که این دارو در آزمایش‌های پیش‌بالینی علیه سلول‌های سرطان پستان سه‌گانه منفی فعالیت امیدوارکننده‌ای دارد و در مقایسه با آن، تأثیر بسیار کمتری بر سلول‌های سالم نشان داده است.

بااین‌حال، RK 251 هنوز یک درمان قابل استفاده برای بیماران سرطانی نیست. این دارو در مرحله پیش‌بالینی قرار دارد و پیش از آنکه بتوان اثربخشی و ایمنی آن را در انسان ارزیابی کرد، به تحقیقات و آزمایش‌های بالینی بیشتری نیاز دارد.